به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در میان شاهنامهپژوهان معاصر،سجاد آیدنلو (متولد ۱۳۵۹، ارومیه) چهرهای است که نامش با دقت وسواسگونه و مداومت علمی گره خورده است. این استادتمام دانشگاه پیام نور ارومیه، با تألیف بیش از ۱۴ کتاب مرجع نظیر «آذربایجان و شاهنامه» و «دفتر خسروان» و نگارش قریب به ۲۰۰ مقاله تخصصی، ستونی استوار در پژوهشهای حماسی به شمار میرود.
کتاب «یکی ارموی مرد شهنامهدان» یک ادای دین به این مجاهدت چهلوپنجساله است؛ عنوان کتاب برگرفته از پیوند زادگاه آیدنلو (ارومیه) با تخصصش (شاهنامه) است. این اثر ۱۱۱۸ صفحهای که به کوشش رضا غفوری در تیراژ محدود ۲۰۰ نسخه و با قیمت ۱ میلیون و ۴۸۰ هزار تومان به چاپ رسیده، جشنی است کاغذی برای بزرگداشت پژوهشگری که از دل آذربایجان، یکی از وفادارترین پاسداران «نامه باستان» در قرن حاضر بوده است. این مجلد نفیس در واقع آینهای است که اهمیت کارنامه علمی آیدنلو را در قالب مقالاتی از تراز اولترین استادان ایرانشناس جهان بازتاب میدهد و به عنوان منبعی مهم در تاریخ ادبیات ما ثبت خواهد شد.
این کتاب شامل بخشهای مختلفی از جمله اشعار تقدیمی، مقالات تحقیقی، مکاتبات و عکسهاست که از صفحه ۱۱ تا ۱۱۱۸ را در بر میگیرد.
ضیافت استادان بینالمللی در پیشگاه حماسه ملی
یکی از نقاط قوت این جشننامه، حضور پررنگ پژوهشگران سرشناس از دانشگاههای معتبر جهان است. در بخش مقالات تحقیقی، نامهایی چون «آنتیلا یاکو همن (دانشیار بازنشسته دانشگاه سیستان و بلوچستان و سوئد) با مقاله «شروین دستبی؛ بازسازی یک داستان کهن پارسی» و «دکتر حسین اسماعیلی» (استاد دانشگاه استراسبورگ فرانسه) با موضوع «ارتباط فرهنگی میان شرق و غرب در سایه جنگ و همزیستی در قرون وسطی» به چشم میخورد. همچنین «دکتر تورج دریایی» از دانشگاه کالیفرنیا در مقالهای با عنوان «داریوش هخامنشی؛ تبار آریایی یا ایرانی؟» به مباحث هویتی پرداخته است.
شاهنامهپژوهی؛ از اسطوره تا نسخه
بخش عمدهای از مقالات کتاب به صورت تخصصی بر متن شاهنامه و حماسههای پیرامونی تمرکز دارد. «دکتر ابوالفضل خطیبی» با «دو یادداشت شاهنامهشناسی»، «دکتر محمدجعفر یاحقی» با مقالهای در تأیید «گاو به جای کاوه»، و «دکتر فرزین غفوری» با بررسی چگونگی دستیابی فردوسی به شاهنامه ابومنصوری، ارکان اصلی پژوهشهای حماسی این کتاب را شکل دادهاند. علاوه بر این، متون حماسی کمتر شناخته شده نیز از نظر دور نماندهاند؛ چنانکه در مقالاتی به بررسی «زرینقبانامه»، «بهمن و فرامرز» به زبان لکی، و منظومهای نویافته درباره «بانوگشسپ» پرداخته شده است.
گستره وسیع مطالعات ادبی و زبانشناسی
کتاب فقط به شاهنامه محدود نمیشود و حوزههای دیگر ادبیات کلاسیک را نیز با دقت واکاوی میکند. در حوزه حافظشناسی، «دکتر محمود عابدی» تأملی در بیتی از حافظ داشته و «امیر شفقت» به توضیح وجه برتر ضبط «میدهد» بر «میدمد» در دیوانی دیگر پرداخته است. همچنین «دکتر سیروس شمیسا» ریشه فارسی برخی لغات اروپایی را بررسی کرده و «دکتر علیاشرف صادقی» به واژهگزینی و ریشهشناسی واژه «وراء» پرداخته است. حضور «دکتر محمدرضا ترکی» با موضوع «خاقانی و فلکی شروانی» و «دکتر مهدی مهدویفر» با بررسی بیماریهای چشم در دیوان خاقانی، بخش قصیده را غنا بخشیدهاند.
تاریخ باستان و اندیشه سیاسی
بخش دیگری از مقالات، پیوند میان ادبیات و تاریخ باستان را واکاوی میکند. «دکتر محمود جعفری دهقی» به بررسی دوره «زو طهماسب» پرداخته و «دکتر حمیدرضا اردستانی رستمی» بنمایههای شکلدهنده شخصیت سیاوش را از ایزدان گیاهی تا هرمزدبغ مانوی دنبال کرده است. همچنین در حوزه تاریخ اندیشه، مقالهای درباره «سیرالملوک» خواجه نظامالملک طوسی به قلم «رضا کدخدازاده»، گذار از قدیم به جدید را با تکیه بر این متن کلاسیک تحلیل کرده است.
پیوستهای تصویری و اسنادی
کتاب در بخش پایانی خود به «گزیدهای از نامهها و عکسها» اختصاص یافته است. این بخش شامل مکاتبات علمی و تصاویری است که ابعاد مختلف زندگی و فعالیتهای پژوهشی دکتر سجاد آیدنلو را در طول چهار دهه گذشته به تصویر میکشد. وجود اشعار تقدیمی در ابتدای کتاب، از جمله قصیده «همسفر با شاهنامه» به قلم دکتر علی شجاع و دو رباعی از حمید واحدی، نشاندهنده ابعاد عاطفی و جایگاه والای این پژوهشگر در میان اهالی فرهنگ و ادب است.
سهم آذربایجان در تقویت زبان فارسی
با توجه به زادگاه سجاد آیدنلو، در این مجموعه به نقش فرهنگی آذربایجان نیز توجه شده است. مقالهای با عنوان «سرهگرایی و پالایش زبان فارسی در آذربایجان» به قلم «حجت یحییپور» به بررسی تاریخی این جریان پرداخته که نشاندهنده عمق پیوندهای فرهنگی و تلاشهای ادبا و مورخان این خطه در پاسداشت زبان فارسی است.
اعتبار علمی اثر
کتاب «یکی ارموی مرد شهنامهدان» با گردآوری بیش از ۵۰ مقاله از استادان برجسته دانشگاههای تهران، تبریز، مشهد، اهواز، ارومیه و مراکز بینالمللی در آلمان، فرانسه، آمریکا و فنلاند، به یک منبع مهم در ایرانشناسی تبدیل شده است. این اثر که با کوشش رضا غفوری و مدیریت هنری استودیو هاما به ثمر رسیده، نه تنها تجلیل از یک فرد، بلکه نمایش قدرت و پویایی دانش ادبی و تاریخی ایران در عصر حاضر است. ژاله آموزگار، حسن انوری، سعید حمیدیان، جلال خالقی مطلق، جواد رنجبر، علی دهباشی، محمدرضا شفیعی کدکنی، میرجلالالدین کزازی، محمدافشین وفایی، اکبر ایرانی، مهری بهفر و محمد جعفری قنواتی نیز در این جشننامه نوشتهاند.
نظر شما