فردین زمانی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، وجود سایتهای متعدد فروش آنلاین کتاب را موجب آسیب به کتابفروشیها دانست و بیان کرد: طی چند سال اخیر عده زیادی بدون سازوکار محکم و قاعده، بسیار راحت به ایجاد فروشگاه برخط کتاب، اقدام کردهاند؛ این روند پس از همهگیری کرونا سرعت زیادی گرفت و در حوزههای مختلف فراگیر شد. درحالی که پیشتر عموم مردم به سایتهای فروش برخط اعتماد چندانی نداشتند.
وی با بیان اینکه کتابفروشان، با چند دسته فروشگاه برخط کتاب مواجه هستند، گفت: برخی از فروشگاههای اینترنتی کتاب از سوی افراد ناآشنا با حوزه نشر، ایجاد شدهاند؛ مثلاً کسی که قبلاً کارمند بوده یا تجربه اندکی در حوزه نشر دارد. دسته دیگر، ناشر، کتابفروش و یا پخشیهای کتاب هستند. دستهای از سایتها نیز فقط در اختیار ناشر است و صفحهای در فروشگاههایی مثل دیجیکالا یا ترب دارد.
زمانی، با این توضیح که در عصر فناوری نمیتوان مانع فعالیت فروشگاههای برخط شد، ادامه داد: ناشر هم حق دارد به سمت فروش غیرحضوری برود اما حداقل اتحادیهای باشد و دستورالعملی تدوین کند که ناشر حق نداشته باشد با درصد تخفیف زیاد، کتاب بفروشد. مثلاً اگر قرار است کتاب را با ۲۰ درصد تخفیف به کتابفروش بدهد در سایت خودش یا بدون تخفیف بفروشد یا تخفیف اندکی، تعیین کند. کتابفروش نمیتواند با این تخفیفها با ناشر رقابت کند.
مدیر کتابسرای بهنام، افزود: مشکل اینجاست که ناشر، کتاب را به کتابفروش با ۲۰ درصد تخفیف میفروشد. همان کتاب را در سایتی که متعلق به خودش است، حداقل با ۳۰ درصد تخفیف به فروش میرساند. بارها بارها هم به این روند اعتراض کردیم و تلاشهایی انجام دادهایم اما به نتیجه نرسیده است.
به گفته زمانی، حتی ناشر، کتابهای قدیمی را در سایت متعلق به خودش با قیمت کمتر میفروشد و کتابهای قیمت جدید را به کتابفروش میدهد. در دفعات متعددی مخاطب در کتابفروشی، کتابی را میخواهد و وقتی قیمت را میبیند خریداری نمیکند و میگوید در سایت، با قیمت کمتر میتواند بخرد.
وی با انتقاد از اینکه تاکنون هیچ اتحادیه و نهادی نتوانسته است مانع این تخفیفهای بیرویه شود، بیان کرد: نباید به راحتی مجوز پایگاه فروش برخط کتاب صادر شود. بهنظرم سازمانی که عهدهدار صدور مجوز است باید حتماً بررسی کند که متقاضی، پروانه نشر و یا جواز کسب کتابفروشی داشته باشد، نه اینکه هر کسی با چند ماه سابقه در حوزه چاپ و نشر سایت ایجاد کند.
زمانی، خواستار تفکیک صنفها شد و ادامه داد: کتابفروش، ناشر و پخشکننده، باید کار مختص به خود را انجام بدهند. متاسفانه کتابفروش، شده ناشر، ناشر شده فروشنده و پخشکننده شده ناشر؛ یعنی همهچیز درهم است. قبلاً هرکسی وظایف خود را انجام میداد. در حال حاضر بیشتر کتابفروشیها، مجوز نشر هم دارند و کتاب چاپ میکنند؛ بهعبارت دیگر هم کتابفروش هستند و هم ناشر. همچنین تعدادی از ناشران، کتابفروشی یا فروشگاه برخط هم دارند.
وی با انتقاد از اینکه ناشران، مستقیم کتاب میفروشند، افزود: اگر قرار است ناشر، مستقیم کتاب بفروشد اصلاً بودن کتابفروش چه معنایی دارد.
زمانی، با بیان اینکه باید برای کتابفروشان اتحادیه جداگانه تشکیل شود، بیان کرد: اگر قرار است اتحادیه همچنان مشترک بین کتابفروشان و ناشران باشد، کتابفروشان باید بتوانند مسائل خودشان را مطرح کنند. متاسفانه در هیئتمدیره، و حتی در جلسهای، کتابفروشان حضور ندارند. به نظرم این سازو کار اصلاح شود تا کتابفروشان هم خواستهها و مشکلاتشان را بازگو کنند.
وی با بیان اینکه چرخهای که بین ناشر، پخشکننده و کتابفروش وجود داشت، در حال نابودی است، افزود: ناشر برای تولید و خرید کاغذ و حقوق نیروی انسانی به نقدینگی نیاز دارد. قدیم که سایتی وجود نداشت، ناشر نقدینگی را در ارتباط با کتابفروشی تامین میکرد. پخشکننده هم واسطه بود، کتاب را به دست کتابفروش میرساند. متاسفانه این چرخه بهم خورده است.
زمانی، با تاکید بر اینکه مشکل کتابفروشان، فقط به فروش غیرحضوری ختم نمیشود، افزود: حذف کتابفروشان از نمایشگاه بینالمللی کتاب، تعطیلیهای ناشی از آلودگی هوا و همهگیری بیماریها مثل شیوع کرونا، مسائل سیاسی و اجتماعی، همه و همه موجب کم شدن فروش و ضررهای مالی میشود. در این چرخه وقتی یک نفر آسیب ببیند، همه دچار مشکل میشوند چون زنجیروار بهم متصل هستند.
نظرات