به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، بازار کاغذ و مقوا در روزهای اخیر همچنان تحت تأثیر نوسان‌های ارزی و چالش تخصیص ارز قرار دارد؛ شرایطی که اگرچه هنوز به کمبود جدی کالا در بازار منجر نشده، اما افزایش قیمت مواد اولیه و احتیاط عرضه‌کنندگان را به دنبال داشته است. آخرین قیمت‌ها نشان می‌دهد کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۷۰×۱۰۰ با قیمت حدود ۶ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان به ازای هر بند معامله می‌شود و به این ترتیب، تنها یک گام با ورود به کانال ۷ میلیون تومان فاصله دارد.

هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۶۰×۹۰ نیز حدود ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد. در بازار کاغذهای ۸۰ گرمی نیز قیمت‌ها بیشتر است؛ به‌طوری‌که کاغذ در قطع ۷۰×۱۰۰ حدود ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و در قطع ۶۰×۹۰ حدود ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود. همچنین هر بسته کاغذ آچار حدود ۷۵۰ هزار تومان و مقوای ایندربرد نیز در محدوده کیلویی ۲۹۰ تا ۳۰۰ هزار تومان معامله می‌شود.

ارز؛ متغیر تعیین‌کننده بازار کاغذ
حمید نیکدل، رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا، در گفت‌وگو با ایبنا، ریشه اصلی نگرانی فعالان بازار را وابستگی بخش قابل توجهی از نیاز کشور به واردات و مشکلات تخصیص ارز عنوان کرده است. به گفته او، در حال حاضر موجودی انبارها وضعیت قابل قبولی دارد و بازار با کمبود فوری کالا روبه‌رو نیست، اما استمرار مشکلات ارزی می‌تواند رفتار تُجار و روند عرضه را تغییر دهد.

نگاهی به بازار نشان می‌دهد، بازار کاغذ بیش از آنکه صرفاً از میزان موجودی فعلی تأثیر بپذیرد، به چشم‌انداز تأمین کالا و هزینه جایگزینی وابسته است. زمانی که واردکننده نسبت به زمان و نرخ تأمین ارز اطمینان نداشته باشد، عرضه کالا، با احتیاط بیشتری انجام می‌شود و افزایش هزینه‌های آینده می‌تواند بر قیمت‌های امروز تاثیر بگذارد.

نزدیک شدن به زمان بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها نیز عامل دیگری است که می‌تواند تقاضا را فعال‌تر کند. افزایش مصرف کاغذ برای تولید کتاب‌های آموزشی، جزوه، دفتر و سایر محصولات چاپی، معمولاً بازار را در ماه‌های پیش رو حساس‌تر می‌کند و در صورت همزمانی با مشکلات تأمین ارز، زمینه افزایش بیشتر قیمت‌ها را فراهم خواهد کرد.

فشار هزینه فقط از کاغذ نیست
نگرانی بازار چاپ و نشر اما تنها به قیمت کاغذ محدود نمی‌شود. افزایش قیمت الکل ایزوپروپیل، زینک و مرکب نیز نشان می‌دهد زنجیره تولید چاپی از چند مسیر با رشد هزینه مواجه است. الکل ایزوپروپیل که در هفته گذشته حدود کیلویی ۵۷۰ هزار تومان قیمت داشت، اکنون به حدود ۶۴۰ هزار تومان رسیده است.

در بازار مرکب نیز قیمت‌ها همچنان بالاست. هر کیلوگرم مرکب رنگی گلاسه ایرانی حدود یک‌میلیون و ۱۹۴ هزار تومان و مرکب مشکی گلاسه حدود ۹۲۳ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. مرکب رنگی تحریر نیز در محدوده یک‌میلیون و ۲۹ هزار تومان و مرکب مشکی تحریر حدود ۷۷۴ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه می‌شود. مرکب‌های خارجی نیز بسته به برند و کیفیت، در بازه ۷۸۰ هزار تومان تا یک‌میلیون و ۲۱۰ هزار تومان قرار دارند.

زینک نیز در هفته‌های اخیر روند افزایشی داشته است؛ به‌طوری‌که هر زینک دوورقی حدود ۶۰۰ هزار تومان و زینک چهارونیم‌ورقی حدود یک‌میلیون و ۶۰۰ تا یک‌میلیون و ۷۰۰ هزار تومان معامله می‌شود. در کنار این موارد، چسب سرد ایرانی حدود ۳۷۶ هزار تومان و چسب گرم حدود ۴۱۰ هزار تومان قیمت دارد.

آینده کاغذ؛ ثبات مشروط یا افزایش تدریجی؟
بررسی مجموعه متغیرهای بازار نشان می‌دهد چشم‌انداز کوتاه‌مدت صنعت چاپ و نشر بیش از هر چیز به وضعیت تخصیص ارز و نحوه تأمین کالا وابسته است. در این صورت، اگر روند تأمین ارز، بهبود یابد و عرضه‌کنندگان نسبت به واردات و تأمین مجدد کالا اطمینان پیدا کنند، احتمال ثبات نسبی قیمت کاغذ در هفته‌های آینده وجود دارد؛ هرچند کاهش محسوس قیمت‌ها در کوتاه‌مدت دور از انتظار به نظر می‌رسد.

اما در حالت دوم، یعنی تداوم مشکلات تخصیص ارز و افزایش تقاضای فصلی، کاغذ تحریر می‌تواند از مرز ۷ میلیون تومان عبور کند و سایر انواع کاغذ و محصولات نیز تحت تأثیر آن قرار گیرند. افزایش همزمان قیمت مواد مصرفی چاپ نیز موجب می‌شود حتی با ثبات نسبی قیمت کاغذ، هزینه تمام‌شده تولید کتاب و محصولات چاپی همچنان روندی صعودی داشته باشد.

در چنین شرایطی، چاپخانه‌ها و ناشران با دو چالش همزمان مواجه خواهند بود: افزایش سرمایه در گردش مورد نیاز برای تأمین مواد اولیه و دشواری انتقال کامل هزینه‌ها به قیمت نهایی محصول در بازاری که توان خرید مخاطب محدود است؛ بنابراین فشار هزینه ممکن است بیش از هر بخش دیگری بر حاشیه سود فعالان صنعت چاپ و نشر اثر بگذارد.

پاییز؛ آزمون بازار چاپ و نشر
به نظر می‌رسد هفته‌های پیش رو برای بازار کاغذ و صنعت چاپ مهم باشد؛ اگر سیاست‌گذاری ارزی و روند تأمین مواد اولیه بتواند ثبات بیشتری ایجاد کند، بازار فرصت خواهد داشت از جهش‌های ناگهانی فاصله بگیرد؛ اما ادامه وضعیت کنونی، همراه با افزایش تقاضای فصلی، می‌تواند پاییزی پُرهزینه برای ناشران، چاپخانه‌داران و مصرف‌کنندگان محصولات فرهنگی رقم بزند.

اگرچه اکنون کاغذ، هنوز به‌طور رسمی وارد کانال ۷ میلیون تومان نشده است، اما قیمت ۶ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی هر بند کاغذ تحریر نشان می‌دهد این مرز روانی بیش از هر زمان دیگری در دسترس است؛ مرزی که عبور از آن می‌تواند نشانه‌ای از آغاز دور تازه‌ای از افزایش هزینه در صنعت چاپ و نشر باشد.