به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) و به نقل از پایگاه تحلیلی «کانورسیشن»، جودیت مری هاچینگز، استاد روانشناسی بالینی و مدیر مرکز مداخلات زودهنگام مبتنی بر شواهد در دانشگاه بانگور، با اشاره به پیامدهای دوران پساکرونا اعلام کرد شمار بیشتری از کودکان بدون آمادگی لازم وارد مدرسه میشوند.
بر اساس آمار سال تحصیلی سالهای اخیر در انگلستان، ۳۳ درصد از کودکانی که وارد دوره ابتدایی شدهاند، مهارتهای لازم برای موفقیت تحصیلی را نداشتهاند؛ این رقم در میان کودکانی که از وعدههای غذایی رایگان مدرسه استفاده میکنند به ۴۵ درصد میرسد.
به گفته این پژوهشگر، یکی از مهمترین دلایل «آماده نبودن برای مدرسه» ضعف در مهارتهای زبانی است؛ از جمله محدودیت در درک و تولید زبان که عمدتاً ناشی از کمبود دایره واژگان است. این ضعف نهتنها بر توانایی یادگیری، بلکه بر تنظیم توجه و رفتار کودک نیز اثر میگذارد و در بلندمدت پیامدهای اجتماعی و روانی به همراه دارد.
هاچینگز تأکید کرد کودکانی که در پنجسالگی با مشکل واژگانی شناسایی میشوند، سه برابر بیش از دیگران در بزرگسالی در معرض مشکلات سلامت روان قرار دارند و احتمال بیکاری در آنان دو برابر است. همچنین ۸۱ درصد کودکانی که مشکلات رفتاری دارند، با ضعف زبانی نیز مواجهاند و ۶۰ درصد نوجوانان بزهکار دارای مهارتهای زبانی پایین هستند. بنابراین ضعف مهارتهای زبانی یک نگرانی مهم سلامت عمومی محسوب میشود.
این استاد دانشگاه یکی از روشهای مؤثر و مبتنی بر شواهد برای تقویت رشد زبانی را «کتابخوانی تعاملی» معرفی کرد. در این روش، کتاب نه صرفاً برای خواندن داستان، بلکه بهعنوان بستری برای گفتوگو استفاده میشود. بزرگسالان هنگام ورق زدن کتاب با طرح پرسشهایی مانند «چه میبینی؟»، «فکر میکنی بعدش چه میشود؟» یا «به نظرت شخصیت داستان چه احساسی دارد؟» کودک را به مشارکت فعال در گفتوگو ترغیب میکنند و پاسخهای او را تحسین و بسط میدهند.
در این شیوه، بزرگسال نقش شنونده فعال را برعهده میگیرد، گفتار کودک را تکرار و گسترش میدهد و بهتدریج سطح و پیچیدگی پرسشها را افزایش میدهد. این فرایند موجب گسترش دایره واژگان و تقویت مهارتهای بیانی کودک میشود.
پژوهشهای انجامشده توسط این تیم نشان داده است آموزش والدین برای اجرای کتابخوانی تعاملی، موجب افزایش مهارتهای زبانی کودکان، تقویت رفتارهای اجتماعی و بهبود توانایی تنظیم هیجانی آنان میشود. در پژوهشی دیگر، آموزش این روش به دستیاران آموزشی مدارس باعث ارتقای مهارتهای خواندن دانشآموزان شده است.
جدیدترین برنامه پژوهشی این گروه با عنوان «کتابها با هم» در شمال ولز و بهصورت آنلاین برای والدین کودکان سه تا پنجساله اجرا شد. یافتهها نشان داد این برنامه علاوه بر افزایش آمادگی تحصیلی کودکان، به بهبود رفتارهای اجتماعی و تواناییهای هیجانی آنان و همچنین ارتقای سلامت روان والدین کمک کرده است.
پژوهشگران تأکید میکنند برای اجرای این روش میتوان از هر کتابی بهره گرفت، مشروط بر آنکه کتاب به ابزاری برای گفتوگو و تعامل تبدیل شود، نه صرفاً متنی برای خواندن یکطرفه داستان.
نظر شما