سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، این کتاب حاوی ۱۲ فصل شامل «داده افزون‌تر، مشکلات بیش‌تر»، «شاخه جدید کتابداری»، «خلق و گردآوری داده»، «داده برای کتابدار داشگاهی»، «خدمات داده‌های پژوهشی و زیست‌بوم کتابخانه»، «منابع داده‌ها»، «گزینش و مدیریت داده (آرشیو و حفاظت و نگهداری از داده‌ها»، «ذخیره‌سازی، مدیریت و بازیابی داده»، «تحلیل و مصورسازی داده‌ها»، «اخلاق و خط‌مشی‌های داده»، «داده برای کتابخانه‌های عمومی و کتابخانه‌های تخصصی» و «نتیجه‌گیری: علم کتابداری، علم اطلاعات، و علم داده» است.

در آغاز فصل یک «داده افزون‌تر، مشکلات بیش‌تر»، گفته شده است: «علم داده به‌منزله رشته جدید قرن بیست‌ویکم تلقی می‌شود، درست همان‌گونه که علم اطلاعات در قرن بیستم چنین جایگاهی داشت».

«داده» اصطلاحی بسیار عام و مورد استفاده در رشته‌ها و سازمان‌های مختلف است. مجموعه‌ای از حقایق (نظیر واژه‌ها، اعداد، ابزار اندازه‌گیری، مشاهدات و نظایر آن) است که به‌شکلی مناسب تبدیل شده تا سامانه‌های رایانه‌ای بتوانند آن را پردازش کنند.

در این فصل مباحثی همچون «داده‌های کمی در برابر کیفی»، «داده‌های رقومی در برابر غیررقومی»، «چگونگی تاثیر کلان داده»، «تفاوت داده و اطلاعات»، «سوگیری تایید و خطای سیگنال»، «اثرات کلان داده بر جامعه»، «داده‌های پژوهشی در کتابخانه‌های دانشگاهی» و «چرخه حیات داده» بررسی شده است.

در فصل دوم «شاخه جدید کتابداری»، اشاره شده، در طول تاریخ، کتابخانه به نگهداری اطلاعات و داده پرداخته است، هر چند عمدتاً به‌شکل کتاب‌ها و مجلات فیزیکی رایج بوده است. اما اکنون کتابخانه باید بار فزاینده‌ای را نیز مدیریت کند که کلان‌داده بر دوش آن نهاده است چون کلان‌داده اغلب برای پژوهش به کار می‌رود.

به بیانی دیگر، نقش سنتی کتابدار در حال تغییر، و در مواردی، از هر نظر در حال تبدیل شدن به نقش منحصربه‌فرد، یعنی نقش (کتابدار داده) است.

نقش کتابدارداده تمرکز بر داده‌های پژوهشی، فراهم ساختن خدمات داده پژوهشی، و کمک به پژوهشگران است زمانی که آن‌ها طرح‌های مدیریت داده اجرا می‌کنند تا بودجه پژوهشی برای اجرای پژوهش با استفاده از اشکال جدید داده قابل دسترس با ظهور فناوری دریافت کنند.

در صفحات پایانی فصل سوم «خلق و گردآوری داده»، نتیجه‌گیری شده است: «اختراعات جدیدی که در طی ۲۰ سال گذشته رخ داده است، توان بالقوه غیرقابل پیش‌بینی را برای افراد، شرکت‌ها و کسب‌وکارها ایجاد کرده است؛ از این گذشته این ابزار جدید، توانایی‌های ذخیره رقومی و دسترسی سریع به اینترنت باعث پیدایش سیلی از داده‌ها بدون هیچ تردیدی شده است. به‌دلیل وجود اطلاعات زیاد تولید شده در هر دقیقه، این پیدایش کلان‌داده ممکن است کمی گیج‌کننده به نظر رسد؛ اما، اگر این داده‌ها به‌درستی گردآوری، ذخیره و تحلیل شود، کاربردش دارای توان بالقوه ناشناخته است».

نویسندگان این کتاب در بخشی از فصل چهارم با عنوان «داده برای کتابدار دانشگاهی»، پژوهش الکترونیکی و علم الکترونیکی را باعث تاثیر شگرفی بر جامعه و شیوه‌های تدوین تصمیمات از طریق کلان‌داده دانسته‌اند.

با ظهور کلان‌داده، پژوهش‌های داده‌محور باعث شده است پژوهشگران در همه رشته‌ها فرضیه‌های را با تحلیل داده نه روش علمی سنتی تدوین کنند. در نتیجه، کتابداران داده قادرند رابطه‌ای را در آغاز فرایند پژوهش تسهیل کنند.

مخاطب در فصل پنجم «خدمات داده‌های پژوهشی و زیست‌بوم کتابخانه»، درباره مباحثی همچون «ماهیت خدمات داده‌های پژوهشی»، «میزان بازنمایی چرخه حیات داده‌های پژوهشی در خدمات»، «افراد مشغول در بخش خدمات داده‌های پژوهشی» و «سواد داده» می‌خواند.

در آغاز این فصل اشاره شده است: «حجم انبوه داده‌های در حال گردآوری و گردآوری شده با توجه به پیشرفت‌های فناورانه، چالش‌های پژوهشی جدیدی را برانگیخته و به ارمغان آورده است. با توجه به اینکه کلان‌داده نیروی محرکی بسیار از مطالعات است و نظر به اینکه حجم انبوهی از پژوهش‌ها از طریق سامانه‌های برخط انجام می‌شود، برخی کتابخانه‌های دانشگاهی- نظیر سایر واحدهای دانشگاهی- برای حمایت بهتر از این سبقت فناورانه، بازساماندهی می‌شوند. کتابخانه‌های دانشگاهی، مانند محیط‌های کلاسی که با مسیر ساختن پیشرفت‌های فناورانه برای کمک به عملکرد روزانه اساتید و دانشجویان پیشرفت می‌کنند، تلاش می‌کنند تا از طریق پذیرش و توسعه خدمت جدیدی به نام خدمات داده‌های پژوهشی، به پژوهش‌های داده محور بهتر کمک کنند».

با مطالعه فصل ۶ «منابع داده‌ها»، این نتیجه‌گیری حاصل می‌شود که کتابداران و حرفه‌مندان علم اطلاعات از مدت‌ها پیش محافظان و دروازه‌های ورودی به اطلاعات بوده‌اند. چون اطلاعات موجود، و به ویژه داده‌های موجود در قالب رقومی، همواره در حال رشد است، کار این حرفه‌‎مندان پیوسته تکامل خواهد یافت تا پاسخگوی چالش‌های مربوط به داشتن چنین داده‌هایی باشند. این چالش‌ها شامل کمک به کاربران در شناسایی، دسترسی و تعامل با داده‌های مرتبط و قابل اعتماد در دریای اطلاعات است.

در فصل هفتم «گزینش و مدیریت داده (آرشیو و حفاظت و نگهداری از داده‌ها)»، درباره فرایند گزینش و مدیریت داده بحث شده است. اینکه کتابداران ممکن است به پژوهشگران در ذخیره، آرشیو و به اشتراک‌گذاری داده‌های آن‌ها کمک کنند. همچنین بحث شده چگونه داده گزینش و مدیریت شود تا حتی پس از جایگزین کردن فناوری قدیمی و خرابی دستگاه‌های ذخیره‌سازی داده‌ها، به حیات خود ادامه دهد.

در فصل ۸ «ذخیره‌سازی، مدیریت و بازیابی داده»، بررسی شده چگونه داده در گذشته ذخیره و مدیریت شده است و نیز به فنون و راه‌حل‌های جدید مرتبط با کلان‌داده پرداخته می‌شود که کتابخانه‌ها ممکن است برای مدیریت بر دارایی‌های رقومی خویش استفاده کنند. همچنین درباره مدیریت و ذخیره‌سازی مجموعه‌های حجیم داده و در کنار آن فرایندهای پرس‌وجو و بازیابی داده بحث شده است.

در فصل ۹ «تحلیل و مصورسازی داده‌ها»، نخست چهار راه‌حل تحلیلی، «تحلیل نظام‌مند توصیفی»، «تحلیل نظام‌مند تشخیصی»، تحلیل نظام‌مند پیشگویانه» و «تحلیل نظام‌مند تجویزی» معرفی شده‌اند. سپس ابزارهای تحلیل علم داده، کاربردهای آن‌ها، فنون اساسی و اینکه چگونه فراگیری این ابزارها ممکن است به کتابداران در کتابخانه‌های دانشگاه کمک کند، پرداخته شده است.

در فصل ۱۰، «اخلاق و خط‌مشی‌های داده»، مباحثی چون امنیت داده‌ها، حریم خصوصی کاربر و حفظ داده‌ها، حریم خصوصی، اخلاق داده‌ها، حق تکثیر و مالکیت و داده‌های اطلاعت شخصی در کتابخانه‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.

در فصل یازدهم، با عنوان «داده برای کتابخانه‌های عمومی و کتابخانه‌های تخصصی» بحث شده چگونه کتابخانه‌های عمومی با استفاده از وبگاه داده‌های دولت و ترویج سواد داده در روز داده باز و هکتون‌ها (گروهی از برنامه‌نویسان که دور هم جمع می‌شوند و به حدی هک انجام می‌دهند تا خسته شوند) به کاربران کمک می‌کنند.

در فصل آخر کتاب «نتیجه‌گیری: علم کتابداری، علم اطلاعات، و علم داده»، درباره داده در حکم زیرساختی برای جامعه، کتابداران و چرخه حیات داده، مهارت‌های تحلیل داده مورد انتظار برای کتابداران و سواد داده برای کاربران کتابخانه نتیجه‌گیری شده است.

یون‌فی دو نویسنده کتاب، استاد علم کتابداری و معاون دانشکده اطلاعات دانشگاه تگزاس شمالی بود که سال‌ها در مقام کتابداری نظام‌ها در کتابخانه‌های دانشگاهی کار عملی کرده و آثار متعددی در نشریات این حوزه منتشر کرده است. او برنامه درسی مقاطع مختلف علم داده ارائه شده توسط دانشگاه تگزاس شمالی را طراحی و اجرا کرده است.

حماد رئوف خان دیگر نویسنده نیز دانشجوی دکتری و مدرس پاره‌وقت دانشگاه تگزاس شمالی است که سال‌ها تجربه کاری در کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی دارد.

وی دارای آثار منتشر و ارائه شده در کنفرانس‌های ملی و بین‌المللی در حوزه علم کتابداری و اطلاع‌رسانی است. دارای مقالاتی در حوزه سواد داده، خدمات داده‌های پژوهشی، حرفه‌مندان داده، مدیریت داده و چرخه حیات داده‌های پژوهشی است.

کتاب «علم داده برای کتابداران» نوشته یون‌فی دو و حماد رئوف خان با ترجمه محسن نوکاریزی در شمارگان ۲۰۰ نسخه و با قیمت ۲۸۰ هزار تومان از سوی انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد روانه بازار شده است.