به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، آیین اختتامیه چهل و سومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، یکشنبه (۱۹ بهمنماه) با حضور مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، آزادهنظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، محمدعلی مهدویراد، دبیرعلمی، چهل و سومین جایزه کتاب سال و جمعی دیگر از چهرهها و فعالان فرهنگی کشور در تالار وحدت برگزار شد.حجتالاسلام مهدویراد، دبیرعلمی چهلوسومین جایزه کتاب سال درباره فرآیند برگزاری این دوره از جایزه یادداشتی را در اختیار خبرگزاری ایبنا قرار داده است.
آییننامه آخرین دین الهی با فرمان به خواندنی از سر تأمل و تدبر و فهم (= اقرأ) آغاز شد و با تکریم و بزرگداری دانش، قلم و فرهیختگی ادامه یافت. بدینسان دانش «دانش، خواندن، اندیشیدن و کتابت» در سایهسار آموزههای گرانمایۀ قرآن رقم خورد و در تداوم آن، کتاب در جامعۀ اسلامی رخ نمود و انبوهانبوه کتاب در برنمودن ابعاد گسترده تمدن اسلامی سامان یافت.
گفتهاند و درست گفتهاند که «خط، نوشتن و کتاب نشانگر فرهیختگی، خرد و فرزانگی جامعهها و عصرها و نسلها بوده است» و هماره محیطهای انسانی و گرانمایگی و خردمندی و… آنها با چندیوچونی میراث مکتوب و حضور و برآیند اندیشهورزی عالمان، اندیشهورزان و فرهیختگانی ارزیابی میشده است که عمر خویش را در زوایای کتابخانهها با پیراستهجانی و بدون اندیشیدن به نام و نام میگذراندند و داشتهها و سرمایهها و حاصل دسترنج خود را مؤمنانه و سخاوتمندانه به عصرها و نسلها در حراست از تمدن اسلامی و ارتقای فرهنگ الهی بشری میبخشیدند.
خوشبختانه این کاروان در گسترۀ زمین و درازنای زمان، گرچه با فرازوفرود، همواره در جریان بوده است و اکنون نیز چهلوسومین جایزۀ کتاب سال فرصتی برای بازنگری آنچه رخداده است و بررسیدن آنچه به خامه آمده است.
تلاش دانشوران ستودنی است و این بنده هرگز در پی آن نیست که برآیند سختکوشی عالمان و نتایج قبیلۀ علم و عالمان را نستایم و در آن همه به خردی بنگرم؛ چراکه از فرمان خداوند سبحان در آویزۀ گوشم است که فرمود: «وَ لا تَبْخَسُوا النّاسَ أَشْیاءَهُمْ». و این را هم میدانم که خداوند سبحان فرمان داده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا». سهل بن سعد ساعدی میگوید: «ما جلس رسول اللَّه (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) علی هذا المنبر قط الا تلا هذه الایة: "یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا"».
آیتالله جوادی آملی در تفسیر این آیه به نکتهای تأملآفرین پرداختهاند و آن اینکه چون سخنگفتن بارزترین فعل انسان است، خداوند سبحان بدان تأکید کردهاند؛ وگرنه پیام آیه این است که در گسترۀ زندگی باید همۀ احوال و کنشهای شما «سدید» باشد، «سدید» بیندیشید، «سدید» بگویید و انجام دهید.
سیرۀ مستمر رسولالله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) آنگونه که راویان گزارش کردهاند، تنبهی است که در زندگی باید یکسر استوار باشید، استواراندیش، استوارگوی و….
بیفزایم سخن آموزندۀ صادق آلمحمد (علیهمالسلام) را که به نقل از رسولالله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: «سَلُوا اللَّهَ السَّدَادَ وَ سَلُوهُ مَعَ السَّدَادِ سَدَادَ الْعَمَلِ» (الحیاة، ج ۱، ص ۴۹۴)؛ یعنی از خداوند درستی و استواری بخواهید و همراه آن استوار و استقامت در عمل و کار داشته باشید.
این همه را آوردم تا بگویم هنوز هم عالمان، محققان، مترجمان و رهروان راه دانش و پژوهش باید این پیامهای جهتدهنده و سپیدهگشا را چراغ راه خود قرار دهند و از سهلانگاری و سستانگاری بپرهیزند. بیگمان «سداد» و استوارکاری با باریبههرجهتنگری همسو نخواهد بود.
همچنین ابزار پژوهش و زمینههای دستیابی به سرچشمه و مصادر و منابع و نهایینکردن جستوجوها و تنزدن از تلاش نهایی و به اصطلاح از «استفراغ الوسع» با «سداد» همسویی و همخوانی ندارد.
سالها پیش (۱۳۹۶) در پیشگفتار گزارش سیوپنجمین جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نوشته بودم: «برآیند ارزیابیهای عالمان، فاضلان و داوران ارجمند کتاب سال در گسترۀ میراث مکتوب با درونمایهها و محتوای استوار همراه نیست، همچنان سیطرۀ کمیّت بر میدان نگاشتهها چیره است. پنهانیکردنی نیست و آنچه عیان است، چندان نیازمند بیان نیست. اکنون در مواردی کتاب برگزیده نداریم که بماند، کتاب تقدیری هم نداریم» (گزارش سیوپنجمین سال جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی، ص ۱۲).
متأسفانه باید بگویم آسمان هنوز هم همان رنگ است یا تا حدودی همان رنگ است و با این همه زمینهها در این زمانه، هنوز هم پژوهشها از مؤلفهها و لوازم لازم تحقیق و نگاشتهها از ضرورتها و بایستههای نگرش و نگارش استوار رنج میبرند.
گفتهایم و گفتهاند و باز هم میگوییم که حوزۀ دانش، پژوهش و نشر کتاب توجهی بلیغتر و سرمایهگذاری فراتر از آن چیزی است که هست؛ همچنین رویۀ جاری نیازمند توجه و همراه است. بگذریم....
در این دوره هم همانند دورههای پیشین آثار نگاشتهشده در ابعاد گستردۀ تمدن اسلامی که به سال ۱۴۰۳ نشر یافته بود، به بررسی و ارزیابی و گزینش نهاده شد.
نتیجۀ تلاشها و درنگریستنهای عالمان و پژوهشیان و داوران ارجمند اینک در پیشروی دانشوران و ارجمندان میدان دانش و پژوهش که در آییننامه آمده است و در پیشدید همگان است. برخی از عالمان چنانکه پیشتر یادآوری کردیم مواردی از آییننامه را ناکارآمد میدانند، دیدگاههای تکمیلی یا تصحیحی عزیزان و ناقدان را ارج مینهیم و بهیقین در بهبود فرایند داوری از آنها بهره خواهیم گرفت.
نظر شما