سیدعباس حسینینیک در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره گلایه کتابفروشان فیزیکی به جریان فروش برخط کتاب، بیان کرد: قانونگذار نمیتواند کسی را از فروش برخط کتاب، منع کند. قوانین جاری کشور برای حمایت از هیچ قشر، دسته یا گروه خاصی تدوین و تصویب نشدهاند، همه اقشار جامعه موظف به رعایت قوانین هستند؛ بنابراین هیچ فرد یا صنفی از حق ویژه برخوردار نیست.
وی ادامه داد: کتابفروشان و ناشران اگر میخواهند از مزیتها و ظرفیتهای قانونی استفاده کنند، باید با مسائل حقوقی آشنا باشند تا بتوانند پیگیریهای قضایی لازم را انجام دهند و احقاق حق کنند؛ بنابراین اینکه تصور شود همه باید کنار بایستند تا فقط کتابفروشان فیزیکی کتاب بفروشند، امری غیرممکن است. نهتنها در حوزه کتاب، بلکه در هیچ شغل دیگری امکان ندارد قانون در خدمت منافع یک گروه خاص باشد.
مدیر کتابفروشی مجد، افزود: ناشران، کتابفروشان، فروشگاههای تخصصی برخط کتاب و حتی برخی فروشگاههای مجازی کالاهای عمومی مانند «دیجیکالا»، «باسلام» و «ترب» که کتاب عرضه میکنند، نباید از رعایت حقوق مالکیت فکری تخطی کنند.
حسینینیک، با این توضیح که قانون برای حمایت از تولید علم و توسعه فرهنگ مصوب شده است، بیان کرد: وقتی قانونگذار بر رعایت حقوق پدیدآورندگان تأکید میکند، هدف اصلی حمایت از تولید علم و رشد فرهنگی جامعه است. برای اجرای این قوانین، ناشران، کتابفروشان و واسطههای فروش باید دقت لازم را داشته باشند و از فروش کتابهایی که برخلاف قانون تکثیر شدهاند خودداری کنند.
به گفته این ناشر، عرضه و پخش آثار غیرقانونی جرم محسوب میشود و مطابق قانون، مجازات دارد؛ اما بسیاری از مدیران نشر، کتابفروشیها و فروشگاههای برخط از این موضوع اطلاع کافی ندارند.
وی ادامه داد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اصناف، اتحادیهها و انجمنها باید در این زمینه آگاهیبخشی کنند تا مدیران فروشگاههای برخط کتاب بدانند، فروش آثاری که مجوز انتشار از ناشران و پدیدآورندگان را ندارند، عمل مجرمانه محسوب میشود. مطابق قانون تجارت الکترونیک، این تخلف میتواند به جریمه نقدی تا ۵۰ میلیون تومان و حتی مجازات حبس منجر شود؛ این موضوع مستقل از آن است که فروشنده در تکثیر غیرقانونی اثر، نقشی داشته است یا نه.
حسینینیک افزود: بهعنوان مثال، اگر نویسندهای مشاهده کند کتاب او از سوی یک کتابفروشی در شهرستان یا شهری دیگر، غیرقانونی تکثیر شده و در فروشگاه برخط قرار گرفته است، ناشر یا پدیدآورنده میتوانند از مدیر آن مجموعه یا فروشگاه شکایت و از طریق پیگیری قضایی، آنها را به جبران خسارت یا محکومیت قانونی وادار کنند.
وی با ابراز تأسف از اینکه ناشران اطلاعات حقوقی کافی ندارند، بیان کرد: حتی ناشران بزرگ و فعال نیز دانش حقوقی بسیار محدودی دارند و نمیدانند که در صورت شکایت، دادگاه کتابسازی را بهعنوان یک اقدام غیرقانونی میپذیرد. این در حالی است که بسیاری از آنها توان مالی لازم برای پیگیری قضایی را دارند، اما به دلیل ناآگاهی از مسائل حقوقی و پیگیر نشدن، این عمل مجرمانه بهشدت گسترش پیدا کرده است.
مدیر انتشارات و کتابفروشی مجد با اشاره به تخفیفهای بیرویه برخی فروشگاههای برخط، گفت: بسیاری از ناشران، کتابهای دیگر ناشران بهویژه کتابهای ترجمه را مشابهسازی میکنند، این کتابها اگرچه در ظاهر قانونی هستند، اما در واقع کاملاً غیرقانونی محسوب میشوند. تخفیفهای زیاد، معمولاً مربوط به کتابهایی است که ظاهراً قانونیاند، اما در حقیقت کتابسازی شدهاند؛ چراکه مؤلف، مترجم، یا طراح جلد مشخصی ندارند و در برخی موارد حتی از طرح جلد کتابهای معتبر سواستفاده میشود.
به گفته وی،این کتابها در فروشگاههای برخط با تخفیفهای بسیار زیاد عرضه میشوند، درحالی که ناشر قانونی باید کتاب را با ۳۰ تا ۴۰ درصد تخفیف به شبکه پخش بسپارد تا توزیع شود. در نتیجه این فروشندگان غیرقانونی یک گام جلوتر از ناشران قانونی حرکت و مخاطب را جذب میکنند.
حسینینیک، با تأکید بر اینکه هر فرد یا مجموعهای که در فضای مجازی فعالیت میکند باید عضو اتحادیه کسبوکارهای مجازی باشد، افزود: در صورت بروز تخلف، باید امکان شکایت از طریق اتحادیه وجود داشته باشد تا دسترسی پنل فروش آنها مسدود شود. همچنین تخفیفهای غیرمتعارف باید حسابوکتاب مشخصی داشته باشد و اعضای واحدهای صنفی نمیتوانند رأساً به برگزاری حراجی اقدام کنند؛ بلکه باید موضوع را به اتحادیه اعلام کنند تا از طریق اتاق اصناف پیگیری شود.
وی منتظر ماندن کتابفروشیها برای دریافت کمک را اشتباه دانست و گفت: اینکه یک کتابفروش صرفاً با مشتریان دو خیابان اطراف خود به فعالیت ادامه دهد، امکانپذیر نیست. تجربه این کار را داریم و از پنج شعبه کتابفروشی در شهرستان، چهار شعبه تعطیل شده است.
حسینینیک افزود: اگر یک کتابفروشی محلی در فضای مجازی حضور فعال نداشته باشد، نمیتواند به فعالیت خود ادامه دهد. فروش کتاب با فروش کالاهای مصرفی روزانه مانند مواد غذایی تفاوت دارد؛ کتاب نیاز ضروری عموم مردم نیست و با توجه به شرایط اقتصادی و مشکلات معیشتی طبقه متوسط، کتاب در اولویت بسیاری از خانوادهها قرار ندارد.
مدیر کتابفروشی مجد، فروش کتاب با قیمتهای فعلی را بسیار دشوار دانست و گفت: کتابفروشان باید تلاش کنند سایت فروش داشته باشند، در فضای مجازی تبلیغ کنند و خدمات پستی ارائه دهند تا بتوانند دوام بیاورند و به فعالیت خود ادامه دهند.
وی با بیان اینکه فروش آثار تخصصی در کتابفروشی کار بسیار سختی است، بیان کرد: شاید لازم باشد کتابفروشان در کنار کتابهای تخصصی، کتابهای آموزشی، عمومی، دانشگاهی و کودک نیز عرضه کنند و حتی به فروش لوازمالتحریر و تجهیزات آموزشی و مهندسی بپردازند. کتابفروشیها باید هم ویترین فیزیکی و هم ویترین مجازی داشته باشند. امروزه کتاب فروختن از سختترین فعالیتهای اقتصادی است و فعالان این حوزه باید متناسب با اقتضائات روز حرکت کنند، اقتصادی بیندیشند و روی پای خود بایستند.
نظر شما