به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،دكتر صانعیدرهبیدی گفت: گوهر انسانیت و اخلاق انسانی در رفتار عقلانی یا خردورزی او آشکار میشود. خرد، گوهر انسان و وجه امتیاز او از هر موجود غیرانسانی است. عمل خردورزانه، عمل شجاعانه است و شجاعت به عنوان کردار خردمندانه، پایه آموزشهای شاهنامه فردوسی است.
وي افزود: فضايل اخلاقي، ايراني و انساني در شاهنامه فردوسي به روشني آشكار و افتخار هر ايراني است و ما شادمانيم كه چنين اثري در تاريخ ايران منتشر شده و از روحيه ايراني برخوردار است.
وي افزود: در تاريخ جهان فقط يك كتاب با شاهنامه فردوسي قابل مقايسه است و ميتوان به ايلياد و اوديسه هومر اشاره كرد و كتابهاي نظير «ريگودا» و «اوپانيشاد» در رديف شاهنامه قرار نميگيرند. شاهنامه منبع فضايل اخلاقي است و ميتوان جنبههاي گوناگوني را در اين كتاب مقايسه كرد.
اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: اهميت شاهنامه، نگرش اسطوره و تاريخ است. شاهنامه در بخشي به اسطوره و در بخشي ديگر به تاريخ ميپردازد. صنايع ادبي، شعري و ظرافتهاي شاعرانه كه حكيم فردوسي به كار گرفته، از ديدگاه فلسفه اخلاق است و ميتوان در شاهنامه فضايل اخلاقي را از ديدگاه اصول عقلي بررسي كرد.
وي افزود: در شاهنامه مجموعه فضايل پهلواني، انساني، خرد، خردورزي و خردمندي در رأس فضايل آمده است و براي اين كه جايگاه فضايل را در فرهنگ بشناسيم، لازم است كه الگوهاي اخلاقي و آموزنده آن را دريابيم. فضايل اخلاقي موسوم به فلسفه اخلاق است و مسئله كليدي آن شناخت حقوق و تكاليف آن است.
صانعیدرهبیدی به سپس ديدگاه فردوسي اشاره كرد و گفت: ارسطو معتقد است عاليترين درجه شجاعت، خرد را وادار ميكند كه با دشمن به مقابله بپردازد و درمييابيم كه اين مسئله اوج شجاعت را به تصوير ميكشد. شجاعت، صفت اصلي پهلوانان، رزمندگان و جنگجويان است. شجاعت پهلوان، قلدري نيست و نمونه آن شجاعت رستم، سهراب، سياوش و... در شاهنامه است.
اين استاد دانشگاه همچنين به عواطف اخلاقي شاعران ايراني اشاره كرد و يادآور شد: عواطف اخلاقي در شعر «ميازار موري كه دانهكش است» از حد انساني هم فراتر رفته است و در «بني آدم اعضاي يكديگرند، كه در آفرينش ز يك گوهرند» نكتههاي اخلاقي زيبايي بهچشم ميخورد، ملتي كه چنين فضايلي دارند، بايد به خود ببالند، زيرا اين اشعار هويت ايراني را دربردارد.
وي افزود: ناصرخسرو نيز بر طبق همين مضامين انساني نوشته است كه «خلق همه يكسره نهال خداوند است». در اشعار پروين اعتصامي نيز جلوه اين روايات را ميبينيد. سراسر ديوان پروين همين مفاهيم را دربردارد و هنگامي كه كتاب «دين در محدوده عقل» كانت را ميخوانيم، به قدري مضامين آن تقابل خير و شر و برگرفته از مفاهيم ايراني است كه گاهي ما ايرانيها با خواندن اين كتاب احساس ميكنيم بندهش و دينكرد ميخوانيم.
اين استاد دانشگاه به منابع فردوسي اشاره كرد و گفت: منابع فردوسي كتاب «اوستا» و «خداينامه» است كه متأسفانه امروزه خداينامه در دست ما نيست، ولي كتابهاي ارزشمندي نظير «دينكرد»، «بندهش» و «ارداويرافنامه» موجود است كه نشان ميدهد فردوسي سند تاريخي در دست داشته است.
استاد دانشگاه شهيد بهشتي خاطرنشان كرد: مسئله كليدي شاهنامه خردورزي و مملو از رفتار خردمندانه است. «نوس» واژهاي يوناني و به معني جوهر الهي، روحاني و نوراني است كه منشا حركت خردمندانه است. نوس يوناني، خرد را دربردارد و خردي كه فردوسي ميگويد، يكي از ايزدان و امر روحاني است كه ميتوان آن را مبدأ سنجش ناميد، انسان خردمند هر دو جهانش را بهدست ميآورد و با خرد ميتوان به بهشت دست يافت.
شنبه ۳۱ فروردین ۱۳۸۷ - ۱۱:۱۱
نظر شما