سعید دمیرچی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره عرضه لوازمالتحریر در کتابفروشیها و تأثیر آن بر اقتصاد کتابفروشیها اظهار کرد: با توجه به شرایط فعلی کشور و اقتصاد حوزه فرهنگ، با عرضه لوازمالتحریر، اکسسوری، کالاهای فرهنگی و حتی بازیهای فکری در کتابفروشیها موافقم؛ چون اگر یک کتابفروشی صرفاً کتاب بفروشد، در شرایط فعلی، چرخ اقتصاد آن بهسختی میچرخد.
وی افزود: کتابفروش باید دائماً بازار نشر را رصد کند و ببیند چه کتابی، با چه ترجمهای و از سوی کدام ناشر برای عرضه مناسبتر است. علاوهبراین تعداد زیادی از ناشران فعال کشور، دسترسی مناسبی به کتابفروشیها ندارند و این مسئله نیز یکی از مشکلات زنجیره نشر محسوب میشود.
دمیرچی، با اشاره به شرایط بقای کتابفروشان، عنوان کرد: به نظرم اگر فقط کتاب، در یک کتابفروشی عرضه شود، گردش اقتصادی لازم برای ادامه فعالیت آن ایجاد نمیشود. ایدهای که سالها پیش مطرح شد و بعد در مجموعههایی مانند «شهر کتاب» توسعه پیدا کرد، موجب شکلگیری الگوی جدیدی از کتابفروشیها در ایران شد که امکان بقای بیشتری دارند.
وی همچنین گفت: اگر فروشگاههای «شهر کتاب» را با کتابفروشیهای سنتی در محدوده انقلاب مقایسه کنیم، میبینیم که وضعیت بسیاری از آنها بهتر است؛ چون کنار کتاب، سراغ لوازمالتحریر و کالاهای فرهنگی رفتهاند؛ محصولاتی که همچنان با حوزه کتاب و فرهنگ ارتباط دارند و توانستهاند به رونق اقتصادی این فروشگاهها کمک کنند.
تعطیلی کتابفروشیها پس از کرونا و افزایش نرخ ارز
این کتابفروش، با اشاره به مشکلات کتابفروشیهای کتابمحور اظهار کرد: بسیاری از کتابفروشیهایی که تنها بر فروش کتاب تمرکز داشتند، پس از دوران کرونا و به دنبال نوسانات شدید نرخ ارز با مشکلات اقتصادی جدی مواجه شدند.
وی افزود: برخی کتابفروشیهای استیجاری مجبور به تعطیلی شدند و حتی برخی کتابفروشیهایی که ملک، متعلق به خودشان بود نیز فعالیتشان را متوقف کردند.
دمیرچی، با بیان اینکه اگر بخواهیم کوتاهمدت به این مسئله نگاه کنیم، در شرایط فعلی نمیتوان یک کتابفروشی را صرفاً با فروش کتاب اداره کرد، ادامه داد: البته اگر در بلندمدت اصلاحات اساسی در حوزه نشر و کتابفروشی انجام شود، میتوان امیدوار بود که کتابفروشی کتابمحور نیز دوباره بتواند از نظر اقتصادی به حیات خود ادامه دهد.
تکرار آثار و تخفیفهای سنگین به نشر آسیب میزند
وی یکی دیگر از مشکلات سالهای اخیر حوزه نشر را تکرار و بازتولید برخی آثار دانست و گفت: در پنج، ۶ سال اخیر شاهد بودیم، برخی کتابها با تغییرات جزئی در ترجمه یا عنوان، بارها وارد بازار شدهاند.
وی افزود: برای نمونه، کتابهایی مانند «ملت عشق» با تغییرات جزئی در ترجمه، از سوی ناشران مختلف منتشر و سپس با تخفیفهای ۵۰ تا ۷۰ درصدی در بازار عرضه شدهاند. این مسئله به ناشران و کتابفروشان آسیب جدی وارد میکند.
دمیرچی، ادامه داد: ممکن است برخی تصور کنند این روش در کوتاهمدت برای آنها سودآور است، اما در بلندمدت اگر ناشران خوب، از بین بروند و امکان تولید و انتشار کتاب باکیفیت کاهش پیدا کند، زنجیره نشر آسیب خواهد دید.
وی با بیان اینکه فضای نشر، امروزه بههمریخته است، گفت: برای اصلاح این وضعیت باید تصمیمات اساسی گرفته شود؛ دولت نیز تا حد امکان از مداخلات مستقیم در حوزههایی مانند کاغذ و چاپ فاصله بگیرد.
کتابفروش باید دانش اقتصادی و کتابشناسی داشته باشد
این کتابفروش همچنین بر ضرورت افزایش دانش اقتصادی و تخصصی فعالان کتابفروشی تأکید کرد و افزود: صرف اینکه فردی کتابفروش باشد به این معنا نیست که الزاماً دانش اقتصادی و مدیریتی دارد. کتابفروش باید آموزش ببیند و به شکل مستمر عملکرد فروشگاه خود را بررسی کند.
وی گفت: فروشنده باید هر ماه گزارش فروش را بررسی کند و ببیند چه کالایی چقدر فروخته شده، چه محصولی فروش نداشته و آیا لازم است دوباره آن کالا را سفارش دهد یا خیر.
دمیرچی، با اشاره به الزامات یک کتابفروش، افزود: فروشنده کتاب باید کتابشناس باشد، متأسفانه در برخی کتابفروشیها افرادی بهعنوان فروشنده فعالیت میکنند که شناخت کافی از نویسندگان، موضوعات کتابها و سیر مطالعاتی مخاطبان ندارند.
وی ادامه داد: فروشندهای که صرفاً در سیستم جستوجو میکند و میگوید «این کتاب را داریم» نمیتواند نقش واقعی یک کتابفروش را ایفا کند. فروشنده باید بتواند براساس علایق مخاطب، کتاب مناسب معرفی کند و حتی برای او مسیر مطالعاتی پیشنهاد دهد. این مسئله علاوه بر ارتقای خدمات کتابفروشی، میتواند به افزایش فروش نیز کمک کند.
سفارش لوازمالتحریر باید متناسب با شرایط بازار باشد
وی در ادامه درباره افزایش قیمت لوازمالتحریر و تأثیر آن بر کتابفروشیها اظهار کرد: افزایش شدید قیمت لوازمالتحریر طبیعتاً میتواند فشار مضاعفی بر کتابفروش وارد کند، اما در این شرایط، «مدیریت موجودی» اهمیت زیادی دارد.
دمیرچی گفت: کتابفروش نباید صرفاً براساس میزان فروش سال گذشته خرید کند، بلکه باید شرایط روز بازار و وضعیت اقتصادی جامعه را در نظر بگیرد؛ بهعنوان مثال، اگر یک فروشگاه سال گذشته هزار عدد از یک کالا فروخته است، لزوماً نباید امسال نیز هزار عدد سفارش دهد. ممکن است با توجه به شرایط موجود، سفارش ۷۰۰ عدد منطقیتر باشد تا هم قفسه فروشگاه خالی نماند و هم سرمایه فروشگاه در کالای فروشنرفته گرفتار نشود.
این کتابفروش با اشاره به شرایط خاص کشور گفت: در شرایطی هستیم که وضعیت میتواند بهسرعت تغییر کند. ممکن است آموزشوپرورش اعلام کند مدارس حضوری هستند، اما اگر شرایط اضطراری و آموزش بهسرعت مجازی شود، طبیعی است که خانوادهها نیز خریدهای خود را تا روزهای آخر به تعویق بیندازند.
وی افزود: بنابراین کتابفروش باید این شرایط را در برنامهریزی خود لحاظ کند؛ نه اینکه فروشگاه را از کالا خالی کند، نه اینکه به اندازه سالهای قبل خرید داشته باشد. باید متناسب با شرایط بازار سفارش داد؛ بهگونهای که کالا به اندازه کافی در فروشگاه وجود داشته باشد، اما سرمایه نیز در حجم زیادی از کالای فروشنرفته گرفتار نشود.
نظر شما