سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): سهراب طاووسی نویسنده بوشهری ساکن خوزستان و دانشآموخته ادبیات انگلیسی در مقطع دکتری و مدرس دانشگاه از نسلی از مترجمان است که به گفته خودش «در روزگار تولید انبوه و هوش مصنوعی»، همچنان بر کلمه «ارگانیک» بودن ترجمه تعصب دارد. برای طاووسی، ترجمه به مثابه یک شغل نیست. دریچهای است برای تنفس فرهنگ فارسی در اتمسفر اندیشه جهانی.
برای درک جهان فکری طاووسی، نمیتوان مستقیم به سراغ ترجمههایش رفت. باید از در «نقد» وارد شد. او کارش را با «آیین صورتگری» و کالبدشکافی فرمالیستی شعر شاملو، فروغ، سپهری و سیدعلی صالحی آغاز کرد. کسی که ساختار کلمه را اینگونه موشکافانه بررسی کند، وقتی به سراغ ترجمه میرود، نمیتواند به سطح ظاهری متن راضی شود.
طاووسی با اشاره از دغدغههایش به خبرنگار ایبنا در بوشهر گفت: هدف من از نوشتن و ترجمه کردن، بیگمان خدمت به فرهنگ فارسی است. من کتابهایی را ترجمه میکنم که دریچه تازهای برای نویسندگان و خوانندگان ما باز کند. این رویکرد، او را به سراغ متون پیچیده نقد ادبی مدرن و پستمدرن برده است. ترجمههایی که به گفته خودش «دود چراغ خوردن» و تسلط بر فلسفه، زبانشناسی و روانشناسی میطلبد.
اما این وسواس، گاهی به قیمت دور ماندن از حاشیههای پرزرقوبرق بازار نشر تمام میشود. او مثال میزند که چگونه ترجمه کتابی از «لئوناردو آلیشان» درباره شعر حافظ را که نیمی از آن پیش رفته بود، کنار گذاشت، چون دریافت حرفهای تازهای ندارد و پیشتر متفکرانی چون مطهری و آشوری به آن پرداختهاند. در بازاری که هر روز دهها ترجمه ماشینی و بیکیفیت از آثار کلاسیک روانه کتابفروشیها میشود، ایستادگی طاووسی بر سر «ارزش افزوده فرهنگی»، یک کنش توسعهای در اکوسیستم نشر کشور است.
اما «گئورگی گاسپادینف» نویسنده بلغاری که حالا طاووسی با ترجمه آثارش، از جمله «فیزیک اندوه»، «پناهگاه زمان» و مجموعه «و داستانهایی دیگر»، او را به خواننده فارسیزبان معرفی کرده است. طاووسی معتقد است که فضای سیاسی-اجتماعی آثار گاسپادینف، همخوانی عجیبی با وضعیت زیسته ما دارد. «رگههایی از پیچیدگی روایی خورخه لوییس بورخس و بویی از واقعگرایی عریان زندگی در اروپای شرقی پیش و پس از کمونیسم در این آثار دیده میشود. او توضیح میدهد که گاسپادینف با استفاده از مولفههای پستمدرن، همچون داستان در داستان و راویان غیرقابل اعتماد، تجربهای منشورگونه ارائه میدهد.
این پیوند، تنها یک انتخاب سلیقهای نیست. طاووسی که در حوزه نقد زیستمحیطی از جمله خوانشهای اکوکریتیکال از ناباکوف و تحلیل اندوه در ادبیات ، مثل کتاب «اندوه خاک» نیز قلم زده است، به خوبی میداند که ادبیات شرق اروپا، با آن ترکیب خاص طنز تلخ، اسطوره و واقعیت خشن، چگونه میتواند مرهمی بر زخمهای مشترک جوامع در حال گذار باشد. خواننده ایرانی در لابهلای داستانهای کریسمس یک خوک یا بازیهای زبانی گاسپادینف، بازتابی از پیچیدگیهای زیست خود را مییابد.
او همچنان در حال تالیف و ترجمه است. از کتابهایی درباره شاعر محبوبش، فروغ فرخزاد و نیما یوشیج، تا تالیفاتی به زبان انگلیسی که در اروپا چاپ میشوند و مقالاتی که در مجلات علمی-پژوهشی، از خوانش فوکویی «بوف کور» تا تحلیل قهرمان بایرونی در سمفونی مردگان، را منتشر میکنند.
نظر شما