ابراهیم اسماعیلی اراضی، از داوران بیستمین دوره جشنواره بینالمللی شعر فجر (جایزه کتاب سال شعر) در گفتوگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) عنوان کرد: هنر همیشه در امنیت و رفاه نسبی میتواند پروبال بگیرد. نبود امنیت و عدالت حرفهای باعث میشود که بسیاری از علاقهمندان ادب و هنر نتوانند به این مفاهیم فکر کنند و آنها که سختیهای این مسیر را پذیرفتهاند هم در برخورد با موانع بنیادین و سلیقهای، از چاپ و عرضه آثار خود منصرف شوند. این شکافها هر روز عمیقتر میشود مثلاً جامعه در شرایطی که همه سوگوارند، انتظار همدلی دارد؛ جامعه سوگوار چطور میتواند به جشنواره فکر کند؟ متأسفانه وجود همین سیاستهای غلط که خیلی جاها به دهنکجی شبیه است، در ممیّزی آثار، بیعدالتی در برخورداری از امکانات آموزش و تولید و انتشار و میداندادن به جریانهای انحصاری هم باعث شده بخش قابل توجهی از مردم و جامعه ادبی ما با مراکز و ارگانهای رسمیای که بودجه ادبیات را صرف میکنند قهر کنند. راه بهبود شرایط نیز پذیرفتن وظیفه خدمت به همه اقشار جامعه، حذف نگاههای سلیقهای و تلاش برای برقراری عدالت در حمایت از نحلههای ادبی و اندیشههای گوناگون، با درنظرگرفتن شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه است. مسئولان فرهنگی باید بپذیرند که صاحبان واقعی ادبیات، شاعران و نویسندگان هستند که اگر نبودند، ترتیبدادن ادارهها و میزهای عریض و طویل به نام ادب و فرهنگ و هنر، ضرورتی نداشت.
وی با تاکید بر اینکه باید به حوزه شعر به عنوان شناسه هویت ایرانی بهایی حداکثری داده شود و پرداختن به این حوزه و تقدیر از شاعران، از شکل فعلی یک جشنواره فرمالیته، خارج و به شکل بایسته جایزه کتاب سال شعر تبدیل شود، افزود: متاسفانه در سرزمین ما ادبیات نسبت به سینما و موسیقی و تئاتر و… عرضه و تقاضای ضعیفتری دارد که البته چنین نبوده و وضعیت فعلی حاصل نابلدی و انحصارطلبیست. فراهمنبودن شرایط حضور و دیدهشدن یک سینماگر یا موزیسین یا… در یک رویداد داخلی شاید برایش سود هم داشته باشد؛ چون آغوش رویدادهای خارجی باز است. باید برای شاعران و نویسندگانی که پاسداران زبان فارسی هستند، فضاهای عادلانه فراهم شود؛ کسانی که با تحمل صدها چالش و مانع، حاصل عمر خود را ارائه میکنند و نهایتاً دچار ممیزی سلیقهای و بیعدالتی در عرضه و توزیع و معرفی میشوند. حداقل حق این افراد این است که نخست، آثارشان بدون آسیب منتشر شود و در مرحله بعد به صورت عادلانه در جایزه ملی کتاب سال معرفی و دیده شوند.
این شاعر ادامه داد: یکی از ظرفیتهای حداقلی جایزه کتاب سال شعر که باعث شد داوری آن را بپذیرم، تنوع نسبی موضوعیست. قرار نبود اینجا داوران به افراد بگویند درباره فلان موضوع شعر بگو تا به تو جایزه بدهیم. البته در اغلب کتابهای شعر منتشرشده، فضای شبهعاشقانه غلبه دارد. دلیل اصلی این امر، سختگیریهای بیدلیل در فرآیند صدور مجوز و حذف اغلب اشعار اجتماعیست. خوشبختانه معیارهای اصلی داوران این دوره، مبانی تخصصی بود به گونهای که کتابهای منتخب بتواند به عنوان نامزد کتاب سال شعر ایران حداقلها را داشته باشد.
اسماعیلیاراضی همچنین با بیان اینکه شعر جوان، امروز دچار انحصارزدگیست، عنوان کرد: دلیل اصلی این بحران، نبود عدالت حرفهایست که اجازه نمیدهد شاعر و ترانهسرای جوان در وضعیت رفاهی حداقلی، کار خودش را بکند و مجبور باشد به پسندهای عوامانه و دستورالعملهای ارگانی فکر کند. گروه زیادی نیز ترجیح میدهند آثارشان از آسیب ممیزی در امان بماند و آنها را از مسیرهای دیگر منتشر میکنند. از سوی دیگر شاهدیم که اکثریت غالب متولیان رسمی شعر و داستان در کشور فعالیت فراگیر و عدالتمحور ندارند و به صورت جهتمند و در راستای نسلپروری در حوزههای خاص کار میکنند. وظیفه امثال من که ادعایی داریم، مقابله با این واقعیت در راستای عدالتخواهی است و تا زمانی که چنین چالشهایی وجود دارد و بستر عادلانهای در آموزش، تالیف، عرضه و نقد فراهم نیست نمیتوانیم به آینده شعر امیدوار باشیم.
اختتامیه بیستمین دوره جشنواره شعر فجر، امروز ۱۳ بهمن در تالار قلم کتابخانه ملی برگزار خواهد شد.
نظر شما