به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، گلزار راغب، مولف «قندیل» گفت: همواره به این فکر بودم که چه‌قدر مناسب است این روایت‌ها از زبان خود اعضای گروهک‌ها بیان شود؛ چراکه وقتی ما روایت می‌کنیم، برخی می‌گویند این روایت‌ها به نفع نظام است. اما اگر یکی از نیروهای خود آن احزاب، بی‌واسطه و با اشراف کامل خاطراتش را بیان کند، روایت باورپذیرتر می‌شود؛ به‌ویژه اگر بتواند نشانه بدهد، اسم ببرد و آدرس دقیق ارائه کند.

او افزود: در همین مسیر، از طریقی با خانم بهار آشنا شدیم و توانستیم خاطرات ارزشمند او را ثبت کنیم؛ خاطراتی از زمانی که در کردستان فعالیت می‌کرد، برای گروهک‌ها کمک مالی جمع‌آوری می‌کرد، تبلیغ انجام می‌داد و نیرو جذب می‌کرد تا زمانی که تصمیم گرفت به گروه پژاک بپیوندد و به‌عنوان نیروی مسلح، سلاح به دست بگیرد و علیه کشور بجنگد.

این پژوهشگر عنوان کرد: نکته‌ای که برای من اهمیت داشت این بود که تصمیم اولیه او یک وجه مثبت داشت؛ او می‌خواست با داعش بجنگد و تصور می‌کرد از طریق گروه پژاک می‌تواند به این هدف برسد. همین نکته باعث شد بیشتر جذب این خاطرات شوم.

او ادامه داد: خانم بهار بارها تأکید می‌کرد که به‌دلیل رنج‌ها و سختی‌هایی که متحمل شده و حدود ۱۰ سال از عمرش را از دست داده، تصمیم گرفته خاطراتش را منتشر کند تا عبرتی باشد برای کسانی که در آستانه ورود به این مسیر هستند و بدانند قدم در باتلاق می‌گذارند.

گلزار راغب با اشاره به محدودیت‌های خاطره‌نگاری گفت: خاطره‌نویسی محدودیت‌های جدی دارد. ما موظف به حفظ امانت هستیم و باید وقایع را به‌صورت تاریخی و مستند بیان کنیم. نام بردن از افرادی که زنده‌اند یا اکنون در جامعه حضور دارند، حساسیت کار را چند برابر می‌کند؛ چراکه کوچک‌ترین خطا می‌تواند به آبروی کسی لطمه بزند یا اتهامی نادرست ایجاد کند.

او افزود: به ویژه در حوزه کردستان، نام بردن از افراد کار بسیار دشواری است. اگر وارد داستان‌پردازی و خیال‌پردازی شویم، قطعاً به سندیت خاطرات لطمه وارد می‌شود. به همین دلیل ناچاریم برخی ظرفیت‌های روایی را کنار بگذاریم و خاطرات را به‌صورت پیوسته و مستند ارائه کنیم تا مخاطب با متن همراه شود.

این مولف بیان کرد: برخی نقدهایی که به ما وارد می‌شود، ناشی از این انتظار است که خاطره باید مانند رمان، سرشار از توصیف، شخصیت‌پردازی، تعلیق و جزئیات باشد؛ در حالی که ذات خاطره با چنین ساختاری تفاوت دارد. بسیاری از نقاط عطفی که می‌توانست شاخ‌وبرگ داستانی پیدا کند، به‌دلیل همین محدودیت‌ها ناچاراً حذف شده است.

گلزار راغب در بخش پایانی سخنان خود به وضعیت زنان در گروهک‌ها اشاره کرد و گفت: خاطرات بهار نشان می‌دهد شعارهایی مانند آزادی و برابری زن و مرد، در عمل به سلب ابتدایی‌ترین حقوق انسانی منجر شده است. زنان اجازه تماس با خانواده، داشتن تلفن، تلویزیون، نامه، تشکیل خانواده، ازدواج و حتی داشتن فرزند را نداشتند.

او ادامه داد: بانوان مجبور بودند مانند مردان سنگ جابه‌جا کنند و سخت‌ترین کارها را انجام دهند و در عین حال، نوعی کینه نسبت به مردان در دل آن‌ها القا می‌شد. این خاطرات نشان می‌دهد آنچه به نام آزادی تبلیغ می‌شود، در واقع به از بین رفتن کامل آزادی‌های انسانی منجر شده است.

اخلاق و فرهنگ مشترک در جامعه نهادینه شود

حجت‌الاسلام والمسلمین سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، نیز در آیین رونمایی از کتاب «قندیل» با تأکید بر نقش محوری فرهنگ در شکل‌دهی به حیات انسانی، اظهار کرد: فرهنگ ریشه در فطرت انسان دارد و هر جامعه‌ای که از فرهنگی اصیل، عمیق و بالنده برخوردار باشد، مسیر رشد و کمال خود را از درون تعریف می‌کند؛ مسیری که به‌صورت طبیعی با آن جامعه همراه و همزاد خواهد بود.

او با اشاره به کارکرد راهبردی فرهنگ در مواجهه انسان با پیچیدگی‌های دنیای معاصر افزود: انسانِ برخوردار از هویت فرهنگی می‌تواند در میان تحولات سیاسی، اجتماعی و زیستی، جایگاه خود را تشخیص دهد، مسیر درست را انتخاب کند و در موضع صحیح بایستد. فرهنگ قادر است کنش‌های اجتماعی، اعتراض‌ها، سبک زندگی و حتی تفاوت‌های نسلی و قومی را در قالب یک جهت‌گیری مشترک و هدفمند سامان دهد.

وزیر اطلاعات با اشاره به تنوع قومی، زبانی و فکری در ایران اسلامی گفت: جامعه‌ای که از گوناگونی اقوام، گویش‌ها و اندیشه‌ها برخوردار است، در صورتی می‌تواند به انسجام پایدار برسد که اخلاق و فرهنگ مشترک در آن نهادینه شود. چنین جامعه‌ای با تکیه بر فرهنگ‌سازی صحیح، قادر خواهد بود وحدتی عمیق و ماندگار ایجاد کرده و از آن محافظت کند.

خطیب نقش فعالان فرهنگی را در این مسیر تعیین‌کننده دانست و اظهار کرد: کسانی که با اندیشه، قلم، هنر، زبان، شعر و خلاقیت فرهنگی به تولید معنا می‌پردازند، در حقیقت راهبران مسیر هویت، اتحاد و انسانیت‌اند. حمایت، تقویت و تشویق این جریان خلاق فرهنگی باید به‌عنوان یک اولویت اساسی در دستور کار نهادهای فرهنگی و اجتماعی قرار گیرد.