عبدالعلي دستغيب معتقد است: بيشتر داستانهاي نيم قرن اخير در زمينه انقلاب و دفاع مقدس سياستزده است و حالت تبليغي و تهييجي دارد؛ چون نشاني از واكاوي و روابط عميق اجتماعي در آنها نيست.
اين نويسنده و منتقد ادبي همچنين تصريح كرد: دستگاههاي فرهنگي از نويسندگان ما توقع زيادي دارند، آنها انتظار دارند درباره انقلاب و دفاع مقدس، رماني همتراز «جنگ و صلح» تولستوي نوشته شود و زمانيكه ميبينند چنين رماني نداريم، گفته ميشود كه ما فرصت لازم را براي خلق آثار ادبي جنگ از دست دادهايم؛ در حالي كه ما همان چيزي را كه داريم، بسيار خوب است.
وي تأكيد كرد: ما نبايد انتظار داشته باشيم در جامعهاي كه تازه دارد با ادبيات جديد، فلسفه جديد و جامعه جديد آشنا ميشود، نويسندهاي چون تولستوي، توماس مان، داستايوفسكي و ... داشته باشيم.
دستغيب افزود: در زمان انقلاب فرانسه بسياري از روشنفكران و نويسندگان در جريان مقاومت حضور داشتند و داستانهايي هم نوشتند؛ مثل «برميگرديم گل نسترن بچينيم» كه بسيار هم معروف بود، ولي امروز ديگر شخصي اين كتاب را نميخواند؛ چون از آن وقايع گذشته و موضوعيت آن «جنگ» از بين رفته است.
دستغيب با اشاره به برخي از اين آثار در ايران بيان داشت: داستانهايي چون «چوب به دستهاي ورزيل» ساعدي، «نفرين زمين» و «غربزدگي» آل احمد و... امروز چندان مورد توجه نيست، مگر آن كه كسي بخواهد تحول فكري ساعدي و آل احمد را مورد بررسي قرار دهد.
وي ادامه داد: ولي آثار نويسندهاي چون «هدايت» كه در رابطه با جنگ و انقلاب نيست، با وجود داشتن شعريت در آثارش اكنون هم قابل خواندن است؛ درحالي كه خواندن آثاري چون «گاوارهبان» دولتآبادي يا «نفرين زمين» آلاحمد كه در زمان انتشار بسيار جذاب بود، براي اين زمان خسته كننده است و نويسنده امروز بايد چيز مهمتري براي گفتن داشته باشد.
وي تأكيد كرد: نويسندگان ما از پرداختن به جنبههاي هنري در آثارشان غفلت كردند و مرتب داستانهايي نوشتند كه تنها تهييج كننده بوده است. البته در دورهاي وجود اين داستانهاي مهيج لازم بود و در آن زمان نوشتن اين آثار درست بود، ولي براي خواننده امروز كاربرد ندارد.
وي همچنين با بيان اين مطلب كه خود نويسندگان هم مقصر هستند، افزود: سفارشي نوشتن براي انقلاب منجر به خلق آثاري خوشايند سفارشدهنده ميشود كه هم سفارش دهنده و هم نويسنده در اين زمينه مقصر هستند.
اين نويسنده خاطر نشان كرد: نويسنده بهجاي بررسي اسناد و مدارك چند سال دفاع مقدس و انقلاب و آشنايي با وسايل و ابزار جنگي؛ مينشيند از خاطرات ديگران داستاني ميسازد كه طبعا اين داستان تأثيرگذار نيست. اين داستانها معمولا براي تهييج مردم خلق ميشود و پس از آن كه انقلاب تمام شد آنها هم باقي نميمانند.
نظر شما