-
داستان‌های دیکنز و میراث یک سنت تلویزیونی؛
۵۵ سال قصه ارواح در تلویزیون بریتانیا
چرا چارلز دیکنز هنوز برای اقتباس‌گران جذاب است و چگونه داستان‌های او به یکی از ماندگارترین سنت‌های تلویزیونی کریسمس بریتانیا راه پیدا کرده‌اند؟
-
به بهانه سالروز درگذشت خالق ادبیات جنوب؛
احمد محمود؛ راوی جنوب و آدم‌هایش
خوزستان- احمد محمود در کتاب «زمین سوخته» کالبد در حال فروپاشی یک شهر را در سایه‌جنگ و بمباران نشان داده و در «مدار صفر درجه» تلاش کرده این جغرافیا را با لایه‌های پیچیده‌تری از حافظه تاریخی و گذار جوامع درهم تنیده کند و این ویژگی‌ها او را به راوی بی‌بدیل مکان در ادبیات داستانی ایران تبدیل کرده است.
-
تفسیری از کتاب‌هایی که در یک سال در مورد مولوی منتشر شد؛
بازار نشر چگونه مولانا را برای خواننده امروز بازتعریف می‌کند؟
امروز، هشتم مهر، روز بزرگداشت مولاناست؛ شاعری که هفت قرن پس از مرگش، هنوز یکی از پرتکرارترین نام‌ها در بازار کتاب فارسی است. اما مولانای امروز فقط در چاپ تازه مثنوی و پژوهش‌های دانشگاهی دیده نمی‌شود. در یک سوی بازار، تصحیح‌های دقیق، شرح‌ها و پژوهش‌های تخصصی قرار دارند و در سوی دیگر، کتاب‌هایی مانند «۲۱ قانون مولانا»، «۱۸ پند مولانا» و «روح‌درمانی با مولانا» که می‌کوشند از میراث عرفانی او پاسخی برای مسائل زندگی امروز بیرون بکشند.
-
گذری از عشق و شعر به خاک؛
گردشگری ادبی؛ آن‌جا که ایران را با دل باید دید
سهم ایران از گردشگری جهانی، جز بناهای تاریخی و طبیعت خیره‌کننده‌اش، چیست؟ پاسخ در جاهایی نهفته است که کمتر کسی آنها را در فهرست مقاصد گردشگری می‌گذارد: در خانقاه‌های خراسان، در مزار عارفانی که مراد شاعران بزرگ بودند، و در نقشه‌ی حماسی شاهنامه که از توس تا سمنگان کشیده شده است. این دو گنجینه، عرفان و حماسه، سرمایه‌ای هستند که هیچ کشوری در جهان مدعی مشابه آن نیست.
-
همزمان با آغاز سال تحصیلی، بازخوانی «مدیر مدرسه» جلال آل‌احمد؛
مدرسه‌ای که قرار بود اصلاح شود، مدیرش را شکست داد
«مدیر مدرسه» جلال آل‌احمد، روایت معلمی است که برای فرار از کلاس درس، مدیر یک مدرسه می‌شود و در مواجهه با بوروکراسی، فقر و خشونت آموزشی، به بن‌بست می‌رسد؛ رمانی که بیش از شش دهه پس از انتشار، هنوز تصویری گزنده از مدرسه و جامعه ارائه می‌دهد.
-
محمود فرجامی در نشست «طنز و ترکش؛ شوخ‌طبعی در جنگ»؛
شوخ‌طبعی می‌تواند از رنج فاصله ایجاد کند
محمود فرجامی: یک شوخی ممکن است فرصتی باشد که آدم برای لحظه‌ای از فشار و نگرانی فاصله بگیرد. اگر در جمعی همه ترسیده‌اند، خندیدن با هم ممکن است راهی باشد برای اینکه دوباره بتوانند با یکدیگر حرف بزنند.
-
در میزگرد بررسی بحران نقد ادبی مطرح شد؛
وقتی «قدسیت استاد» جایگزین «کارآمدی علمی» می‌شود
در دنیای ایده‌آل، دانشگاه جایگاه تولد ایده‌های تازه و تفکر انتقادی است؛ اما وقتی تقدس جایگزین کارآمدی شود، تخصص به حاشیه می‌رود و اتوریته‌ی سن، سدّ راه تحول می‌گردد. در این گزارش، به بررسی بحرانی می‌پردازیم که در آن، اساتید سالخورده نه تنها جایگاه جوانان را اشغال کرده‌اند، بلکه با ترویج سنت مریدپروری و رانت‌های آموزشی، دانشگاه را به موزه‌ای از ایده‌های منجمد تبدیل کرده‌اند.
-
نگاهی به تاریخ چکسلواکی در قرن بیستم؛
مقاومت در برابر فراموشی
۵۰ سال روایت زیست شرافتمندانه را می‌توان در روح پراگ خواند. ایوان کلیما در این کتاب که مجموعه مشتمل بر ۲۰ جستار می‌باشد از کودکی خود پیش از شروع جنگ جهانی دوم قصه را آغاز می‌کند و در میانه کتاب قصه زندگی خود را رها می‌کند و با جستارهای دیگر به سیاست و ادبیات در اروپای شرقی بالاخص چک امروزی می‌پردازد.
-
نقد و بررسی کتاب «چیستی ایران» نوشته محمود فتوحی در نشست بخارا؛
چیستی ایران؛ سپهر نشانه‌ای در ادبیات درباری
کتاب «چیستی ایران» با عنوان فرعی «نشانه‌شناسی مفهوم ایران در ادبیات درباری» که به تازگی توسط انتشارات سخن منتشر شده، در نشستی از سلسله نشست‌های «عصر یکشنبه‌های مجله بخارا» معرفی و بررسی شد. مؤلف کتاب و سه تن از پژوهشگران درباره رویکرد نشانه‌شناختی، کارکرد سیاسی قصیده و ضرورت «پرسش از ایران» سخن گفتند.
-
محمود فتوحی درباره‌ی افول زبان فارسی در شبه‌قاره گفت؛
چگونه فارسی در هند از زبان یک تمدن به زبان حاشیه تبدیل شد؟
محمود فتوحی در نشست «چرا زبان فارسی در هند با آن همه شکوه کم‌رنگ شد؟» در کتابفروشی خوارزمی، تاریخ چندصدساله حضور فارسی در شبه‌قاره را بررسی کرد؛ از روزگاری که این زبان محور سیاست، ادبیات و عرفان بود تا دوره‌ای که اختلاف‌های درونی، تغییرات فرهنگی و سیاست زبانی بریتانیا جایگاه آن را دگرگون کرد.
-
روایتی مستند از حیدر رقابی در بخارا؛
تلاش برای بیرون آوردن «مرا ببوس» از دل افسانه‌ها
نشست عصر یکشنبه‌های بخارا با محوریت رونمایی و بررسی کتاب «مرا ببوس، زندگی و سروده‌های حیدر رقابی» با حضور کامیار عابدی، میرعلیرضا میرعلی‌نقی و علی دهباشی برگزار شد.
-
در رونمایی مثنوی مطرح شد؛
محمدعلی موحد: مثنوی معنوی شرح مقالات شمس است
در نشست رونمایی نسخه‌ی قطع کوچک «مثنوی» محمدعلی موحد که از سوی نشر هرمس منتشر شده است، محمدعلی موحد با نگاهی عمیق به پیوند میان مولانا و شمس تبریزی، بر این نکته تأکید کرد که شناخت درست از «مثنوی معنوی»، تنها از طریق شناخت «مقالات شمس» و پیشینه ارتباطی این دو شخصیت ممکن است.
-
واکاوی میراث زبانی محمداعظم رهنورد زریاب در نشست بخارا؛
«زر ناب فارسی»؛ سرمایه‌ای بزرگ برای همه فارسی‌زبانان
یازدهمین نشست از سلسله‌جلسات مجله بخارا با حضور علی دهباشی و جمعی از پژوهشگران، به مناسبت انتشار کتاب «زر ناب فارسی» برگزار شد. در این نشست، سخنرانان ضمن بررسی آثار زنده‌یاد رهنورد زریاب، بر ضرورت شناخت علمی ادبیات افغانستان و تقویت تعاملات فرهنگی میان ایران و افغانستان تأکید کردند.
-
در سمینار ۱۰۵ سالگی گروه زبان‌وادبیات فارسی دانشگاه داکا مطرح شد؛
فارسی، زبان ۵۰۰۰ سال حقوق بشر و تمدن بشری است
جلیل رحیمی جهان‌آبادی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بنگلادش، در سمینار بزرگداشت ۱۰۵ سالگی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه داکا، فارسی را زبانی فراتر از ابزار ارتباط دانست و آن را میراثی ۵۰۰۰ ساله از حقوق بشر، عدالت، اخلاق و تمدن بشری خواند. وی همچنین از برنامه‌های همکاری گسترده با این گروه شامل ارتقای کتابخانه، برگزاری اردوهای علمی به ایران و آموزش اساتید خبر داد.
-
بررسی داده‌های شش مرجع فروش و کتاب‌خوانی آنلاین ایران؛
پنج جریان اصلی بازار کتاب ایران در بهار ۱۴۰۵ کدام‌اند؟
مرور صفحه نخست پرفروش‌های شش مرجع کتاب ایران، نشان می‌دهد که بازار کتاب در بهار ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری چندصدایی شده است. از بازگشت کلاسیک‌ها و ماندگاری ادبیات ایران گرفته تا صعود فانتزی‌های یانگ‌ادالت (بزرگسال جوان) و تریلرهای روان‌شناختی، داده‌ها از شکل‌گیری پنج جریان مهم در سلیقه کتاب‌خوان‌های ایرانی خبر می‌دهند.
-
اورول فقط «۱۹۸۴» نیست؛
ده کتابی که چهره واقعی جورج اورول را نشان می‌دهند
بیشتر مخاطبان جورج اورول را با «۱۹۸۴» و «مزرعه حیوانات» می‌شناسند، اما این تنها بخش کوچکی از جهان ادبی اوست. اورول نویسنده‌ای است که از استعمار در برمه تا فقر در لندن و جنگ داخلی اسپانیا را زیسته و روایت کرده است. این ۱۰ کتاب، تصویری کامل‌تر از او می‌سازند، نویسنده‌ای که بیش از آنکه پیشگو باشد، شاهد تجربه‌های خشن قرن بیستم بود.
-
وقتی فوتبال بهانه می‌شود برای ورود به ادبیات؛
فرانسه و عراق در آستانه یک روایت ادبی
فردا، بامداد سه‌شنبه دوم تیرماه به وقت ایران، دیدار فرانسه و عراق برگزار می‌شود، این بازی می‌تواند بهانه‌ای باشد برای ورود به دو جهان ادبی متفاوت، یکی ریشه‌دار در سنت‌های کلاسیک و فلسفی اروپا و دیگری شکل‌گرفته در دل جنگ، تبعید و تجربه‌های پرتنش تاریخ معاصر. به جای آنکه فقط به نتیجه نگاه کنیم، می‌شود از این تقابل به یک پرسش ساده رسید: اگر بخواهیم ادبیات این دو کشور را بشناسیم، از کجا باید شروع کنیم؟
-
مسابقه‌ای که در زمین فوتبال خلاصه نمی‌شود؛
ایران و بلژیک؛ دو تجربه‌ی ادبی در حاشیه‌ی مرکز مدرن
این نوشته به بهانه دیدار تیم‌های ملی ایران و بلژیک در جام جهانی ۲۰۲۶، که در تاریخ یک‌شنبه سی‌ام خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۲۲:۳۰ دقیقه به وقت ایران برگزار می‌شود، به رابطه ادبیات این دو کشور می‌پردازد.
-
از ملال اشرافی تا قتل با ایده؛
شش آدم خطرناک ادبیات روسیه
ادبیات روسیه قرن نوزدهم پر است از مردانی که حرف بزرگ زدند و کار کوچک کردند، یا برعکس، یک کار وحشتناک کردند تا حرف بزرگشان را ثابت کنند. شش نفر، نمونه‌های اعلای همین بیماری.
-
در آستانه دیدار سوئیس و بوسنی و هرزگوین در جام جهانی؛
سخت‌ترین مسابقه، کنار هم زندگی کردن است
این نوشته با استفاده از قاب مسابقه سوئیس و بوسنی و هرزگوین، به سراغ دو سنت ادبی می‌رود که هر دو با مسئله «تکثر» درگیرند. یکی در دل نظم و چندزبانیِ تثبیت‌شده، دیگری در امتداد حافظه‌ای زخمی و تاریخی. پرسش اصلی این است: ادبیات چگونه می‌تواند صداهای ناهمگون را در یک روایت مشترک کنار هم نگه دارد، بی‌آنکه آنها را یک‌دست کند؟
-
صدای زن از نیل تا خلیج فارس؛
ده رمان‌نویس زن عرب که باید بشناسیم
از قاهره تا بیروت، از نابلس تا ریاض، زنان نویسنده عرب در نیم قرن اخیر صدایی بی‌سابقه به ادبیات جهان عرب بخشیده‌اند. آنها نه فقط از اشغال و جنگ، که از تنهایی، بدن، عشق و شورش علیه سنت‌های خفه‌کننده نوشته‌اند. با این حال، بسیاری از این صداها در ایران ناشناخته مانده‌اند. این مقاله نقشه‌ای خواندنی از ده رمان‌نویس زن عرب ترسیم می‌کند که آثارشان به فارسی ترجمه شده است؛ از نوال السعداویِ مصری تا جوخه الحارثیِ عمانی، با مروری بر شاخص‌ترین اثر هر یک.
-
فوتبال، کتاب و یک ساعت عجیب؛
نود دقیقه خواندن؛ کتاب‌هایی که مثل فوتبال نگهت می‌دارند
جام جهانی ۲۰۲۶ همین روزها ما را بیدار نگه می‌دارد، بامداد، لبه مبل، با یک فنجان چای که سرد شده. اما این حس نگه داشته شدن، این ریتمی که نمی‌گذارد بروی، فقط مخصوص فوتبال نیست. بعضی کتاب‌ها هم بلدند. نه به‌خاطر اینکه کوتاه‌اند به‌خاطر اینکه درست شروع می‌شوند، درست نگه می‌دارند و درست تمام می‌شوند.
-
پنج رمان اولی که سرنوشت نویسندگانشان را عوض کردند؛
آیا برای مشهور شدن در ادبیات باید سال‌ها صبر کرد؟
بیشتر نویسندگان برای دیده شدن سال‌ها می‌نویسند و بارها شکست را تجربه می‌کنند، اما همیشه استثناهایی هم وجود دارند. «کشتن مرغ مقلد»، «کری»، «نام گل سرخ»، «ناطور دشت» و «تاریخچه پنهان» از جمله رمان‌هایی هستند که توانستند در همان نخستین گام، نویسندگانشان را به چهره‌هایی شناخته‌شده در جهان ادبیات تبدیل کنند.
-
واکاوی فرایند انتساب روایت‌های غیرمستند به مشاهیر؛
شفیعی‌کدکنی علیه «دروغ‌های مقدس»؛ خاطره‌ای که جعلی از آب درآمد!
در پی انتشار مطلبی در کانال رسمی آثار محمدرضا شفیعی کدکنی مبنی بر تکذیب یک خاطره مشهور، بار دیگر مسئله «اعتبارسنجی محتوا» در رسانه‌های رسمی و متون آموزشی ایران به میان آمده است. این گزارش به بررسی ریشه‌های این خاطره‌سازی‌ها، تطبیق آن با واقعیات بیوگرافیک و تحلیل فرهنگی پدیده «کرامت‌سازی» برای بزرگان می‌پردازد که چگونه حتی با وجود تکذیبِ خودِ فرد، در حافظه جمعی تثبیت می‌شود.
-
به مناسبت سالگرد درگذشت شاعر رمانتیک معاصر؛
فریدون توللی؛ پلی هوشمند میان شور نو و ریشه‌های کهن
به مناسبت سالگرد درگذشت فریدون توللی (۹ خرداد ۱۳۶۴)، شاعر برجسته و متفکر ادبی معاصر، به سراغ یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شعر او می‌رویم: توانایی ساختن پلی هوشمند و ظریف میان شور نوآوری و ریشه‌های عمیق سنت شعری. توللی نه در دام افراط نوگرایی گرفتار شد و نه به تکرار سنت پناه برد؛ او راه میانه‌ای یافت که هنوز هم پس از دهه‌ها، تازه و الهام‌بخش باقی مانده است.
-
در گفت‌وگو با اسدالله امرائی و مهدی غبرائی، بررسی شد؛
رمز محبوبیت رمان «کوری» ساراماگو چیست؟
رمان «کوری» مشهورترین اثر ژوزه ساراماگو، نویسنده صاحب‌نام اهل پرتغال سال ۱۹۹۵ میلادی منتشر شد و نویسنده سه سال بعد از نوشتن این کتاب جایزه نوبل را دریافت کرد. این کتاب با گذشت حدود ۳۰ سال از اولین ترجمه‌های فارسی آن هنوز در ایران بازنشر می‌شود و از پرفروش‌ترین آثار حوزه ادبیات است.
-
دریادبود «جلال خالقی مطلق» در مرکز دائرة‌المعارف مطرح شد؛
خالقی مطلق الگو و انگاره‌ای استثنایی و نادر در تحقیقات ایرانی است
در این مجلس «کاظم موسوی بجنوردی»، رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: امروز برای بزرگداشت و گرامی‌داشت یاد و خاطرۀ بزرگ‌مردی گرد هم آمده‌ایم که بی‌اغراق بیش از نیم‌قرن از لحظه‌لحظۀ زندگی پرثمر خود را بر سر شاخت هرچه بیشتر و بهتر شاهنامۀ فردوسی نهاد. اگر فردوسی توسی، فرزانۀ بزرگ ایرانزمین، بیش از هزار سال پیش، کاخی بلند از نظم پارسی پی افکند، زنده‌یاد دکتر جلال خالقی مطلق یکی از بهترین و شایسته‌ترین نگاه دارندگان آن کاخ پرشکوه بود.
-
ایبنا بررسی کرد؛
چرا ایرانیان مشتاق «مرگ ایوان ایلیچ» هستند؟
در نمایشگاه مجازی کتاب که در ساعات پایانی آن قرار داریم رمان «مرگ ایوان ایلیچ» نوشته لئو تولستوی در زمره پرفروش‌ترین‌های حوزه ادبیات بوده، همچنین این کتاب در یکسال اخیر نیز آمار فروش بالایی را در کتابفروشی‌های عرضه‌کننده این اثر به خود اختصاص داده است. دلیل این محبوبیت چیست؟
-
در نشست «آسیب‌شناسی وضعیت نقد و پژوهش ادبی» مطرح شد؛
ضرورت گذار از نقد «کتاب‌محور» به نقد «مسئله‌محور»
حمیدرضا شعیری، محمود فتوحی و عیسی امن‌خانی در نشست «آسیب‌شناسی وضعیت نقد و پژوهش ادبی» با طرح این گزاره که ادبیات برای برجسته‌سازی مسئله جامعه خوانده می‌شود، گذار از نقد کتاب‌محور به نقد مسئله‌محور را ضروری خواندند و وضعیت نقد دانشگاهی را دچار مصرف‌گرایی نظری و دوری از درد سخن، دانستند.
-
روایتی از پیوند ایران و شرق دور در «شب سپهر فرهنگی شاهنامه»؛
محمدسرور مولایی: ادبیات پناهگاهی برای روزهای پریشانی است
محمدسرور مولایی گفت: اگرچه امروز طالبان کمر به دشمنی با زبان فارسی بسته‌اند و بر رسانه‌ها و مکتوبات مسلط شده‌اند، اما من هرگز ناامید نیستم. شاهنامه شاهد تاریخی ماست؛ ما از این وقایع عبور خواهیم کرد، چرا که ریشه‌های این فرهنگ عمیق‌تر از آن است که با این تندبادها از جا کنده شود.