اباذر رضانیا در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره چالشها و فرصتهای صنعت نشر در سال جدید، بیان کرد: مهمترین چالش صنعت نشر، قیمت مواد اولیه است. بهای کاغذ تقریباً هفتگی تغییر میکند و همین مسئله امکان برنامهریزی را از ناشر گرفته است. باید راهکاری برای مهار شتاب فزاینده افزایش قیمت مواد اولیه و کاهش اثرات منفی آن اندیشیده شود.
دوره قیمتگذاری سنتی تمام شده
وی افزود: در شرایط فعلی بهعنوان ناشر عملاً نمیتوانم برای کتابها قیمت ثابت تعیین کنم؛ بنابراین برای کتابها بارکد یا کیوآرکد درج میشود، تا قیمت بهروز شده از طریق سامانه قابل مشاهده باشد، زیرا قیمتگذاری سنتی دیگر پاسخگو نیست.
رضانیا، خواستار توجه جدی به موضوع کاغذ شد و ادامه داد: گرانی کاغذ تا این اندازه منطقی نیست و باید نظارت مؤثرتری بر قیمتها وجود داشته باشد. به نظر میرسد، نقشآفرینی اتحادیه ناشران و کتابفروشان، میتوانند با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر دستگاههای دخیل در زمینه تخصیص ارز و واردات کاغذ با قیمت مصوب، نقشآفرینی کنند تا بازار به تعادل برسد.
وی افزود: ناشران تا چه اندازه میتوانند قیمت کتاب را افزایش دهند؟ کتاب با این مبالغ خریداری نمیشود و بازار کشش چنین قیمتهایی را ندارد. حتی همین مخاطبان معدود نیز ممکن است با ادامه افزایش قیمتها از بازار کتاب فاصله بگیرند.
کاهش بیسابقه شمارگان
رضانیا، با اشاره به وضعیت شمارگان کتاب، گفت: در سالهای اخیر شمارگان کتاب بهشدت کاهش یافته حتی شمارگان برخی کتابها به حدود ۵۰ نسخه رسیده است. در چنین شرایطی، صحبت از افزایش شمارگان از سوی برخی، تعجبآور است.
وی ادامه داد: اکنون با سرویسهای «چاپ براساس تقاضا» (POD) کار میکنیم، زیرا سفارشها تکنسخهای یا در شمارگان اندک، ثبت میشود. این شیوه گرچه به بقای ناشر کمک میکند، اما نشاندهنده مساعد نبودن شرایط بازار است.
مدیر نشر کولهپشتی افزود: زمانی که کتاب به موزع سپرده تا برای فروش به کتابفروشی معرفی شود، اگر نویسنده یا مترجم شناختهشده باشد، نهایتاً دو نسخه خریداری میشود و اگر شناختهشده نباشد، اصلاً کتابی سفارش داده نمیشود؛ درحالی که وقتی کتاب در فضای رسانهای یا مجازی بهدرستی معرفی میشُد، مخاطب خودجوش به کتابفروشی مراجعه و کتاب را تهیه میکرد. در این وضعیت ، کتابفروش نیز به دلیل شناخت قبلی، برای تهیه کتاب اقدام میکرد.
ضرورت تقویت قالبهای مجازی عرضه کتاب
رضانیا، با مقایسه جریان معرفی کتاب در گذشته و امروز، بیان کرد: در گذشته، معرفی کتاب در روزنامهها، مجلات، ماهنامهها و فصلنامههای تخصصی حوزه کتاب انجام میشد و این رسانهها نقش مهمی در هدایت مخاطب داشتند. با گسترش فضای مجازی، بسیاری از آن نشریات حذف شدند.
مدیر نشر کولهپشتی با تأکید بر اهمیت فضای مجازی در معرفی و فروش کتاب، افزود: فضای مجازی بهدلیل شرایط ثبات و پایداری لازم را ندارد و معرفی مستمر کتاب را فراهم نکرده است. باید بسترهای پلتفرمهای مجازی را فعالتر کنیم. از زمانی که این پلتفرمها پررنگتر شدند، شرایط فروش تا حدودی بهتر شده است. یکی از مهمترین ابزارهای معرفی کتاب، اینستاگرام است؛ هرچند دسترسی به آن با محدودیتها و دشواریهایی همراه است.
وی ادامه داد: با توجه به شرایط موجود، ناچاریم فعالیتهای خود را به حوزههای مکمل نیز گسترش دهیم؛ برای مثال ورود به عرصه کتابهای صوتی میتواند یکی از مسیرهای قابل توجه برای ادامه فعالیت در صنعت نشر باشد.
افت فروش در ماههای پایانی سال
رضانیا، با اشاره به رکود بازار در ماههای اخیر سال گذشته، گفت: بهطور سنتی، از آبان تا اسفندماه، بهترین دوره فروش و گردش مالی برای کتابهای غیردرسی بود، اما در ماههای پایانی یکیدو سال اخیر بهویژه سال قبل و با توجه به جنگ، شرایط متفاوتی رقم خورد و فروش بهشدت کاهش یافت.
وی ادامه داد: تعدادی کتاب جدید آماده انتشار داشتیم و حتی برخی آثار نیز منتشر شده بودند، اما به دلیل شرایط نامساعد بازار، از توزیع آنها خودداری کردیم؛ زیرا عرضه در چنین وضعیتی میتوانست زیان بیشتری به همراه داشته باشد.
نقش اتحادیهها در حمایت از ناشران
مدیرمسئول انتشارات کولهپشتی، با ابراز امیدواری نسبت به بهبود شرایط در سال جدید، بیان کرد: امیدوارم وضعیت فعلی هرچه سریعتر تعیینتکلیف شود، نسبت به آینده خوشبین هستم. با این حال، اتحادیه ناشران و کتابفروشان میتوانند در چنین شرایطی بازوی کمکی مؤثری برای ناشران باشند. انتظار میرود این نهادها بهجای انفعال در برابر چالشها، نقش حمایتی و تسهیلگر خود را پُررنگتر ایفا کنند.
نظر شما