به گزارش سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست برخط «کودکان قربانیان جنگ» به همت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات بهمناسبت چهلمین روز جان باختن کودکان مدرسه میناب با دبیری رضا تسلیمی طهرانی عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد.
صلح و آرامش امکان تجربه زیستی شگفتانگیز
مژگان احمدیه، عضو هیئت مدیره انجمن حمایت از حقوق کودکان در این نشست تأکید کرد: مسئولیت فردی و جمعی ما در این شرایط حکم میکند که درباره کودکان توجه کنیم و برنامههای متداول را با این عنوان که «تأثیرات جمع بر کودکان و چگونگی مواجهه با آن» اندیشهورزی کنیم.
وی افزود: مسیر ما نه به جنگ، بلکه به زندگی و صلح است. ضمن ابراز همدردی با مردم ایران به ویژه کودکان بیگناهی که در تجاوز آشکار آمریکا و اسرائیل جانشان را از دست دادهاند، باور دارم دفاع قهرمانانه از طرف رزمندگان صورت گرفته است.
احمدیه با بیان اینکه با صلح و به عنوان فعال حوزه کودک با جنگ میانهای ندارم، گفت: از هر صفی که به آزادی میآید، کودکان ما سرمایه هستند؛ چه در خانواده و چه در سرزمین. توسعه سرزمین برای بچههاست و تجاوز به جان آنها تجاوز به آینده سرزمین است.
وی افزود: تصور کنید زندانیانی که سلاح ندارند اگر مورد تهاجم باشند معصوم هستند و کودکان با توجه به جثه و ناتوانی در صدر این ناملایمات هستند.
احمدیه در ادامه با اشاره به پیماننامه حقوق کودک گفت: در این پیماننامه تأکید شده که در مخاصمات مسلحانه بچهها نباشند؛ چه به صورت سرباز کودک و نیرو. دولتها موظف به مراقبت و حمایت از کودکان هستند.
وی افزود: کودکان علاوه بر اینکه مستقیم مورد تهاجم دشمن باشند، ممکن است والدینشان را از دست بدهند، آواره شوند، مسکنشان را از دست بدهند، مراکز بهداشتی و درمانیشان از بین برود و آموزششان نابود شود. اثرات این تهاجمات بر کودکان پررنگتر از بزرگسالان است.
این فعال حوزه کودک تأکید کرد: کودکی دوران اثرات ماندگار در تمام عمر است. کودکی انسان به عنوان موجود اندیشهورز، دوره زمانی طولانیتری برای کودکی نسبت به بقیه موجودات برای رسیدن به رشد و حداکثر بلوغ فکری نیاز دارد.
وی افزود: هشتاد درصد مغز انسان در سه سال اول زندگی تکامل پیدا میکند و تا بیستسالگی ادامه دارد. قدرت تصمیمگیری، ادراک، هیجانات و مهارتها تا سن ۱۸ سالگی زمان میبرد که بگوییم کودکی سپری شده و وارد پساکودکی شدیم.
احمدیه گفت: در اکثر نقاط کودکی تا ۱۸ سالگی تعریف میشود. در پیماننامه جهانی حقوق کودک که در سال ۱۹۸۹ تنظیم شده و کشورها از جمله ایران آن را پذیرفتند، حقوق بچهها بیان شده و این سن را کودکی میگویند.
وی افزود: به همین دلیل است که در شرایط سخت، مخالفت خشونتآمیز با کودکان صورت نگیرد؛ نه اعدام تا این سن.
احمدیه با بیان اینکه دولتها موظف به مراقبت و حمایت هستند، گفت: زندگی محبتآمیز و ارزشمندی به انسانها داده شده. صلح و آرامش میتواند امکان تجربه زیستی شگفتانگیز و لذتبخش مبتنی بر دانش بدهد. با جنگ زندگی نمیشود. همه ما میتوانیم به عنوان کسانی که این محبت را طلب داریم، زندگی کنیم، لذت ببریم و از شگفتیها این مسیر را طی کنیم و تجارب ارزشمندی را باقی بگذاریم.
وی در خصوص حمله به مدرسه میناب گفت: در چهل روز گذشته مشاهده کردیم که خصمانه به کودکان تهاجم شد. مدرسه میناب همه ما را متأثر کرد. پدر و مادر هستیم، بچهها سرمایه زندگی ما هستند و ارزشمندند. وقتی با این اتفاق مواجه شدیم، این جنایت ردپای ننگینی در تاریخ گذاشت و زخم کهنهای بر قلب ماست. کودکان در این فاجعه کشته شدند و کاملاً مشخص هستند.
احمدیه با سؤال از سربازان دشمن گفت: شجاعت شما در زدن این کودکان بیگناه چه معنی میشود؟
وی افزود: علاوه بر مقاومت برابر جنگ برای حفظ جان، وظیفه حاکمان و جامعه مدنی این است که به اثرات بر کودکان توجه کنیم. طبق گزارشات انجمن حمایت از حقوق کودک، وضعیت کودکان در جنگ آسیبزا بوده و ترس و اضطراب مداوم داشتند.
احمدیه ادامه داد: کودکان اختلال خواب داشتند، احساس ناامنی و عدم اطمینان میکردند، استرس مزمن داشتند، جدایی از پدر به ویژه در خانوادههای نظامی، اختلال و استرس بر اثر بیکاری و سختی معیشت، خواهر و برادرها با هم دعوا میکردند، کاهش توجه عاطفی والدین، تعطیلی مدارس، روتین زندگی به هم میخورد، نبود اینترنت برای آموزش مجازی، مهاجرت به نقاط دیگر و خوابیدن در فضای دستجمعی از جمله مشکلات بود.
وی افزود: حتی پیش آمده بچهای که چشمش چپ شده بر اثر آن اضطرابی که تجربه کرده.
احمدیه با اشاره به اینکه آمریکا این حقوق را نپذیرفته و تعهد ندارد، گفت: طبیعی است که این بلا را سر ما میآورد.
وی افزود: بر اساس آمار وزارت بهداشت، ۲۲۱ کودک زیر ۱۸ سال در این جنگ به شهادت رسیدند، ۲۵۵ دانشآموز به شهادت رسیدند و ۲۱۱۵ کودک زیر ۱۸ سال مجروح داشتیم. فارغ از کسانی که والدینشان را از دست دادند، مراکزی که به بچهها خدمات میدادند، همه به زندگی کودکان ما خسارت عظیم زدند.
احمدیه تأکید کرد: اینها فارغ از تخریب محیط زیست است و ما اثرات آن را رنجبارتر میبینیم. کودکان در کره زمین بیدفاعند.
وی در پایان گفت: به عنوان فعال حقوق کودک که شهروند مادر هموطن هستم، میخواهم پایبندی به کنوانسیونهای توافقشده برای کودکان را درخواست کنم. برای رفاه و آسایش هموطنان، سیاست اجتماعی مؤثر در حمایت از کودکان برای پرورش نسل آینده سرزمین در بدترین اوضاع تهاجم رعایت شود.
وظیفه حاکمیت در قبال کودکان
علیاصغر سیدآبادی، نویسنده و پژوهشگر مطالعات کودکی به بیان دیدگاههای خود درباره حضور کودکان در جنگ پرداخت.
وی گفت: در پانزدهسالگی با دستکاری شناسنامه رفتم جنگ. معمولاً در این سن کسانی که میروند جنگ، کودک سرباز هستند. من خودم را هیچوقت در این قالب ندیدم و انتخاب کردم و پشیمان نیستم که این مسیر را رفتم.
سیدآبادی افزود: اما دلیل نمیشود که امروز دفاع کنم از این ایده. یک نفر از من پرسید که حاضری بچه خودت بره جنگ؟ و من قطعی گفتم که نه. حضور بچههای زیر هجده سال در جنگ و خطر، غیراخلاقی است و فراهم کردن زمینه امکان حضور، غیراخلاقی است.
وی تأکید کرد: باید دستهبندی کنیم که ما چهجوری و چه شکلهایی از حضور و آسیب بچهها در صحنه پرخطر داریم. یکی از آنها انتخابی است؛ اگرچه تحت تأثیر فضاست، ولی بخشیاش مربوط به اراده بچههاست، مثل خودم در زمان جنگ. یک شکل ناخواسته است؛ بچهها فکر نمیکنند میخوان برن به صحنه پرخطر، ناخواسته قرار میگیرند، مثل همین بچههای مدرسه میناب که فکر نمیکردند که قراره قربانی بشوند. اگر یک درصد این تصور را داشتند، خانوادهها نمیگذاشتند که بروند.
این پژوهشگر ادامه داد: این اتفاق ناگوار از آن بدتر، توجیه هموطنان ماست برای قربانی شدن این بچههاست. گاهی تأثیرات مستقیم داریم؛ خانه از دست میدهند، والدین از دست میدهند، خودشان آسیب میبینند. از تأثیرات جانبی هم داریم؛ نه مستقیم مثل پدر، مادر و خانه، ولی تأثیرات جانبی جنگ رهایشان نمیکند، مثل صدای انفجار که زندگی را تغییر میدهد و بزرگسالان هم نباید تجربهاش بکنند.
سیدآبادی افزود: هر مداخلهای نیازمند مصوبه شورای امنیت است. چطور کشوری که در دادگاه بینالمللی نخستوزیرش جنایت جنگی کرده، چطور میخواهد مداخله بشردوستانه بکند؟ همکیشهای خودش را فرق میگذارد. کسی که پرونده کودکآزاری دارد، چطور میخواهد دخالت بشردوستانه بکند؟
وی با ابراز تأسف گفت: از بخشی از هموطنان متأسفم و حتی برای حکومت هم متأسفم که بخشی از مردم را به اینجا رسانده. آیا تشویق به ترغیب و فراهم کردن زمینه حضور کودکان زیر هجده سال در صحنههای پرخطر جنگ اخلاقی است یا نه؟ طبق کنوانسیونها، مداخله و حضور بچهها یا کشاندن بچهها به این صحنهها غیرقانونی است و تشویق به حضور غیراخلاقی است. در برخی کشورها مثل انگلیس در شرایط اضطراری تا شانزده سال هم سن را کاهش دادند.
سیدآبادی تأکید کرد: کسی که حق انتخاب نداشته باشد آنجا باشد، مسئولیتی نداشته. به چه حقی دیگران آن تلفات جانبی جنگ میدانند و هزینه در نظر میگیرند؟ جنگ که در اصلیتش هم تردید است، خود جنگ هم اگر مداخله بشردوستانه هم بود، حق نداشتیم هزینه بدونیم برای دیگران. چرا خودتان هزینه نمیدهید؟
وی افزود: این اتفاق محکی بود برای عیار خیلی از کنشگران سیاسی. کسی که شب و روز چاپلوسی بیگانه میکند و برای این اتفاق سکوت میکند، صلاحیت اخلاقیاش را برای سیاستورزی از دست داد. اگرچه رسانهها توجیه کردند و در تلویزیون خودمان به اندازه کافی بهش نپرداخت و جامعه مدنی حرکت مستقل نکرد. و اشتباه حاکمیت است که از فعالیتهای مدنی حمایت نمیکند.
نظر شما