محمدعلی رجبی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره اهمیت و تاثیرگذاری جایزه کتاب سال بیان کرد: این رویداد یکی از فعالیتهای بسیار مهم فرهنگی است؛ بهویژه در شرایطی که کتاب روزبهروز تضعیف میشود و رسانههای دیگر جای آن را میگیرند. در چنین فضایی، جایزه کتاب سال میتواند در معرفی کتاب و اهمیت دادن به آن نقش مؤثری ایفا کند. بهطور کلی، هر فعالیتی که در حمایت از کتاب انجام شود، شایسته تقدیر است.
وی ادامه داد: طی سالهای اخیر، متأسفانه به دلایل مختلف ازجمله مشکلات اقتصادی، کتاب کمتر چاپ میشود و ناشران نیز رغبت سابق را برای انتشار آثار ندارند. این وضعیت نگرانیهای جدی برای مؤلفان و محققان ایجاد کرده است. جایزه کتاب سال میتواند بهعنوان یک مرجع معتبر، امید بیشتری برای نویسندگان و پژوهشگران فراهم کند و انگیزه آنها را برای ادامه مسیر افزایش دهد.
رجبی افزود: برگزارکنندگان جایزه کتاب سال باید به این نکته توجه داشته باشند که مخاطبان این رویداد، از یک سو محققان هستند و از سویی دیگر کتابخوانها، و در این میان ناشران نیز قرار دارند، اما معمولاً زمانی که صحبت از کتاب میشود، تمرکز اصلی بر ناشران است و این نگاه شکل میگیرد که اگر ناشر کتابی را چاپ نکند، کار محقق به بنبست میخورد. شاید این سخن تا حدی درست باشد، اما همین نگاه موجب میشود حوزه علم و تحقیق تحتالشعاع قرار بگیرد.
وی با بیان اینکه ناشر باید حاصل کار محقق و نویسندهای را که با زحمت فراوان تولید کرده، به بهترین شکل ممکن منتشر کند، ادامه داد: نمیتوان مسائل اقتصادی و عوامل دیگر را بهانه کرد تا کتاب باکیفیت منتشر و شأن کتاب رعایت نشود؛ چراکه ظاهر و کیفیت چاپ کتاب نیز از امتیازات آن بهشمار میآید. در داوری جایزه کتاب سال، کتاب باید از نظر محتوایی و همچنین از نظر شکل و هیئت انتشار در وضعیت مناسبی قرار داشته باشد.
رجبی، نقد و نقادی کتابهای برگزیده و شایسته تقدیر جایزه کتاب سال را ضروری دانست و بیان کرد: نباید صرفاً به اعلام اسامی آثار برگزیده بسنده شود. لازم است درباره کتابهای خوب نشستهای جدی نقد برگزار شود؛ نقدی که همه ابعاد کتاب را دربربگیرد، حتی از نظر ظاهری. برای مثال، اگر ناشری کتابی را با کیفیت چاپ نکرده، باید نقد شود اما معمولاً چنین اتفاقی نمیافتد و این نگاه وجود دارد که همین که کتابی چاپ شده، باید قدردان ناشر بود.
وی افزود: حتی گاهی ناشران برای محققان، محدودیتهایی قائل میشوند؛ موضوعی که موجب دلسردی برخی پژوهشگران شده است. برای نمونه، محدودیت در تعداد صفحات، تعداد تصاویر و حتی استفاده از رنگ، بهویژه در کتابهای هنری اعمال میشود. همه این محدودیتها معمولاً با این توجیه مطرح میشود که هزینه تولید کتاب زیاد است و مخاطبان توان خرید نخواهند داشت.
این نویسنده، نقاش و استاد دانشگاه، ادامه داد: این مسائل باید بهعنوان مباحث اصلی در جایزه کتاب سال مطرح شود و کارشناسان درباره آنها گفتوگو و تبادلنظر کنند. در همه این بحثها، باید طرف اصلی، محقق باشد و پژوهشگران بهعنوان عامل محوری در جایزه کتاب سال مورد توجه قرار گیرند؛ سپس به سایر مسائل پرداخته شود.
وی با اشاره به تداوم برگزاری جایزه کتاب سال، گفت: رویداد کتاب سال، بهدلیل اهمیت موضوعش استمرار یافته و باید به برگزارکنندگان آن دستمریزاد گفت. با این حال، برای ایجاد تحول، جایزه کتاب سال نباید صرفاً بهعنوان یک مراسم برگزار شود، بلکه میتواند بهمثابه یک کلاس یا جریان آموزشی در حوزه نشر عمل کند.
رجبی افزود: گرچه برگزاری این جایزه ارزشمند است و تداوم آن قابل تقدیر، اما اگر نشستها و سمینارهایی شکل بگیرد تا درباره معیارهای کتاب سال، شیوههای تحقیق، کیفیت تألیف، چاپ و نشر گفتوگو و نقادی انجام شود، تأثیرگذاری آن چند برابر خواهد شد.
وی ادامه داد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز باید از کتابهای برگزیده جایزه کتاب سال حمایت کند؛ برای مثال، باید از هیئت امنای نهاد کتابخانههای عمومی کشور پرسیده شود که چه اقداماتی در این زمینه انجام میدهند و چه نوع کتابهایی را تبلیغ و ترویج میکنند. این پرسش مهم است که آیا کتابهای منتخب جایزه کتاب سال برای همه کتابخانههای عمومی کشور خریداری میشود و در دسترس عموم قرار میگیرد یا خیر؟
این پژوهشگر بیان کرد: مجموعهای از فعالیتها باید بیرون از این رویداد پیگیری شود و حتی جایزه کتاب سال مطالبهگر هم باشد؛ مثلاً آیا کتابهای برگزیده به اندازه تعداد هزاران کتابخانه عمومی کشور، در سطح جامعه معرفی و توزیع شدهاند تا آثار ارزشمند در معرض دید مخاطبان قرار بگیرند؟
وی با این توضیح که دامنه انتخاب کتابها در جایزه کتاب سال میتواند افرایش یابد و تنها به دو یا سه اثر در هر بخش بسنده نشود، گفت: چراکه ممکن است کتابهای ارزشمند متعددی در سطوح مختلف، از خوب تا بسیار عالی وجود داشته باشد. افزایش تعداد آثار شایسته تقدیر میتواند امید و انگیزه بیشتری در میان اهل قلم ایجاد کند و تأثیرگذاری جایزه کتاب سال را در جامعه فرهنگی کشور بیشتر کند.
به گزارش ایبنا؛ کتاب «حکمت و آداب معنوی در هنر اسلامی و تجلیّات آن بر هنر انقلاب اسلامی ایران» تألیف محمدعلی رجبی، در چهلویکمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، شایسته تقدیر شده است.
اختتامیه چهل و سومین دوره جایزه کتاب سال، بهمنماه برگزار میشود.
نظر شما