سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)؛ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (فها) از جمله مجموعههای علمی- فرهنگی فعال در کشور محسوب میشود که بسیاری از آثار علمی و دستاوردهای پژوهشی خود را در قالب کتاب از سوی انتشارات همین مجموعه منتشر میکند.
این آثار که در وهله اول برای سیاستگذاران فرهنگی، پژوهشگران، دانشجویان و استادان حوزههای مختلف علوم انسانی و اجتماعی بهرشته تحریر درمیآید، میتواند زمینه ایجاد بحثها و نقدهای علمی فراوانی را در کشور فراهم کند. نمایشگاه کتاب هم همواره محملی بوده برای عرضه این آثار و البته در سالیان قبل برگزاری نشستها و گردهمایی پژوهشگران، کارشناسان و دغدغهمندان عرصه فرهنگ و اجتماع.
امسال هم پژوهشگاه فها با ۸۰ اثر از جدیدترینها تا پرفروشترینهای سالیان قبل به هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران آمده است تا سهمی در این بزرگترین رویداد فرهنگی کشور داشته باشد.
نمایشگاه کتاب؛ بهاری برای فرهنگ ایرانی
در همین خصوص یعقوب پناهی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات و مدیر انتشارات این مجموعه درباره کم و کیف حضور پژوهشگاه گفت: در سه ماه گذشته که کشور درگیر فضای جنگ بود، در عرصه نشر و بازار کتاب مشکلات گوناگونی داشتیم و شرایط سختی را پشت سر گذاشتیم. هم ناشران هم جامعه مخاطبان و هم سازمان های دولتی که با نشر و کتاب سر و کار دارند در نوعی تعلیق و رکود، ایام می گذراندند. گرچه از بعد از تعطیلات نوروز اوضاع تا حدودی رو به تغییر نهاد و خانواده ها و والدین برای پر کردن اوقات خود و فرزندانشان در خانه بعضا به کتابفروشی ها و کتاب روآورده و به کتاب پناه جستند.
وی ادامه داد: معاونت فرهنگی وزارت ارشاد هم در آستانه برپایی نمایشگاه کتاب طبق سنت هر ساله تلاش هایی برای آرام کردن بازار نشر و حمایت از ناشران به خرج داد اما اوضاع به گونه ای پیش رفت که این تلاش ها در یک ساحت کلی تحت الشعاع بحث جنگ و امنیت قرار گرفت و نتوانست به نتیجه مطلوب ختم شود. در نهایت نیز مسئولان را به این نتیجه رساند که به دلیل شرایط خاص امسال و به ویژه مسائل امنیتی نمایشگاه کتاب را به صورت مجازی برگزار کنند.
مدیر نشر فها تأکید کرد: در همین بحبوحه شوک بزرگ به بازار کتاب از دهه سوم فرودین ماه شروع شد و با افزایش روزانه قیمت کاغذ و مشکلات ایجاد شده در تأمین مواد اولیه، وضعیت بغرنجی برای ناشران و مخاطبان کتاب ها ایجاد کرد. تورم بسیار بالا هم مخاطبان کتاب را کاهش داد چرا که ناچار به مصرف درآمدهایشان برای ضروریات ادامه حیات شدند.
پناهی گفت: با وجود همه این مشکلات اما اهالی نشر و دوستداران فرهنگ و عاشقان دانش، نتوانستند بهار کتاب را فراموش کنند و نادیده بگیرند چرا که همه بر این باورند چراغ فرهنگ -ولو کم جان- باید روشن بماند. به قول ادبا آیین چراغ خاموشی نیست. با همین چشم انداز پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات تصمیم بهحضور در این رویداد مهم فرهنگی گرفت.
تمدن ایرانی ماندگار است
پناهی ضمن تشریح وضعیت نشر فها پیش از برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب افزود: ما هم باور داشتیم برگزاری نمایشگاه در کشور نشاندهنده زنده بودن جامعه، تابلویی برای پویایی آن و البته اهمیت فرهنگی این رویداد در شرایط جنگی است. به ویژه آن که رئیس جمهور نابخرد آمریکا تهدید به نابودی فرهنگ و تمدن ایران کرده بود. خوب در این شرایط اینکه ما به جهان نشان بدهیم فرهنگ در ایران زنده است و قدمتی ۷ هزار ساله دارد و خاموش شدنی نیست، بسیار مهم بود.
وی ادامه داد: البته در این شرایط خطیر که نمایشگاه هم مجازی شده است، موفقیت برگزاری این قبیل رویدادهای فرهنگیِ مجازی، به میزان تبلیغاتشان و اهمیتی و ضریبی که در همان فضای مجازی پیدا می کنند، بستگی دارد. لذا لازم است این مسئله بهطور جدی توسط مسئولان معاونت فرهنگی وزرات ارشاد، صدا و سیما و رسانه های پرمخاطب پیگیری شود.
الزامات و اقتضائات برپایی نمایشگاه کتاب
این عضو هیئت علمی پژوهشگاه فها سپس گفت: در این شرایط نامعلوم تصمیمات وزارتخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی –درباره کم و کیف چگونگی برگزاری مجازی این رویداد- میبایست برمبنای وضعیت ناشران، آمارها و گزارشهای روزانه، در لحظه و آنی صورت گیرد تا اثر مطلوب برجای نهد و جامعه باقیمانده از مخاطبان کتاب و نشر که اغلب شامل اقشار دانشگاهی، دانشجویان، استادان، دوستدارن فرهنگ و اعضاء هیئت علمی مراکز پژوهشی و دانشگاهی هستند، متناظر با این تصمیمات بتوانند از آن بهرهمند شوند.
پناهی افزود: به عنوان مثال بسیاری دنبال کتاب هایی هستند که طی سه ماه گذشته تا ایام نمایشگاه بنا بوده به بازار نشر بیاید اما به دلیل شرایط جنگی هنوز اعلام وصول نشده و تبع همین مسئله، در سایت نمایشگاه نیامده و طبعا علاقه مندان که منتظر بودند آن را در نمایشگاه تهیه کنند نمی توانند آن را بیابند، خوب در این شرایط خانه کتاب باید با افزودن چند نیرو برای دریافت و به روز رسانی اعلام وصول ها این کتاب ها را به نمایشگاه برساند. یا از سوی دیگر بعضی کتاب ها در لیست ناشران بوده یا در لیست خانه کتاب به ناشران بوده اما الان در سایت نمایشگاه موجود نیست و نمی توان آن ها را تهیه کرد. این ها تصمیمات سریع و آنی را می طلبد تا جامعه مخاطبان از این کتاب ها محروم نشوند.
پژوهشگاه فها، فرصت را غنیمت دانست
پناهی خاطرنشان کرد: در مجموع ما به این دلیل در نمایشگاه مجازی با قدرت و با تمام بضاعتمان حاضر شدیم چون معتقدیم هر فرصتی- ولو کوچک- برای ایجاد ارتباط میان مردم و کتاب به دست آید، مغتنم است و نباید آن را فروگذاشت، فلذا بههر طریقی باید تلاش کنیم که از این فرصت و موقعیت استفاده فرهنگی خود را ببریم.
وی درباره تجربه فروش کتابهای پژوهشگاه بهصورت مجازی در سنوات گذشته گفت: حتی سال گذشته فروش مجازی ما ۲.۵ برابر فروش حضوری بود، بنابراین از برگزاری نمایشگاه کتاب بهشکل مجازی استقبال میکنیم. البته باید توجه داشت پژوهشگاه به عنوان قوه عاقله وزارت علوم و بازوی فکری این وزارتخانه، نگاه تجاری به کتاب ندارد و معتقد است اگر نمایشگاه حضوری باشد تاثیرات بسیار عمیق تر و جدی تری دارد. چرا که در محیط نمایشگاه بهجز موضوع فروش کتاب، گعدهها و نشستهای علمی و فرهنگی میان ناشران، نویسندگان، مخاطبان و منتقدان برگزار میشود و آن ها تجربیات و تازه های یکساله شان را به اشتراک می گذارند، که محروم شدن از این موضوع مقداری ناراحتکننده و غیرقابل جبران است.
پناهی با تأکید بر اینکه از هر مجرایی که امکان دسترسی مخاطبان به آثار و کتاب ها را فراهم کند باید استقبال کرد افزود: چون کتاب مهمترن محصول برای تأثیرگذاری بر فضای فرهنگی، اجتماعی و فکری کشور محسوب میشود؛ حتی بهاندازه یک چشمبرهم زدنی نیز نباید از توسعه کتابخوانی، ترویج و گسترش آن غفلت کرد؛ بهویژه در شرایطی که بسیاری از خانوادهها، کودکانشان در خانه هستند و شرایط کشور بهنحوی است که اعضای خانواده بیشتر دور هم در خانه حضور دارند و در چنین شرایطی خرید و مطالعه کتاب توسط هر کدام از اعضاء میتواند اثر جمعی داشته و بسیار مفید و آرامشبخش واقع شود.
فروش بیشتر در مجازی؛ کار فرهنگی، حضوری!
مدیر انتشارات پژوهشگاه فها در بخش دیگر صحبت های خود بیان کرد: از طرف دیگر اگر نمایشگاه کتاب امسال حضوری بود، شاید بهتر میتوانستیم درباره رذالت ها و پستیهای حقوق بشر و فرهنگ آمریکایی و اسرائیلی با مخاطبان کتاب گفت و گو کنیم، چرا که اهالی فرهنگ بیشتر از هر قشری از سقوط انسانیت در گفتار و رفتار آمریکاییها و رژیم صهیونیستی مطلعند و بهتر میتوانند جنایاتی همچون مدرسه میناب، و به شهادت رساندن دانشمندان و بزرگان ما را برای عموم مردم تشریح کنند.
وی ادامه داد: این جانشفانی ها و مقاومت ها تاریخ ایستادگی ایرانیان است که اهل فرهنگ بیشتر از هر قشری برای تبیین آن دغدغه دارند و خود را در این زمینه مسئول می دانند. نمایشگاه حضوری کتاب میتوانست در پرداختن به این موضوعات موثر باشد، اما خب بنابر اقتضاء و مصالح کشور، تصمیم به برگزاری مجازی نمایشگاه گرفته شد.
وی سپس گفت: به هر حال انتشارات پژوهشگاه فها بهعنوان یکی از ناشران مرجع دانشگاهی که آثارش در سه حوزه مهم فرهنگ، هنر و ارتباطات دارای مخاطبان همیشگی است، امسال نیز برای شرکت در نمایشگاه حضوری برنامهریزی کرده بود که البته همان توان را برای حضور در نمایشگاه مجازی مصروف خواهد کرد.
۳۰ کتاب چاپ اول به نمایشگاه آوردیم...
پناهی در پایان گفت: در این دوره پژوهشگاه با ۳۰ اثر جدید (چاپ اول) در نمایشگاه حضور داشت که لیست آن ها در کانالها و سایت های خبری کتاب و اخبار عمومی منتشر شده است. البته هنوز برخی از آن ها اعلام وصول نشده و در سایت نمایشگاه مجازی قابل خرید نیستند.
وی افزود: همچنین پژوهشگاه برنامههای مفصلی برای رونمایی و نقد آثار جدید در ایام نمایشگاه داشت که متأسفانه فعلا متوقف شده و البته با پشت سر نهادن وضعیت جنگی و آرام شدن شرایط کشور این برنامه ها به تدریج برگزار خواهد شد. از جمله مراسم رونمایی و سپس نقد چند عنوان آثار جدید در حوزه علوم اجتماعی مانند کتاب درباره جامعه، کتاب تهران خرداد ۱۳۵۸، برآمدن طبقه متوسط، فرهنگ سیاسی معاصر، یا آثار ترجمه ای مهمی همچون سیاست پارسایی، یا کتاب هنر در بحران، و همچنین دو مجموعه ۶ جلدی وزین و نفیس علمی(مجموعه ۶ جلدی تاریخ اداره تئاتر و مجموعه ۶ جلدی جریانشناسی اندیشهای در مجلات فرهنگی-هنری پس از انقلاب اسلامی) که به زودی مراسم رونمایی از آن ها در پژوهشگاه برگزار خواهد شد.
شرایط عرضه و فروش کتابها در نمایشگاه
پژوهشگاه به رسم هر سال با ۲۰ درصد تخفیف آثار خود را در بهار کتاب عرضه خواهد کرد و علاوه بر این به سنت ۳۰ ساله خود همواره در قیمت گذاری کتاب ها توان مخاطبان و جامعه فرهنگی کشور را در نظر داشته است.
نویسندگان و پژوهشگرانی که آثاری در سه حوزه فرهنگ، هنر و ارتباطات دارند نیز می توانند با تماس با انتشارات پژوهشگاه آثار خود را برای بررسی و ارزیابی و سپس -در صورت تأیید نهایی- نشر توسط انتشارات پژوهشگاه به ایمیل انتشارات یا پیامرسان بله ارسال کنند.
نظر شما