ابراهیم بالاپژوه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره اصل مشتریمداری در حرفه کتابفروشی، بیان کرد: در شرایط فعلی، اقداماتی که برای جذب مخاطب میتوان انجام داد محدود شده است و بیش از هر چیز باید بر حفظ مشتریان ثابت تمرکز کرد تا این کسبوکار بتواند به فعالیت خود ادامه دهد.
به گفته وی، یکی از مهمترین ابزارها در این مسیر، تسکیل باشگاه مشتریان است؛ سازوکاری که براساس میزان خرید و تعداد مراجعه، امتیاز و تخفیفهایی برای مخاطبان در نظر گرفته میشود و آنها را به بازگشت دوباره برای خرید کتاب ترغیب میکند.
بالاپژوه، برگزاری برنامههای فرهنگی مانند جشن امضا، نشستهای نقد و بررسی کتاب و رونمایی از آثار تازه منتشر شده را از جمله راهکارهای مؤثر برای جذب مخاطب دانست و ادامه داد: این برنامهها میتواند کتابفروشی را به یک فضای فرهنگی پویا تبدیل کند و مخاطب را فراتر از یک خرید ساده، درگیر تجربههای جدید کند.
مدیر شهرکتاب مشهد، افزود: در کتابفروشیها، کارشناسانی حضور دارند که میتوانند متناسب با نیاز، سن، سلیقه و سطح اطلاعات مخاطب، پیشنهادهای دقیقتری ارائه دهند؛ هرچند بهره بردن از مشاوره فروشندگان نسبت به گذشته کاهش یافته است.
بالاپژوه بیان کرد: در حال حاضر، بهدلیل فشارهای اقتصادی، اغلب کتابخوانها با هدف مشخصی، وارد کتابفروشی میشوند؛ کتابی را که از پیش انتخاب کردهاند تهیه میکنند و میروند. در گذشته مخاطبان زمان بیشتری برای جستوجو، مقایسه و حتی مشورت با فروشنده صرف میکردند و گاه چند عنوان پیشنهادی را نیز بررسی و خریداری میکردند. اما امروز کمتر پیش میآید مشتری توان یا تمایل خرید چند کتاب را داشته باشد. وضعیت مالی بهگونهای است که مخاطب نمیتواند ریسک کند یا خرید متنوعی انجام دهد و معمولاً تنها به سراغ کتابی میرود که از قبل درباره آن تصمیم گرفته است.
وی با بیان اینکه حرفه کتابفروشی از نظر مالی وضعیت مطلوبی ندارد، گفت: از یک سو قیمت کتاب برای مخاطب به مسئلهای تعیینکننده تبدیل شده و از طرفی، حاشیه سود کتابفروشان پایین و هزینههای جاری از اجارهبها گرفته تا حقوق پرسنل و سایر مخارج زیاد است. در چنین شرایطی امکان ارائه تخفیفهای زیاد وجود ندارد و کتابفروش ناچار است با حداقل حاشیه سود فعالیت کند.
بالاپژوه با اشاره به دشواریهای ادامه فعالیت کتابفروشیها، بیان کرد: در یک سال گذشته فشار زیادی بر این صنف وارد شده و بسیاری از کتابفروشیها با مشکلات جدی مواجهاند. فروش صرف کتاب در شرایط فعلی توجیه اقتصادی ندارد و پاسخگوی هزینههای روزمره هم نیست. به همین دلیل برخی کتابفروشیها ناچارند در کنار کتاب، محصولات دیگری مانند لوازمالتحریر عرضه کنند تا بتوانند تراز مالی خود را متعادل نگه دارند.
وی افزود: قیمت کتاب، افزایش یافته به همین دلیل در سبد خرید بسیاری از خانوادهها اولویت خود را از دست داده است. افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید مردم موجب شده مبلغی برای خرید کالاهای فرهنگی باقی نماند. با ادامه این روند، آینده کتابفروشیها چندان روشن به نظر نمیرسد و احتمال تعطیلی برخی واحدهای کوچک و حتی بزرگ وجود دارد.
بالاپژوه ادامه داد: حتی اگر کتابفروش تخفیفهایی ارائه دهد یا قیمتها تا حدی کاهش یابد، مسئله اصلی فراتر از حوزه تصمیمگیری اوست و به شرایط کلی اقتصاد بازمیگردد. برخی مشتریان برای کاهش هزینهها به دنبال چاپهای قدیمیتر هستند تا کتاب را ارزانتر تهیه کنند.
وی با بیان اینکه کتاب نسبت به تورم لزوماً بیش از سایر کالاها گران نشده، افزود: اما کاهش قدرت خرید مردم سبب شده کتاب از اولویتهای اصلی خارج شود. حتی خرید اقساطی که در گذشته تا حدی راهگشا بود، امروز دیگر پاسخگوی شرایط نیست و مخاطبان توان خرید قسطی کتاب را هم از دست دادهاند.
بالاپژوه، با اشاره به سیاستهای حمایتی سالهای گذشته، گفت: طرحهای تخفیفی که از سوی نهادهای فرهنگی اجرا میشد، تأثیر موقتی داشت و بیشتر نقش مُسکن را ایفا میکرد تا یک راهحل اساسی. مشکل بازار کتاب در نهایت به وضعیت عمومی اقتصاد کشور بازمیگردد و تا زمانی که شاهد ثبات و بهبود اقتصادی نباشیم، نمیتوان انتظار رونق پایدار در کتابفروشیها داشت.
وی افزود: کتاب کالایی فرهنگی است که میتواند به ارتقای کیفیت زندگی و حالوهوای روحی جامعه کمک کند، اما زمانی در اولویت قرار میگیرد که مردم دغدغههای معیشتی کمتری داشته باشند. تا زمانی که فشارهای مالی بر خانوادهها سنگینی میکند، طبیعی است که خرید کتاب به تعویق بیفتد یا حذف شود.
نظر شما