به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کامران پارسینژاد در آستانه برگزاری آیین اختتامیه هجدهمین دوره جایزه ادبی جلال آلاحمد، در گفتوگو با روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، برگزاری جشنوارههای ادبی را اتفاقی مثبت و تأثیرگذار دانست و بیان کرد: در این جشنوارهها تنی چند از متخصصان، آثار را رصد و برگزیده اعلام میکنند. معمولاً مردم زمان محدودی دارند و نمیتوانند همه آثار شاخص را شناسایی و مطالعه کنند. از این منظر جشنوارهها به مخاطب کمک میکنند تا با آثاری که انتخاب و برگزیده شدهاند - چه اثر برگزیده اصلی و چه آثار راهیافته به مرحله نهایی - آشنا شوند. این امر میتواند در انتخاب کتاب و شکلگیری سلیقه مطالعاتی مخاطب تأثیر بگذارد.
این نویسنده و منتقد ادبی در ادامه با اشاره به شرایط کاری نویسندگان و پژوهشگران گفت: برگزاری چنین جشنوارههایی موجب تشویق نویسندگان و پژوهشگران عرصههای مختلف شده و انگیزهای برای تداوم کار آنان فراهم میآورد. واقعیت این است که در شرایط کنونی حاکم بر فضای ادبی کشور معمولاً توجه چندانی به نویسندگان و پژوهشگران نمیشود؛ حداقل نه به اندازهای که در حوزههایی مانند سینما یا ورزش شاهدش هستیم. شرایط کاری اهل قلم اساساً با موقعیت فوتبالیستها یا بازیگران قابل مقایسه نیست. بهطور مثال نویسندهای ممکن است دو یا سه سال از عمر خود را صرف یک پژوهش کند بدون آنکه در نهایت دستمزدی شایسته دریافت کند. در چنین فضایی که اوضاع فرهنگی و ادبی کمتر در کانون توجه قرار میگیرد برگزاری یک جشنواره میتواند روزنهای از امید باشد تا آثار نویسندگان ارزیابی و آثار ارزشمند، دیده و معرفی شوند.
پارسینژاد با بیان اینکه اثر برگزیده علاوه بر جایزه نقدی، مورد توجه رسانهها و نهادهای فرهنگی نیز قرار میگیرد، ادامه داد: هنگامی که اثری برگزیده میشود، علاوه بر جایزهای که نویسنده دریافت میکند، آن اثر نیز بیشتر دیده شده و مورد توجه رسانهها قرار میگیرد. این اتفاق ممکن است موجب شود نهادها و مراکز ادبی نیز با پدیدآورنده ارتباط بگیرند. در واقع میتواند جریانی پویا شکل گیرد که به فعالیتهای تخصصیتر بینجامد. اما برای پاسخ به این پرسش که دقیقاً «جایزه جلالآلاحمد» تا چه میزان توانسته چنین جریانی ایجاد کند، انجام پژوهشی عمیق و همهجانبه ضروری است.
وی تأکید کرد: برای تداوم و تعمیق این جریان لازم است یک یا چند پژوهشگر، کارنامه جایزه جلالآلاحمد را بهطور دقیق مورد بررسی قرار دهند. این بررسی میبایست شامل رصد مجدد آثار برگزیده، برقراری ارتباط با نویسندگان آن آثار و انجام یک آسیبشناسی جدی از روند اجرایی جایزه باشد. پرسشهای کلیدی مانند میزان موفقیت و اثرگذاری این جایزه در حوزه ادبی، برقراری ارتباط نویسندگان با نهادهای فرهنگی پس از دریافت جایزه، دریافت امکانات فراتر از جایزه نقدی، فراهم شدن شرایط برای ادامه کار پژوهشی یا حتی فرصتهای سفرهای خارجی، باید از طریق پژوهشی نظاممند مورد واکاوی قرار گرفته و پاسخ داده شوند.
این پژوهشگر ادامه داد: بهطور خاص «میزان تقاضای مخاطبان» از آثار برگزیده یا شایسته تقدیر این جایزه را میتوان با تحقیق میدانی، تهیه پرسشنامه و بررسی نظر کتابخوانها و فعالان حوزه ادب سنجید و بر اساس دادههای عینی به جمعبندی دقیقتری رسید.
نویسنده کتاب «پیشانیهای پینه بسته» در بخش دیگری از سخنان خود با مقایسه اجمالی جایزه ادبی جلال آلاحمد با برخی جوایز منطقهای مانند «بوکر امارات» گفت: اگر نگاهی فراتر از اعطای جایزه نقدی به جایزه جلال وجود داشته باشد، مثلاً فراهم آوردن امکان ارتباط با فضای ادبی جهانی یا دعوت به نشستهای تخصصی برای برگزیدگان، میتوان تأثیر آن را عمیقتر کرد. در این صورت است که مخاطب با شنیدن نام یک کتاب به عنوان اثر برگزیده جلال، کنجکاو میشود حتماً آن را بخواند.
وی در ادامه به موضوع داوری نیز اشاره کرد و افزود: اگر در انتخاب داوران تنوع نگرش و دیدگاه وجود داشته باشد و همه از یک جریان فکری خاص نباشند، روند داوری عادلانهتر و تمرکز بیشتر روی خود اثر قرار میگیرد.
نظرات