سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مهناز جلالی: توقف پروژه‌های پژوهشی در استان‌ها به‌دلیل فقدان پشتوانه مالی به رویه‌ای فرساینده تبدیل شده است؛ وضعیتی که اکنون دو اثر آماده انتشار با محوریت تاریخ معاصر و زیست‌بوم عشایری کهگیلویه‌وبویراحمد را در بلاتکلیفی قرار داده است.

این دو کتاب به دلیل نبود منابع مالی و هزینه‌های بالای چاپ، پس از اتمام مراحل نگارش، در انتظار انتشار هستند.

پژوهشگر و نویسنده کهگیلویه‌وبویراحمد در این باره به خبرنگار ایبنا گفت: عنوان این کتاب‌ها «اولین‌های کهگیلویه‌وبویراحمد» و «چهارراه خاطره» است؛ آثاری که به‌رغم پایان مراحل نگارش، به‌دلیل عدم تأمین هزینه‌های فنی و چاپ، امکان عرضه به بازار کتاب را پیدا نکرده‌اند.

محمد فرزامی درباره کتاب «اولین‌های کهگیلویه‌وبویراحمد» گفت: این اثر با هدف ثبت حافظه تاریخی و مستندسازی نخستین افراد، مشاغل و پدیده‌های اثرگذار در تاریخ معاصر منطقه تدوین شده است. این کتاب صرفاً یک فهرست اسامی نیست، بلکه روایتی از روند شکل‌گیری حیات مدنی استان است که از نخستین معلم، پزشک و قاضی تا اولین هتل‌دار، راننده کامیون و کارکنان کارخانه قند یاسوج را در بر می‌گیرد.

این پژوهشگر درباره روش‌شناسی گردآوری داده‌ها افزود: مطالب کتاب بر پایه روش تطبیق روایت‌ها و راستی‌آزمایی از طریق گفت‌وگو با پیشکسوتان، معتمدان و بررسی آرشیوهای اداری نگاشته شده است.

او، شناسایی نخستین معلم بویراحمد را نمونه‌ای از این دقت علمی برشمرد که برای نهایی‌کردن آن، با حدود ۲۵ معلم پیشکسوت گفت‌وگو شده است. کانون اصلی پژوهش یاسوج و بویراحمد بوده، اما داده‌هایی از دیگر شهرستان‌ها نظیر بهمئی نیز در متن گنجانده شده که همچنان نیازمند تکمیل است.

فرزامی درباره اثر دیگر خود با عنوان «چهارراه خاطره» نیز توضیح داد: این کتاب طی دو سال و بر پایه تجربه زیستی و حافظه جمعی جامعه عشایری نوشته شده است. در این روایت داستانی، از اغراق و بومی‌نمایی مصنوعی پرهیز شده و جزئیات زندگی روزمره ایل از جمله کوچ، اقتصاد مبادله‌ای، آیین‌های ازدواج، پوشاک و دشواری‌های عبور از مسیرهای ناامن به تصویر کشیده شده است. به باور وی، این اثر به‌دلیل ظرفیت روایی بالا، قابلیت اقتباس در قالب مجموعه‌های تصویری و نمایشی را نیز دارد.

این نویسنده با یادآوری کارنامه قبلی خود و انتشار کتاب «سرآمدان سرزمین چهار فصل» درباره زندگی دکتر صدرالله محرابی‌سی‌سخت، تصریح کرد: آن اثر به سفارش بنیاد نخبگان و همکاری دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در سال ۱۴۰۲ رونمایی شد، اما برای چاپ آثار جدید، تأمین پشتوانه مالی از اهم نیازهاست؛ به‌گونه‌ای که در صورت تأمین اعتبار مالی، امکان نهایی‌کردن قرارداد انتشار در کوتاه‌ترین زمان وجود دارد.

فرزامی با انتقاد از وضعیت حمایت‌های فرهنگی در استان، بر ضرورت تفکیک میان کار پژوهشی و معیشت خانواده تأکید کرد و یادآور شد: هزینه چاپ نباید از منابع شخصی خانواده تأمین شود.

او همچنین از محدودیت بضاعت مالی ناشران بومی و نحوه تخصیص غرفه‌ها در نمایشگاه‌های کتاب استانی انتقاد کرد و خواستار توجه بیشتر به بدنه فرهنگی استان شد.

وی در تحلیل وضعیت مطالعه، فضای مجازی را به‌دلیل گذرا بودن، جایگزینی نامناسب برای سند ماندگار کتاب دانست و عنوان کرد: کاهش سرانه مطالعه، ریشه در فشارهای معیشتی و دغدغه‌های روزمره دارد.

فرزامی با اشاره به آمار پایین مطالعه، از هم‌نسلان و هم‌استانی‌های خود خواست با وجود تمامی مشکلات اقتصادی، پیوند خود را با کتاب به‌عنوان بخشی از هویت و حافظه جمعی جامعه حفظ کنند.

این نویسنده از تمامی اهل قلم، نویسندگان، محققان، پژوهشگران و مورخان استان تقاضا کرد که واقعیت‌های تاریخی استان را همان‌گونه که اتفاق افتاده است، مکتوب نمایند و در آثار خود، تحلیل شخصی را جایگزین ثبت دقیق رویدادهای تاریخی نکنند.