به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در این نشست، پیمان سلیمانی و سعیده فراهانی بهعنوان منتقد حضور داشتند و غلامرضا خدارحمی اجرای برنامه را بر عهده داشت.
پیمان سلیمانی، شاعر و منتقد ادبی، در این نشست با ارائه تحلیلی از مجموعه «آن کیست که یاری بدهد حیوان را؟!» گفت: این کتاب از معدود مجموعههایی است که قالب سنتی رباعی را مستقیماً در خدمت طرح یکی از مسائل اخلاقی و اجتماعی انسان امروز، یعنی نسبت انسان با طبیعت و دیگر موجودات زنده، قرار داده است.
وی عنوان مجموعه را یکی از کلیدهای فهم جهان معنایی آن دانست و اظهار کرد: پرسش «آن کیست که یاری بدهد حیوان را؟!» در سراسر کتاب به شکلهای مختلف تکرار میشود و مخاطب را با مسئلهای معاصر مواجه میکند. به گفته سلیمانی، حیوان در بسیاری از شعرهای مجموعه تنها موضوع شعر نیست، بلکه به نشانهای از بیپناهی، خاموشی و رنج موجودات بیقدرت تبدیل میشود.
این شاعر و منتقد ادبی، نقد انسانمحوری را یکی از محورهای اصلی جهانبینی مجموعه دانست و گفت: شاعر در بخشهایی از کتاب تلاش کرده است نگاه رایج به رابطه انسان و حیوان را جابهجا کند و انسان را نه صرفاً ناظر، بلکه عامل بخشی از خشونت و مسئول وضعیت موجود معرفی کند.
سلیمانی همچنین «تنهایی»، «ترس»، «اسارت» و «انتظار» را از مفاهیم پرتکرار مجموعه برشمرد و «قفس» را یکی از موتیفهای مهم آن دانست؛ موتیفی که در برخی رباعیها از معنای عینی خود فراتر میرود و به استعارهای از وضعیت انسانی تبدیل میشود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به ویژگیهای فنی و ادبی مجموعه پرداخت و تشخیص را از آرایههای برجسته بهکاررفته در رباعیها دانست. همچنین تضادهایی همچون انسان و حیوان، آزادی و اسارت، طبیعت و تمدن، زندگی و مرگ و امید و ناامیدی را از عناصر مهم شکلدهنده به ساختار معنایی کتاب معرفی کرد.
سلیمانی در ادامه، ضمن اشاره به نمونههای موفق مجموعه، بر اهمیت پیوند میان تصویر، ساختار و اندیشه در رباعی تأکید کرد و برخی شعرهای کتاب را از منظر آشناییزدایی، تصویرسازی، ایجاز و ایجاد لایههای معنایی مورد بررسی قرار داد. او همچنین نمونههایی را بررسی کرد که در آنها رابطه میان مضمون و ساختار شعری موفقتر شکل گرفته است.
این منتقد در عین حال به برخی کاستیهای مجموعه نیز اشاره کرد و ضعفهای نحوی و معنایی، لغزشهای واژگانی، ضعف ارتباط میان برخی تصاویر و مشکلات مربوط به قافیه و موسیقی را از جمله موارد قابل تأمل در بعضی از رباعیها دانست.
وی در جمعبندی سخنان خود، ساختار کلی مجموعه را متکی بر الگویی شامل «وضعیت، علت، اعتراض و آرمان» دانست و گفت: این ساختار به کتاب نوعی انسجام روایی بخشیده است؛ با این حال، در بخشهایی از مجموعه، «اجرا» جای خود را به «گزارش» میدهد و پیام اخلاقی و اجتماعی بر شاعرانگی غلبه میکند.
سلیمانی در پایان تأکید کرد: در این مجموعه حیوان در معنای خود حیوان آمده است و حیوان در آن میتواند استعارهای از «بشر بیقدرت» باشد. به اعتقاد او، مهمترین دستاورد زینب اطهری، پیوند دادن قالب رباعی با مسئلهای معاصر و کمتر تجربهشده در این قالب است؛ هرچند مسیر رشد شعری او در ادامه باید بر تعمیق رابطه میان اندیشه و فرم استوار باشد.
نشست رونمایی و نقد مجموعه رباعی «آن کیست که یاری بدهد حیوان را؟!» روز چهارشنبه ۲۸ مردادماه ۱۴۰۵ در انجمن ادبی «آن» و با مشارکت انتشارات آنان در موسسه ناجی برگزار شد.
نظر شما