به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، کتاب «سرزمین قافهای خاطرهشده» اثر مهدی دهقان منشادی، پژوهشگر و روزنامهنگار یزدی منتشر شد که توجه بسیاری از علاقهمندان حوزه فرهنگ و توسعه منطقهای را به خود جلب کرده است. این کتاب که در ۱۹۳ صفحه و توسط انتشارات مصباح منتشر شده، مجموعهای از یادداشتها و جستارهای نویسنده درباره فرهنگ یزد، میراث اجتماعی آن و چالشهای توسعهای این سرزمین را در بر میگیرد.
دهقان منشادی در مقدمه کتاب خود با اشاره به پیشینه هویتی یزد، یادآور میشود که این سرزمین روزگاری به «سه قاف» شهرت داشت: قنات، قنوت و قناعت؛ سه مؤلفهای که به باور او در دهههای اخیر زیر فشار تحولات اقتصادی و صنعتی کمفروغ شده و رنگ خاطره به خود گرفتهاند. او در بخشی از مقدمه مینویسد که با خشکشدن قناتها، گویی همان آبِ از دسترفته سایه خود را بر قنوت و قناعت نیز انداخته و ضعف و فرسایش بر فرهنگ دیرینه شهر سایه افکنده است. نویسنده، گردآوری این یادداشتها را تلاشی برای ثبت حالوهوای فرهنگی یک دوره میداند؛ دورهای که به تعبیر او «زبان گویای مشکلات بسیار است، اما گوش شنوا و اراده تغییر همانند آب در این سرزمین کمیاب شده».
این کتاب شامل یک مقدمه و دو بخش اصلی است. بخش نخست ۴۵ یادداشت فرهنگی و توسعهای را درباره یزد در خود جای داده و به موضوعاتی همچون تأثیر صنعت بر بافت اجتماعی، تغییرات سبک زندگی، مفهوم میراث جهانی در برابر توسعه شتابزده و نسبت سنت و مدرنیته در زندگی روزمره یزدیها میپردازد. بخش دوم نیز سه گفتوگوی مفصل پیرامون یزد و چالشهای امروز آن را شامل میشود؛ گفتوگوهایی که با نگاهی تحلیلی، روندهای توسعهای شهر را از زاویه دید کارشناسان بررسی کرده است.
دهقان پیش از این نیز کتاب «یک قرن دگرگونی» را در سال ۱۳۸۸ منتشر کرده بود؛ اثری که به بررسی تحولات کالبدی شهر یزد از سنت تا مدرنیته میپرداخت و با مقدمه زندهیاد محمدعلی اسلامی ندوشن همراه بود. او علاوه بر این دو عنوان مرتبط با یزد، مجموعهای از آثار و ترجمههای پژوهشی در حوزه شهر و توسعه نیز منتشر کرده که از میان آنها میتوان به «شهر در جهان در حال توسعه»، «توسعه پایدار در سایهروشنهای شهر»، «به سوی شهرهای سالم» و «راهنمایی برای برنامهریزی شهرهای سالم و فعال» اشاره کرد.
فهرست یادداشتهای کتاب «سرزمین قافهای خاطرهشده» تصویری روشن از گستره موضوعی آن ارائه میدهد؛ از «شهر میراث جهانی زیر غبار توسعه صنعتی» تا «خشتی با تار و پود فرهنگها»، از «فستفودی از دل سنت» تا «یزد در دام دیابت»، و از «بوممحلهای در دو راهی سنت و مدرنیته» تا «یزد تفتیده زیر آتش انسانساخت». در میان این عناوین، برخی یادداشتها رنگوبوی اجتماعی و فرهنگی پررنگتری دارند و برخی دیگر با نگاهی انتقادی به شیوه مدیریت شهری، نسبت میان توسعه، فرهنگ و زیستپذیری را واکاوی میکنند.
«سرزمین قافهای خاطرهشده» را میتوان تلاشی برای ثبت یک دوران دانست؛ تلاشی که در آن نویسنده بکوشد تصویری از یزدِ امروز را در برابر چشمان نسلهای آینده قرار دهد؛ یزدی که در میانه گذار از سنت به مدرنیته، با پرسشهای بنیادین درباره هویت، توسعه و آینده روبهروست.
نظر شما