سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران، در طول سالهای حضور خود در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، علاوه بر گفتوگو با ناشران و فعالان صنعت نشر، بارها به مسئله کاغذ و تأثیر آن بر قیمت تمامشده کتاب پرداختهاند. مرور سخنان ایشان نشان میدهد که توجه به تولید داخلی کاغذ، مدیریت مصرف و دسترسی آسان مردم به کتاب، از مهمترین محورهای مورد تأکید ایشان بوده است.
نخستین تأکید جدی ایشان بر این موضوع به ۱۹ اردیبهشت ۱۳۶۹ و بازدید از سومین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران بازمیگردد. آیتالله خامنهای در گفتوگو با خبرنگار صدا و سیما، ضمن توصیه به ناشران برای عرضه نسخههای ارزانقیمت کتاب، فرمودند:
«یک سفارش دیگر هم به ناشرین بکنم. کتاب را اگر چه در کاغذها و جلدهای اعلا خوب است که چاپ کنند، امّا بعضی از کتابهایی که مشتری زیادی دارد، چاپ عمومی و مردمی هم برای آن داشته باشند؛ البتّه چاپ باید خوانا و خوب باشد؛ امّا روی کاغذ کاهی به میزان زیادی بزنند تا افراد متعدّدی، افراد زیادتری بتوانند از آنها استفاده کنند و بتوانند ارزانتر بخرند آنها را.»
پنج سال بعد، در ۲۴ اردیبهشتماه ۱۳۷۴ و پس از بازدید از هشتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، ایشان بار دیگر مسئله کاغذ را یکی از چالشهای اصلی صنعت نشر دانستند و فرمودند:
«مطلب دومی که من امروز فکر کرده بودم بگویم، مسئله کاغذ است. من وقتی از ناشران درباره مشکلشان و فروش کتاب میپرسم، بعضی بعد از سؤال من و بعضی بدون سؤال، به مشکل کاغذ اشاره میکنند. کاغذ در جامعه ما نباید یک کالای تزیینی و تجمّلاتی به حساب بیاید؛ بلکه باید یک کالای اصلی محسوب شود.»
ایشان در ادامه با اشاره به تأثیر کمبود و گرانی کاغذ بر قیمت کتاب افزودند: «خلاصه، باید روی بازیافت، صرفهجویی و تولید کاغذ داخلی کار شود؛ یعنی کاری کنند که در کاغذ، صرفهجویی شود... علاوه بر این، مسئله بازیافت کاغذ و همچنین تولید کاغذ داخلی، باید انشاءاللَّه مورد توجّه قرار گیرد.»
موضوع تولید داخلی کاغذ، سالها بعد نیز در سخنان ایشان تکرار شد. آیتالله خامنهای در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱ و در جریان بازدید دو ساعت و نیمه از بیستوپنجمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، با تأکید بر رفع موانع تولید و نشر کتاب فرمودند: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید با کمک دولت، این موانع، بهویژه موضوع گرانی کاغذ را برطرف کند.»
ایشان همچنین تولید کاغذ را ازجمله تولیدات راهبردی کشور دانسته و خاطرنشان کردند: «مهمترین تولید ملی، تولید امتداددار است و با برطرف شدن مشکلات کارخانههای کاغذ، قطعاً راه برای کتابخوانیِ بیشتر و ارزان شدن قیمت کتاب باز میشود.»
در بازدید ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ از سیوچهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران نیز، آیتالله خامنهای ضمن ارزیابی مثبت از روند نشر کتاب در کشور، بار دیگر گرانی و کیفیت کاغذ را از مهمترین مشکلات این حوزه برشمردند و فرمودند: «عمده زمینههای نامساعد در زمینه نشر مربوط به گرانی کاغذ و در برخی موارد، نامرغوب بودن کاغذ است، البته وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی خبرهای خوبی درباره آغاز مقدمات تولید کاغذ مرغوب دادند که امیدواریم این اقدامات به شکسته شدن قیمت بالای کتاب منجر شود.»
مرور این اظهارات در بازهای بیش از سهدهه نشان میدهد که آیتالله خامنهای، همواره توسعه تولید داخلی کاغذ، صرفهجویی در مصرف، بازیافت و کاهش هزینههای تولید کتاب را از الزامات رونق صنعت نشر و افزایش دسترسی عمومی به کتاب دانستهاند؛ موضوعی که از نخستین سالهای برگزاری نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران تا آخرین سالهای حضور ایشان در این رویداد فرهنگی، بهعنوان یکی از محورهای ثابت سخنانشان مطرح شده است.
نظر شما