هومن محمدی، فعال حوزه صادرات صنعت چاپ در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به مزیتهای صنعت چاپ ایران در منطقه، بیان کرد: صنعت چاپ ایران، در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه از موقعیت جغرافیایی مناسبی برخوردار است و به بازارهای مهمی مثل عراق، افغانستان و آسیای میانه دسترسی نزدیک دارد که هزینه و زمان حملونقل را کاهش میدهد.
وی ادامه داد: همچنین هزینههای تولید بهدلیل دستمزد پایینتر و برخی مزیتهای داخلی رقابتیتر است؛ وجود نیروی انسانی متخصص و باتجربه در کنار زیرساختهای نسبتاً مناسب چاپخانهای، امکان ارائه خدمات با کیفیت قابلقبول را فراهم کرده است.
محمدی، با بیان اینکه از سوی دیگر، بازار داخلی بزرگ موجب پایداری تولید شده و به رشد توان فنی، بهویژه در حوزه چاپ بستهبندی، کمک کرده است، افزود: این عوامل در مجموع جایگاه قابلقبولی برای ایران در بازار منطقه ایجاد کردهاند.
وی با ارائه ارزیابی از وضعیت صادرات کالاهای چاپی، عنوان کرد: صادرات کالاهای چاپی ایران در سطح متوسط و کمتر از ظرفیت واقعی قرار دارد؛ بخش قابلتوجهی از صادرات به کشورهای همسایه مانند عراق و افغانستان انجام میشود و بیشترین سهم مربوط به بستهبندی و محصولات تجاری است.
بهگفته این صادرکننده صنعت چاپ، مزیت اصلی، قیمت رقابتی و نزدیکی جغرافیایی است، اما رشد صادرات بهدلیل مشکلاتی مانند وابستگی به مواد اولیه وارداتی، نوسانات ارزی، ضعف در بازاریابی بینالمللی و نبود حمایت کافی محدود شده است.
ساختاری که هنوز توسعه نیافته
محمدی، با بیان اینکه توان تولید و ظرفیت رشد وجود دارد، اما ساختار صادراتی هنوز به اندازه کافی توسعهیافته نیست، گفت: زیرساختهای لازم برای صادرات در صنعت چاپ ایران تا حدی وجود دارد اما کامل و بهینه نیست، از نظر فنی، چاپخانههای مجهز، نیروی متخصص و تجربه تولید وجود دارد و در بخشهایی مثل بستهبندی توان صادراتی قابلقبولی دیده میشود. همچنین دسترسی جغرافیایی به بازارهای منطقه یک مزیت مهم است.
وی افزود: با این حال، زیرساختهای پشتیبان صادرات مانند نظام بانکی بینالمللی، لجستیک روان، تأمین پایدار مواد اولیه، استانداردهای بینالمللی و شبکههای بازاریابی حرفهای هنوز با محدودیتهایی مواجهاند؛ بنابراین میتوان گفت زیرساخت تولید فراهم است، اما زیرساختهای کامل صادراتی نیاز به تقویت دارد.
این فعال حوزه چاپ در پاسخ به این سوال که آیا دسترسی به بازارهای منطقهای کار سختی است، گفت: دسترسی به بازارهای منطقهای برای صنعت چاپ ایران کاملاً سخت نیست، اما بدون چالش هم نیست. نزدیکی جغرافیایی و اشتراکات فرهنگی موجب شده ورود به برخی بازارها نسبتاً آسان باشد، اما مسائلی مثل نقلوانتقال پول، رقابت با کشورهایی مانند ترکیه و ضعف در بازاریابی حرفهای کار را پیچیدهتر میکند.
وی تاکید کرد: کشورهایی که ظرفیت خوبی دارند شامل عراق (بزرگترین و در دسترسترین بازار، بهویژه برای بستهبندی)، افغانستان (وابستگی بالا به واردات)، کشورهای آسیای میانه مثل قزاقستان و ازبکستان (درحال رشد و کمتر اشباعشده) و تا حدی کشورهای حوزه خلیج فارس هستند که تقاضای بالایی دارند، هرچند رقابت در آنها شدیدتر است. در مجموع، بازارهای نزدیک همچنان بهترین و در دسترسترین گزینه برای توسعه صادرات چاپ ایران محسوب میشوند.
پیچیدگیهای اداری و مقرراتی
محمدی، با اشاره به پیچیدگیهای اداری و مقرراتی بهعنوان یکی از موانع مهم برای فعالیتهای صادراتی، گفت: البته این موضوعات، معمولاً «مانع مطلق» نیستند؛ بلکه هزینه و زمان صادرات را افزایش میدهند، فرآیندهایی مثل دریافت مجوزها، ثبت سفارش، قوانین ارزی و بازگشت ارز، تغییرات بخشنامهها و تشریفات گمرکی میتوانند باعث عدم قطعیت و کندی کار شوند. این موضوع بهویژه برای کسبوکارهای کوچکتر چالشبرانگیزتر است.
به گفته وی، در عمل، شرکتهای با تجربه این موانع را مدیریت میکنند، اما همین پیچیدگیها موجب میشود، رقابتپذیری نسبت به برخی رقبای منطقهای کاهش پیدا کند؛ بنابراین اثر آن متوسط رو به بالاست: قابل عبور، اما بازدارنده برای رشد سریع صادرات.
محمدی، با ارائه پیشنهاد برای بهبود وضعیت صادرات محصولات چاپی ایران، توضیح داد: معتقدم که در این حوزه تمرکز باید روی چند محور عملی باشد؛ سادهسازی و ثبات مقررات ارزی و گمرکی؛ توسعه بازاریابی حرفهای از طریق حضور در نمایشگاههای بینالمللی و ایجاد شبکههای فروش در کشورهای هدف.
وی ادامه داد: تمرکز بیشتر بر حوزههای دارای مزیت مانند چاپ بستهبندی با استانداردهای صادراتی؛ سرمایهگذاری در بهروزرسانی تجهیزات و ارتقای کیفیت برای رقابت با کشورهای پیشرو، ایجاد مشوقهای صادراتی و حمایت مالی هدفمند و در نهایت، تقویت همکاریهای منطقهای و ایجاد دفاتر یا شُرکای محلی در بازارهای اصلی مانند عراق و آسیای میانه برای تثبیت حضور در بازار و برچیده شدن تحریمهای بینالمللی و ارتباطات بانکی با تمام کشورهای دنیا میتواند زمینه را برای فعالیت بهتر دستاندرکاران این حوزه مهیا کند.
نظر شما