سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) - احسان بهراملو: دو نوبت فهرست نسخههای خطی همدان در دهه ۴۰ و ۵۰ به همت محمدتقی دانش پژوه و ایرج افشار با همکاری آقایان مقصود و مرحوم اذکایی به چاپ رسیده که گزارش مختصری از این دو فهرست ارائه خواهد شد.
محمدتقی دانش پژوه که طی برنامه هفت روزهای از تاریخ ۱۵ تا ۲۱ مهرماه ۱۳۴۵ شمسی به همراه علی اصغر حسن تبار عمرانی به منظور تهیه فهرست اجمالی از برخی از کتابخانههای نسخه خطی به همدان سفر کرده بود، ۲۰ کتابخانه عمومی، خصوصی و اداری از جمله کتابخانه غرب توسط وی بازدید و تعدادی از نسخههای آنها معرفی شدند.
دانش پژوه مجموعه فهرست نسخههای خطی که در ۶۱ صفحه به تفکیک کتابخانهها تهیه شده بود را در دفتر پنجم از نشریه نسخههای خطی (ص۳۲۶_۳۸۷) در اسفندماه ۱۳۴۶ شمسی به چاپ رساند.
فهرست این کتابخانهها به همراه تعداد نسخههای ثبت شده، عبارتاند از: کتابخانه آرامگاه بوعلی: ۲۳ نسخه؛ مزار استرومردخای: یک نسخه؛ کتابخانه اعتمادالدوله: ۵۰ نسخه؛ کتابخانه دبیرستان امیرکبیر: سه نسخه؛ اداره اوقاف: سه وقف نامه؛ کتابخانه اوقاف: سه نسخه؛ کتابخانه مدرسه دامغانی: چهار نسخه؛ کتابخانه مدرسه زنگنه: ۱۴ نسخه؛ کتابخانه مدرسه غرب همدان: ۷۳ نسخه؛ نسخههای آقای حاجی ایزدی: ۲۰ نسخه؛ نسخههای آقای محمود ایزدی: دو نسخه، یک نسخه قرآن کریم، یک عقدنامه، یک وقفنامه؛ نسخههای آقای بحرالفضائل: چهار نسخه؛ کتابخانه آقای قاسم برنا: ۵۲ نسخه؛ نسخههای آقای حاج سیدنصرالله بنی صدر: چهار نسخه و یک وقف نامه؛ نسخههای آقای حسن پنبه چی: سه نسخه؛ نسخههای آقای دکتر جلالی: چهار نسخه؛ نسخههای آقای دامغانی: ۲۲ نسخه؛ نسخههای آقای سید محمد نجفی عربزاده (آیتالله آقانجفی- داماد نائینی): دو نسخه؛ کتابخانه کمالی: ۱۲ نسخه؛ نسخههای آقای تقی یوسفی: دو مجموعه نامه، یک نامه و یک وقف نامه.
اگر چه گزارش دانشپژوه از کتابخانههای خطی همدان مختصر بود اما برای آشنایی پژوهشگران آن دوره با این مراکز کافی بود.
در ادامه ایرج افشار در دهه ۵۰ به تهیه و چاپ فهرست تفصیلی کتابخانههای نسخه خطی شهرستانها پرداخت که اولین فهرست تفصیلی این کتابخانهها به همت مسئولان کتابخانهها در انتشارات فرهنگ ایران زمین که زیر نظر او و با اشراف دکتر دانش پژوه بود، نشر یافت.
جلد هفدهم این کتاب به سومین دفتر از فهرست نسخههای خطی کتابخانههای شهرستانهای ایران اختصاص یافت که فهرست نسخههای کتابخانه جمعیت نشر فرهنگ رشت به قلم محمد روشن در ۱۵۰ صفحه، کتابخانه غرب مدرسه آخوند همدان به قلم جواد مقصود در ۴۲۰ صفحه و چند کتابخانه خصوصی همدان به قلم پرویز اذکائی در ۵۵ صفحه در آن به چاپ رسید.
اسامی صاحبان این کتابخانهها به همراه تعداد نسخههای ثبت شده آنها عبارتنداز: بحر الفضائلی: ۱۱ نسخه؛ حبیب جواهری: ۵۶ نسخه؛ رضا همراه: ۴۹ نسخه؛ متفرقات: ۱۳ نسخه اختصاص دارد که یک نسخه آن برای کتابخانه خرد، یک نسخه آن برای علی اکبر مجیدی، یک نسخه آن برای آقای امیر ساسان دهگان، یک نسخه آن برای آقای هادی مرتضوی، یک نسخه آن برای حمید سیرلو (صاحب کتابفروشی ناصر خسرو همدان)، دو نسخه آن برای آقای فروزان مهر، دو نسخه آن برای خانم صدیقه حیدریان و چهار نسخه آن برای عباس زند است.
تاریخ اتمام فهرست مقصود و اذکایی، خرداد ۱۳۵۲ و تاریخ نشر این مجله، مرداد ۱۳۵۳ بوده است.
نظر شما