سرویس بینالملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: در مجموعه باشکوه اَنوالید پاریس، موزه ارتش فرانسه تاریخ جنگ را از نو میخواند. این نهاد قدیمی، با پرونده مطبوعاتی ۲۰۱۷–۲۰۱۸ خود، نشان میدهد که بازگویی گذشته نظامی میتواند در پیوندی زنده با فرهنگ و اندیشه معاصر انجام شود. آنچه در فضای آرام تالارها و در پشت ت vitrines تاریخی شکل میگیرد، حاصل همکاری گسترده رشتههایی است که از دایره ارتش فراتر میروند: تاریخدانان، جامعهشناسان، انسانشناسان و هنرمندانی که در کنار نظامیان، حافظه جنگ را بازسازی میکنند. موزه ارتش، در نتیجه، بیشتر شبیه آرشیوی زنده از روایتهاست تا مجموعهای از ابزارها.
در میان دیوارهای سنگی اَنوالید، روایت جنگ با واژهها و تصاویر در هم میآمیزد. موزه، میان سند و تصویر، ترجمانی چندلایه از تاریخ میآفریند؛ نه فقط برای نگاه کردن، بلکه برای فهمیدن. بیش از یکمیلیون و دویست هزار بازدیدکننده در سال، از سراسر جهان، نشان میدهد که تجربه مشترک جنگ با مرزهای جغرافیایی محدود نمیشود. در پاسخ به نگاههای گوناگون، موزه زبان روایت را بارها بازآفرینی میکند، تا هر نسل سهم خود را از فهم گذشته بیابد.
هر نمایشگاه فصلی در این موزه، دنبالهای از گفتوگوها و نوشتارها را به همراه دارد. وقتی در سال ۲۰۱۷ نمایشگاه «در پوست یک سرباز» برگزار شد، در کنار آن مقالات علمی، کنفرانسها و نشستهایی شکل گرفت که تجربه جنگ را از رُم باستان تا امروز در قالب متن تحلیل کردند. پس از آن، «ناپلئون استراتژیست» ادامه همین اندیشه بود: چگونه نبوغ نظامی به درک گستردهتری از انسان و قدرت تبدیل میشود. در این مسیر، نمایش از حد تصویر فراتر میرود و به تداوم متنی بدل میشود که میتوان بارها به آن رجوع کرد.
در گوشهای دیگر از موزه، اتاقی تازه گشوده شده است: سالن ژنرال نیوکس. در قفسههای منظم آن حدود چهلهزار جلد کتاب جا گرفتهاند؛ کتابهایی درباره اسلحهها، زرهها، توپخانه، یونیفورمها و نشانها. این کتابخانه بخشی از موزه است، نه صرفاً مکمل آن. کتابها در کنار اشیای نظامی، جای خالی صدا و تفسیر را پر میکنند. یک طبقه بالاتر، کابینه نقاشیها، چاپها و عکسها قرار دارد؛ مجموعهای چشمگیر از شصتوهزار تصویر که اکنون برای پژوهشگران قابل دسترسی است. تصویر در اینجا، نه حاشیه متن، بلکه زبان دوم تاریخ است.
سیاست تازه موزه بر گسترش دسترسی دیجیتال استوار است. پایگاه داده مجموعهها، که از وبسایت رسمی موزه قابل جستوجوست، بنیانی تازه برای پژوهش تاریخی فراهم میکند. از این پس هر سند و شیء در شبکهای از معنا قرار میگیرد و هر پژوهشگر میتواند مسیر روایت خود را از دل دادهها بیابد. این گذار از vitrines به فضای دیجیتال، بخشی از تلاش موزه برای زنده نگه داشتن حافظه جنگ در دوران جدید است.
در پایان، وقتی سال ۲۰۱۸ به یادبود صدسالگی پایان جنگ جهانی اول نزدیک میشود، موزه ارتش به جای برگزاری مراسم رسمی، یادمان را به کارگاه دانش بدل میکند. نمایشگاههای روباز، برنامههای موسیقی و پژوهشهای علمی، هرکدام شکلی از روایتگریاند که جنگ را در میدانهای تازه به گفتوگو میآورند. در این چشمانداز، موزه ارتش پاریس نه مقصدی برای بازدید، بلکه محلی برای بازخوانی، نوشتن و اندیشیدن است؛ جایی که جنگ، در متن فرهنگ به صدا درمیآید و نوشته میشود.
نظر شما