به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، آوازه شهرت اين دانشمند اسلامي ـ ايراني نه تنها در ايران بلكه در جاي جاي اين جهان پيچيده است و هم‌اكنون با گذشت بيش از يك‌هزار سال از مرگ او هنوز هم بسياري از پزشكان جهان به كتاب‌هاي پزشكي او استناد مي‌كنند.

ابوعلي حسين بن عبدالله بن سينا، مشهور به ابوعلي سينا يا پورسينا، در روستايي نزديک شهر بخارا متولد شد. وي يكي از مشهورترين و تاثيرگذارترين فيلسوفان و دانشمندان اسلامي بوده كه بيش از ۴۵۰ عنوان کتاب در علوم گوناگون از جمله پزشكي، فيزيك، شيمي و ... به رشته تحرير درآورد.

ابن سينا نويسنده‌ پركار و توانايي بود، طبق پژوهشي كه يحيي مهدوي ـ يكي از پژوهشگران فلسفه و حكمت ‌ـ‌ انجام داده است، يكصد و 31 نوشته اصيل از ابن سينا و يك‌صد و 11 اثر منسوب به ابن‌سينا وجود داشته كه تنها بخشي از اين آثار به دست ما رسيده است. به دلیل آنکه در آن عصر، عربی زبان رایج آثار علمی بود، ابن سینا و سایر دانشمندان ایرانی که در آن روزگار زندگي مي‌كردند، کتاب‌های خود را به زبان عربی نوشته‌اند. علاوه بر علوم روز، ابن‌سینا در ادبیات فارسی نیز يد طولاني داشته است. بیش از ۲۰ اثر فارسی به او منسوب است که از میان آن‌ها «دانشنامه علائی» و «رساله نبض» از همه بيشتر به آثار او نزديك است.
 
آثار فارسی ابن‌سینا نيز مانند سایر نثرهای علمی زمان وی، با رعایت ایجاز و اختصار کامل نوشته شده‌اند. 

دانشمندان بزرگي چون ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمدبن احمد المعصومی که هر یک از دانشمندان نامور روزگار خود بودند، در كلاس‌‌هاي درس بوعلي حضور داشتند و شاگردان خلفي براي او محسوب مي‌شوند.

كتاب‌شناسي پورسينا
كتاب «الشفا» كه يك دانشنامه‌ فلسفي بزرگ در چهار بخش منطق، طبيعيات (فيزيك)، رياضيات (هندسه، حساب، موسيقي و اخترشناسي) و مابعد الطبيعه است. كتاب «النجات» كه چكيده‌ شفا و نظريه‌هاي فلسفي ابن‌ سيناست.

«القانون في الطب»، دانشنامه‌ پزشكي. «الارجوزه في الطب»، چكيده‌ قانون به شعر شامل 1326 بيت، «الانصاف»: شامل 28 هزار مساله، «منطق المشرقين»، «رساله اضحويه في امر المعاد»، «عيون الحكمه»، «تسع رسائل في الحكمه و الطبيعيات» «رساله حي بن يقضان: داستان فلسفي»، «رساله في ماهيت الصلاه؛ با موضوع نماز»، «رساله في الاكسير»، «المبداء و المعاد»، «النكت و افوائد؛ با نگاهي به منطق، الاهيات و طبيعيات» «دانشنامه‌ علايي: دانشنامه‌ فلسفي به زبان فارسي»، «رساله‌ رگ‌شناسي؛ درباره نبض به فارسي، «كنوز المعزمين»، «رساله‌ جرثقيل»‌ و «الاشارات و التنبيهات» (آخرين و برجسته‌ترين اثر ابن‌ سينا برخي از اين آثارند.

همچنين برخي از رساله‏هاى او عبارتند از: «رساله القضاء و القدر»، «رساله فى الآله الرصديه»، «رساله عرض قاطيغورياس»، «رساله المنطق بالشعر»، «قصائد فى العظه و الحكمه»، «رساله فى نعوت المواضع الجدليه»، «رساله فى اختصار اقليدس»، «رساله فى مختصر النبض»، «رساله فى الحدود»، «رساله فى الاجرام السماويه»، «كتاب الاشاره فى علم المنطق»، «اقسام الحكمه»، «النهايه»، «عهد كتبه لنفسه»، «فى انّ ابعاد الجسم ذاتيه له»، «خطب»، «عيون الحكمه» و...

كمي درباره قانون
کتاب معروف ابن‌سينا «قانون» است كه دايره‌المعارف پزشكي محسوب مي‌شود، همچنين کتاب‌ «شفا» در موضوع فلسفه و منطق نيز در زمره برترين و به يادماندني‌ترين كتاب‌هاي وي قرار دارد. کتاب «قانون» یک دایره‌المعارف پزشكی است که در آن تمام مبانی اصلی طب سنتی مورد بحث قرار گرفته ‌است، مواردي چون مبانی تشریح، آناتومی، مبانی علامت‌شناسی، سمیولوجی، داروشناسی و داروسازی، نسخه‌نویسی و ... 

کتاب «قانون» در سال ۱۳۶۰ توسط مرحوم «شرفکندی هژار» از عربی به فارسی ترجمه و توسط انتشارات سروش منتشر و تاکنون چندین بار تجدید چاپ شده‌ است. کتاب قانون در دانشگاه‌های اروپایی وآمریکایی تا دو قرن پیش مورد استفاده پزشكان بوده ‌است و تا سال 1650 ميلادي به عنوان كتاب درسي مدرسه‌‌ پزشكي «مونپليه» و «لوون» تدريس مي‌شد. متن كامل اين كتاب پيش از سال 1187 ميلادي به كوشش «گراردوس كرمونيايي» و به فرمان اسقف اعظم به زبان لاتين ترجمه شد. اين ترجمه‌ در دوران نوزايي اروپا از 1473 تا 1486 ميلادي بارها در ايتاليا به چاپ رسيد. در اين زمينه «آندرآ آلپاكو» شناخته شده‌ترين مترجم آثار پزشكي ابن سينا در آن دوران است كه ترجمه‌هاي پيشينش را نيز بازنگري كرد.
 
كتاب «قانون» بين سال‌هاي 1960 تا 1954 ميلادي به روسي ترجمه شد.

برخي از پزشكان اروپايي براي اين‌كه مانايي و توانايي‌هاي علمي اين اثر را بهتر درك كنند به فراگيري زبان عربي پرداختند و از اين رو واژه‌هاي عربي بسياري در نوشته‌هاي آنان راه يافته است. «هنريك هارپسترنگ» پزشك پادشاه دانمارك يكي از اين پزشكان است،‌ همچنين در آثار «گاليلمو» و شاگردش «لانفرانك» ـ بنيان‌گذار جراحي نوين در فرانسه، نيز اصطلاحات عربي بسياري ديده مي‌شود. حتي «لئوناردو داوينچي» كه كالبدشناسي ابن سينا را نادرست مي‌دانست، از آنجايي كه اصطلاحات ديگري در اختيار نداشت به ناچار همان اصطلاحات قانون را به كار برد.

ابن سينا و شعر
ابن سینا علاوه بر پزشكي، فلسفه و حكمت در شعر نیز تبحر داشته است، اشعار بسياري از اين دانشمند به زبان عربی سروده شده و حتی منظومه‌هایی مثل قصیده «ارجوزه» در مسایل علمی ساخته ‌است. اشعاری نیز به زبان فارسی از او روایت شده که برخی از آن‌ها به نام دیگران نیز ضبط شده‌اند. شعر زير از جمله اشعاري است كه به وي منتسب كرده‌اند: 

غذای روح بود باده رحیق الحق
 که رنگ او کند از دور رنگ گل را دق
به رنگ زنگ زداید ز جان اندوهگین
 همای گردد اگر جرعه‌ای بنوشد بق
به طعم، تلخ چوپند پدر و لیک مفید 
به پیش مبطل، باطل به نزد دانا، حق
می‌از جهالت جهال شد به شرع حرام 
چو مه که از سبب منکران دین شد شق ...

ابوعلي‌سينا در سال 428 هجري قمري پس از يك عمر تلاش و خدمت در عرصه دانش و ادب اين مرز و بوم در شهر همدان درگذشت و آرامگاه وي در اين شهر كهن قرار دارد.