مهدی عمرانلو، مدیر انتشارات آوند دانش، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره امکان پیشبینی فروش کتاب برای ناشران، بیان کرد: پیشبینی فروش کتابهای جدید شاید در ظاهر شبیه یک محاسبه عددی باشد، اما واقعاً در عمل بیشتر شبیه مدیریت عدم قطعیت است. یعنی ناشر با کالایی روبهرو نیست که مثلاً فقط قیمت و کیفیت آن فروشش را تعیین کند.
وی ادامه داد: سلیقه مخاطب، شرایط اقتصادی، موجهای رسانهای، عملکرد پخش، ویترین کتابفروشی و فضای مجازی، همه اینها تأثیرگذار هستند. به همین دلیل، پیشبینی دقیق در بازار کتاب فقط با تجربه به دست نمیآید، بلکه ترکیبی از داده، شناخت بازار و تصمیمگیری مرحلهای است.
عمرانلو با بیان اینکه همه کتابها و همه موضوعها را نمیتوان با یک مدل پیشبینی کرد، عنوان کرد: کتاب دانشگاهی، کتاب کودک، رمان و کتابهای توسعه فردی، هرکدام منطق فروش متفاوتی دارند. اینکه چه زمانی تولید شوند و چه زمانی وارد بازار شوند، عامل بسیار مؤثری برای ورود موفقیت آن محصول به بازار و فروش آن است.
خوشبینی کافی نیست
وی درباره دلایل ناموفق بودن برخی پیشبینیها گفت: شاید یکی از عوامل این باشد که بعضی از ناشران فقط با توجه به تجربه شخصی، علاقه محتوایی یا خوشبینی خود نسبت به کتاب تصمیم میگیرند و بررسی بازار را انجام نمیدهند؛ درحالی که اگر دادههای فروش، رفتار بازار، کیفیت پخش، قیمتگذاری و سایر عوامل مورد بررسی قرار گیرد، قطعاً نتیجه بهتری حاصل میشود و ناشر آسیب کمتری خواهد دید.
مدیر انتشارات آوند دانش با بیان اینکه علاوهبراین، ممکن است ناشری کتابی چاپ کند و در ابتدا بازخورد خوبی از بازار بگیرد، اما بعد از چند ماه با افت فروش مواجه شود، افزود: یکی از دلایل این موضوع، انتشار همان کتاب از سوی ناشر یا ناشران دیگر است که فروش آن را تحت تأثیر قرار میدهد، یعنی اگر کتابی قرار بود مثلاً ۵هزار نسخه فروش داشته باشد، با انتشار همان کتاب از سوی ۱۰ ناشر یا کمتر و بیشتر، این میزان فروش بین آنها تقسیم میشود و در نتیجه پیشبینی اولیه ناشر محقق نخواهد شد.
ترفندهای فروش کتاب
در ادامه عمرانلو به راهکارهای کاهش ریسک پیشبینی فروش کتاب اشاره کرد وگفت: راهکارهای مختلفی را میتوان برای کاهش این ریسک در نظر گرفت تا ناشران بتوانند به نتایج مطمئنتری برسند؛ یکی از این راهها، پیشفروش کتاب است و ناشر میتواند دو یا سه ماه پیش از چاپ، براساس برنامهای که دارد، پیشفروش کتاب را از طریق وبسایت خود یا پلتفرمهایی که با آنها همکاری میکند، آغاز کند.
به گفته وی، در این صورت، ناشر پیش از چاپ کتاب به دادهها و اطلاعات ارزشمندی دست پیدا میکند و متوجه میشود که کتاب چاپ نشده تا چه اندازه مورد استقبال قرار گرفته است. این اطلاعات به ناشر کمک میکند تیراژ مطمئنتر و دقیقتری را برای چاپ کتاب پیشبینی کند.
وی همچنین افزود: نکته دیگر، بازاریابی پیش از چاپ کتاب است، متأسفانه در بیشتر موارد، زمانی کتاب را به مشتری و بازار معرفی میکنیم که کتاب چاپ شده یا در چاپخانه است و تازه فرآیند معرفی و پروموشن آن آغاز میشود، درحالی که زمان زیادی از دست رفته است.
راهکار منتظر نگه داشتن مخاطب
مدیر انتشارات آوند دانش با اشاره به نتایج و اثرات این کار، توضیح داد: اگر از زمانی که ترجمه کتاب به پایان میرسد، برنامه بازاریابی آغاز شود و نقشههای مختلفی برای معرفی کتاب در کانالها و مسیرهای گوناگون اجرا شود، کتاب پیش از آنکه چاپ شود و به دست مخاطب برسد، جایگاه خود را در بازار پیدا میکند و مخاطب در انتظار انتشار آن خواهد بود. این موضوع میتواند تأثیر بسیار مثبتی بر فروش کتاب در زمان انتشار داشته باشد.
عمرانلو همچنین به اهمیت موضوع برندسازی برای ناشران اشاره کرد و گفت: ناشری که برای خود یک برند تعریف کرده و آن را در بازار نشر تقویت کرده باشد و در میان مخاطبان به عنوان یک برند شناخته شود، در کنار استفاده از مترجمان، استادان یا چهرههای صاحبنام، میتواند در پیشفروش و پیشبینی فروش کتاب موفقتر عمل کند.
وی افزود: چنین ناشری معمولاً نفوذ بیشتری در شبکه پخش و توزیع دارد و زمانی که به کیفیت کتاب، طراحی جلد و انتخاب عنوان نیز اهمیت میدهد، با خطای کمتری در پیشبینی فروش مواجه میشود و به برآوردهای دقیقتری دست پیدا میکند.
کنترل زیان و اصلاح مسیر
عمرانلو، در ادامه درباره اهمیت استفاده از دادهها، گفت: وجود دادهها و استفاده صحیح از آنها عامل بسیار مؤثری است که هم میتواند ضریب خطا را کاهش دهد و هم به ادامه مسیر ناشر کمک کند. ناشر باید از دادههای آرشیوی کتابهای قبلی، اطلاعات فروش، دادههای کتابفروشیها و وضعیت بازار استفاده کند، بازار را بهصورت مستمر رصد کند، اطمینان داشته باشد که کتابش در همه کتابفروشیها موجود است و در معرض دید مخاطبان قرار دارد و از همه کانالهای فروش و پلتفرمهای مختلف بهره ببرد.
به گفته وی، این عوامل میتوانند ضریب اشتباه ناشر را به حداقل برسانند و به موفقیت فروش کتاب کمک کنند.
پیشبینی درست معیار ناشر موفق نیست
عمرانلو، با تاکید بر اینکه اجرای انواع ترفندهای فروش کتاب، ساده نیست، افزود: استفاده از دادهها، تحلیل آنها و انجام مستمر این فرآیند، زمانبر، هزینهبر و دشوار است؛ اما تمرکز بر این موضوع، شهود ناشر را تقویت و به او کمک میکند تحلیل دقیقتری از اطلاعات داشته باشد.
مدیر انتشارات آوند دانش، در تعریف ناشر موفق، بیان کرد: ناشر موفق فقط کسی نیست که همیشه پیشبینیهایش درست از آب دربیاید؛ بلکه ناشر موفق کسی است که اگر پیشبینیاش نادرست بود، بتواند زیان را کنترل کند، سریع مسیر خود را اصلاح کند و سرمایهاش را زنده و پویا نگه دارد.
نظر شما