سرویس بین‌الملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: این دست‌نوشته یکی از قدیمی‌ترین روایت‌های شناخته‌شده از داستان حماسی شاه آرتور به شمار می‌رود. نسخه‌ای که اکنون قرار است فروخته شود، احتمالاً به قرن سیزدهم یا چهاردهم میلادی تعلق دارد و سال‌ها در مالکیت خصوصی باقی مانده است.

در این اثر قرون وسطایی، داستان‌های مربوط به شاه آرتور، مرلین و شوالیه‌های میز گرد روایت شده‌اند. کارشناسان می‌گویند نسخه موجود به احتمال زیاد بین سال‌های ۱۲۱۰ تا ۱۳۱۰ نوشته شده و بخشی از مجموعه روایی مشهور «چرخه لنسلوت–جام مقدس» است؛ متنی که به زبان فرانسوی کهن نوشته شده و یکی از منابع مهم شکل‌گیری افسانه‌های آرتوری محسوب می‌شود.

این دست‌نوشته روی ولوم، نوعی پوست‌نوشته باکیفیت، نگاشته شده و با ورقه‌های طلا تزئین شده است. در میان صفحات آن ۱۲۶ تصویر کوچک دیده می‌شود؛ تصویرهایی ظریف که فضای اسطوره‌ای داستان را زنده می‌کنند. یکی از این تصاویر مرلین را در هیئت یک گوزن نر نشان می‌دهد.

نسخه فعلی در پوششی از مخمل سبز متعلق به قرن هفدهم نگهداری می‌شود. به گفته دکتر اوجنیو دونادونی، مدیر بخش دست‌نوشته‌های قرون وسطی و رنسانس در خانه حراج کریستیز، تنها سه دست‌نوشته از این نوع در مالکیت خصوصی شناخته شده‌اند و نسخه‌ای که قرار است به فروش برسد، قدیمی‌ترین آن‌ها است.

به گفته او، کار کردن روی چنین اثری تجربه‌ای کم‌نظیر بوده است: «این داستان‌ها جنبه‌ای جهانی دارند و هنوز هم برای پژوهش و لذت خواندن ظرفیت فراوانی دارند.» او همچنین به جمله‌ای در متن اشاره می‌کند که به مرلین نسبت داده شده است: «این داستان تا زمانی که جهان پابرجاست، همواره گفته خواهد شد و با اشتیاق شنیده خواهد شد.»

جالب اینکه این دست‌نوشته تا امروز تقریباً ناشناخته مانده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که این نسخه نه‌تنها هرگز به‌طور عمومی به نمایش گذاشته نشده، بلکه پژوهش‌های مفصل دانشگاهی نیز روی آن انجام نشده است. با این حال، فهرست صاحبان قبلی آن چشمگیر است: از یک شوالیه در قرن پانزدهم گرفته تا یک مبارز مسابقات نیزه‌زنی، یک شیفته پرشور تاریخ قرون وسطی و در نهایت صنعتگر فرانسوی قرن بیستم، ژان لوبودی؛ کسی که به دلیل اقدامات قهرمانانه در هر دو جنگ جهانی دو نشان «Croix de Guerre» دریافت کرد.

کارشناسان کریستیز معتقدند جذابیت این دست‌نوشته تنها به ارزش تاریخی آن محدود نمی‌شود. این اثر ترکیبی از عناصر گوناگون فرهنگ قرون وسطی است: روایت مسیحی جستجوی جام مقدس، ماجراجویی‌های شوالیه‌ای، مسابقات نیزه‌زنی و نبردهای افسانه‌ای.

همین ویژگی‌ها باعث شده داستان‌های آرتوری در طول قرن‌ها همچنان خوانده شوند و نسل‌های مختلفی از مالکان این نسخه آن را با دقت حفظ کنند. قرار است این دست‌نوشته نادر در تاریخ ۸ ژوئیه در لندن به حراج گذاشته شود.

منبع: globalnews, May 29, 2026