-
گفتوگو با غزاله حجتی درباره چالشهای معرفتی جهان چنددینی امروز؛
راه سوم اندیشه
بهگفته حجتی: «یکی از خطاهای رایج در مواجهه با اختلافنظر این است که گمان میکنیم تنها دو راه پیش رو داریم: یا باید از باور خود دست برداریم، یا باید مخالفان را نادیده بگیریم. درحالیکه راه سومی نیز وجود دارد؛ اینکه هم به باورهای خود پایبند بمانیم و هم از وجود دیدگاههای رقیب برای سنجش و ارزیابی دوباره مبانی فکری خود بهره ببریم. من اختلافنظر را نه تهدیدی برای ایمان و نه نشانه شکست عقلانیت، بلکه بخشی طبیعی از وضعیت انسانی میدانم.»
-
روشنک ماسوری در تبیین سیر تاریخی روابط ایران و عراق؛
بغداد-تهران: داستان پر نشیب و فراز همسایههای قدیمی
بهگفته روشنک ماسوری: «هدف این کتاب نه ارائه راهحل مستقیم برای روابط دو کشور بوده و نه ساختن یا آزمودن نظریهای درباره جنگ و صلح؛ بلکه تلاش شده با کنار هم قرار دادن عناصر تاریخی، سیاسی و اجتماعی، مطالعهای دقیقتر و عمیقتر از ماهیت و پویایی روابط ایران و عراق ارائه شود.»
-
رسانهها و تحولات سیاسی در ایران در گفتوگو با محمود مقدس؛
رسانهها و بحران هویت در ایران
بهگفته محمود مقدس: «نویسندگان انقلاب ایران را نه صرفاً نتیجه بحران ساختاری، بلکه نمونهای از یک بحران هویت جمعی عمیق ارزیابی میکنند و بر این باورند که این بحران هویت نه یک تضاد ساده میان سنت و مدرنیته، بلکه میان فرایند مدرنیزاسیون وابسته و خودکامانه و زبانی سنتگرایانه مبتنی بر فرهنگ بومی بود که طی آن ساختارهای ارتباطی رقیب تعاریف و چشماندازهای متفاوتی از اجتماع ملی عرضه میکردند.»
-
تبیین نظام فکری فیلسوف آلمانی در گفتوگو با میلاد یساول؛
فیلسوفی که با پتک میاندیشید
بهگفته یساول: «نیچه از آن دسته متفکرانی نیست که بخواهد یک پاسخ نهایی و قطعی برای همه مسائل ارائه دهد. برعکس، بخش مهمی از پروژه فکری او زیر سؤال بردن یقینهای تثبیتشده است.»
-
حمید قلیپور در تشریح ویژگیهای فلسفه در روسیه؛
فلسفه در اسارت
قلیپور معتقد است: امروزه متأسفانه در سراسر جهان فلسفه به اسارت درآمده و این اسارت به نفع نظم موجود یعنی سرمایهداری است که محصول تصمیم کاملاً سیاسی است. برخلاف شعارهای موجود در ایدئولوژی سرمایهدارانه و لیبرالی اعم از آزادی و برابری، بر این باورم که تکصدایی و عدمتنوع از مشخصههای فلسفه و بهطور کلی زندگی بشر در نظم سرمایهداری است. گویی فلسفه را درون آکادمیها حبس کردهاند، چشمانش را بستهاند تا واقعیت اجتماعی را نبیند و نتواند آن را تغییر دهد.
-
سعادت در دو سنت حکمی در گفتوگو با سیدمحمدجواد بنیسعیدلنگرودی؛
مواجهه علامه و آکوئیناس
بهگفته مولف: «تأکید من بر فلسفه غایتگرایانه از این جهت بود که نشان دهم انسان نباید خواستههای موقت، کوتاهمدت یا میانی را با مقصد نهایی زندگی اشتباه بگیرد. بسیاری از اهدافی که انسان عمر خود را صرف آنها میکند، پس از تحقق، نشان میدهند که غایت نهایی نبودهاند و انسان تازه بعد از رسیدن به آنها متوجه میشود که مطلوب عمیقتری در کار بوده است؛ اما ممکن است در آن زمان، فرصت و توان کافی برای حرکت به سوی آن مقصد اصلی باقی نمانده باشد».
-
گفتوگوی محمد صادقی با مصطفی ملکیان درباره کودکی و نوجوانیاش؛
کودکی بیکودکی
بهگفته ملکیان: «گذشتهام در یک حالت مالیخولیایی یعنی سودایی-مزاجی-غمزدگی میگذشت، نه اینکه لزوماً به این معنا باشد که محیط خانوادگی ما محیطی بود که بچهها در آن غمزده بار آیند، ولی بهخاطر سنخ روانی من، همیشه وقتی کودکیام را تصور میکنم، گوشه یک اتاق، کنج یک زاویه نشسته بودم، یک حالت مالیخولیایی در من بود»
-
سلمان صادقیزاده در تبیین نسبت امنیت و آزادی؛
سعادت و شقاومت هر ملتی به این بستگی دارد که چگونه امنیت را با آزادی آشتی دهد
بهگفته صادقیزاده: «سعادت و شقاوت، نیکبختی و شوربختی و در یک کلام، فرازوفرود هر ملتی به این بستگی دارد که چگونه امنیت را با آزادی آشتی دهد و راه را برای پویایی اجتماعی هموار سازد. پاسخ به این پرسش و پرداختن به این دشواره، فلسفه و در همان حال رسالت اصلی این کتاب است.».
-
مانی ستارزاد در شرح اصلیترین موضوعات فلسفۀ پوپر؛
اقرار به اشتباه بلندترین مرتبۀ هوشمندی و بلوغ یک جامعه است
بهگفته ستارزاد: «جذابیت فلسفۀ پوپر هم برای متخصصان و هم فراتر از حلقۀ ایشان، ریشه در رویارویی صریح او با دو آسیب بزرگ قرن بیستمی دارد: پوزیتیویسم منطقی (که علم را به جمود مشاهدهگرایی تقلیل میداد) و توتالیتاریسم (که عقل را قربانی ایدئولوژی میکرد).»
-
گفتوگو با مترجم کتاب «نیستی ازبندرسته»؛
اندیشه ایرانی باید دست از کلیشههای مربوط به نیهیلیسم بردارد
محمد جواد سیدی نوشت: نیهیلیسم برای متفکران ایرانی هم همواره مسئله بوده؛ شما از سنتگرایانی مثل کربن تا متفکران بسیار پیچیدهتر و ژرفتری مثل احمد فردید و خیلیهای دیگر در ایران ،داریوش شایگان و خیلیهای دیگر، شاهد این هستید که درگیری با نیهیلیسم درگیری اصلی است.
-
گفتوگو با علیرضا غفوری مترجم کتاب «کلماتی که میکشند»؛
روشنفکران در زمانه بحران
بهگفته غفوری: «ژیزل سَپیرو با تکیه بر نظریۀ «قدرت نمادین» پیر بوردیو نشان میدهد که زبان هرگز در خلأ عمل نمیکند، بلکه قدرت خود را از ساختارهای اجتماعی و نهادهای حاکم میگیرد. وقتی در یک جامعه، حاکمیت استبدادی یا شرایط بحرانی ناشی از جنگ، آزادی بیان را سرکوب کرده و انحصار گفتاری ایجاد مینماید، کلمات روشنفکران همسو با قدرت، به ابزار اصلی خشونت نمادین بدل میشوند.»
-
شرح بدویترین شیوۀ سامانیابی روانی در گفتوگو با مهدی حبیبزاده؛
گذار از وضعیتهای آسیبناک به وضعیتهای جهانشمول
کار مهم آگدن در اینجا افزودن بُعدی جدید به این چارچوب کلاینی است که از سطحی ابتداییتر و بدویتر از تجربه در مواضع فوق خبر میدهد، سطحی که غالباً با دریافتهای حسی بیواسطه، مجاورتهای حسی و خصوصاً اثرات نیرومند لامسه در شکلدادن به بستر تجربههای اولیه مشخص میشود و آگدن آن را «موضع اوتیستیک-مجاور» مینامد.
-
ابعاد روانشناختی قدردانی در گفتوگو با محمد حیدرپور؛
دعوت دیگران در تعهد به هنجارهای اجتماعی
عدمتقارن در شروط، هنجارهای ابراز، و ارزشمندی آنها برای روابط انسانی نامتقارناند. شروطی که بر حسب آنها قدردانی و رنجش مناسباند، متقارن نیستند: برای استحقاق قدردانی، تبحر اولیه فاعل در ساحت مدنظر کافی است اما برای استحقاق رنجش، قابلیت جامع او نیاز است.
-
غلامرضا ظریفیان در شرح قرائتها از قیام امام حسین (ع)؛
عاشورا حماسه است
از اواخر قرن نوزدهم، و قرن بیستم، بهدلیل رخداد مجموعهای از انقلابها، حرکتهای ضداستعماری و امپریالیسم، گرایش به سمتوسوی بازتولید یا تقویت قرائت سیاسی و ضد استبدادی میل میکند که نمونه آن را میتوان در آثار بزرگانی چون شریعتی، محمدباقر صدر، شهید مطهری و امام خمینی (ره) یافت. در آثار این افراد، عمدتاً بر ابعاد عدالتخواهی و مبارزه با ظلم تأکید میشود.
-
بایستههای اقتصاد در گفتوگو با سیدعلیرضا بهشتی شیرازی؛
بدون عدالت آزادی بیمعناست
بهگفته بهشتیشیرازی: کتاب استیگلیتز تا حدود زیادی پاسخی است به کتاب «راه بردگی» هایک، اثری که در آن هایک با بازگشت به معنای دوم از آزادی این مفهوم را در خدمت تبلیغ ایدههای اقتصادی نوکلاسیک قرار میدهد. از نظر استگلیتز بدون عدالت فرصتها منصفانه در جامعه تقسیم نخواهند شد و لذا آزادی معنای منجزی نخواهد یافت.
-
فیاض زاهد در تشریح جایگاه تمدنی ایران در منطقه؛
ایران پس از توافق متفاوت خواهد بود
بهگفته زاهد: «ایران همیشه در پی یک تولرانس بوده. بارها به حوزه مدیترانه رفته، تضعیف شده و به فلات ایران بازگشته. بعد، دوباره فرصت پیدا کرده و قلمرو خود را گسترش داده است. این نگاه چه در دوره پادشاهان باستانی ایران، چه در دوره صفویه، چه در دوره محمدرضا پهلوی، و چه در زمان جمهوری اسلامی همواره حاکم بوده است. هر حکومت دیگری هم بیاید و فرصت پیدا کند، مجدداً قدرت و برتری هژمونیک خود را اعمال خواهد کرد».
-
«آموزش در پاورقی» اثر فاطمه مقدسی در گفتوگو با محمود مهرمحمدی؛
کالاییشدن آموزش، خروج از خیر عمومی است
محمود مهرمحمدی گفت: دولت نمیتواند در سند مسئولیتهای خود، آموزش را به حاشیه یا پاورقی بفرستد؛ بلکه باید در متن باشد. این تعبیر، موضوع خصوصیسازی را به ذهن متبادر میکند؛ یعنی دولت مسئولیت خود را در حوزهی آموزش عمومی به درستی انجام نمیدهد و آموزش به سمت کالایی شدن و خروج از خیر عمومی میرود.
-
«ذهن جباران» در گفتوگو با محسن عسکریجهقی؛
عصر بازگشت هیولای قدرت مطلق
محسن عسکری جهقی گفت: قرن بیستم عصر بازگشت هیولای قدرت مطلق، اما این بار در لباس ایدئولوژیهای سکولار و توتالیتر بود. دیکتاتورها دیگر بهنام نیروهای پنهانی سخن نمیگفتند، بلکه بهنام نژاد، طبقه کارگر یا ملت برتر ادعای انحصار حقیقت داشتند.
-
گفتوگو با دامون افضلی مترجم کتاب «تصورات رقیب از خاورمیانه»؛
خاورمیانه محصول درهمتنیدگی دانش و قدرت
بهگفته افضلی: «نکتهی مهمی که باید بر آن تأکید شود این است که اساساً خود کلمهی Middle East یا خاورمیانه مفهوم یا سازهای است اساساً اروپایی یا، بهبیان دقیقتر، اروپای غربیانه. همانطورکه لاکمن میگوید منطقهای که امروزه به خاورمیانه معروف شده است صرفاً از منظر اروپای غربی چیزی خاوری و میانی محسوب میشود».
-
تبیین سازوکاری اجتماعی در گفتوگو با محمدعلی صفرپور؛
در ستایش شرم
بهگفته صفرپور: «در این کتاب، روش شناسایی و نقد روایتها را با بهره بردن از مهارتهای تفکر نقادانه فرا میگیریم و سعی میکنیم روایتهای ناکارامد را تغییر دهیم. شناسایی خطاهای شناختی ذهن که سوگیری ما را نسبت به این روایتها تشدید میکنند بخش دیگری از این فرایند است».
-
گفتوگو با محمد دهقانی مترجم «ابن خلدون: زندگی و اندیشهی او»؛
ابنخلدون یک گام از خودش فراتر نهاده بود
محمد دهقانی گفت: فایده ابنخلدون خواندن و تاریخخوانی همین است. این که ما بتوانیم یک آینهای پیش روی خودمان داشته باشیم و گذشته خودمان را از بیرون ببینیم. در واقع دیروزمان را با امروزمان مقایسه کنیم و بتوانیم از دیدگاه انتقادی خود را ببینیم و خودنگری کنیم و به این ترتیب از خودشیفتگی تاریخی، ملی و هر چیز دیگری بیرون بیاییم و بدانیم که همه آدمهای دنیا خوبیها و عیوبی دارند. عیبهای خودمان را هم ببینیم و سعی کنیم خودمان را تصحیح کنیم.
-
گفتوگو با میترا اسفاری درباره کتاب سفر به قربت غربتها؛
سه سال و نیم در میان غربتها
میترا اسفاری گفت: بچههایی بودند که الان بزرگ شدهاند. بچههایی بودند که به شکل دلخراشی از بین رفتند. زندگی پرتلاطمی است. آدم دائم درگیر است. هربار که از مرگ و میرشان میشنوم، چه کودک، چه بزرگ خیلی تکان میخورم. روابط را حسابی تنگاتنگ حفظ میکنم، چون برایم مهم است. من بخشی از آنها شدم و آنها بخشی از من.
-
گفتوگو با بیژن عبدالکریمی در زادروز رضا داوریاردکانی؛
داوریاردکانی روشنفکر نیست
بهگفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیکزدگی، سیاستزدگی و نظامهای اندیشهگی تئولوژیک بودهاند و درهمانحال از جایگاه تفکر به نقد فلسفه میپردازند».
-
جامعهشناسی و جنگ در گفتوگو با سینا باستانی؛
از کار انداختن ماشین خشونت سازمانیافته تقریباً محال است
بهگفته باستانی: «نویسنده معتقد است که از کار انداختن ماشین خشونت سازمانیافته تقریباً محال است. دلیلش هم خصلت انباشتی قدرت سازمانهای دیوانسالار است. هر کوششی برای تاراندن این قدرت انباشتی به استفاده از همین قدرتهای سازمانی وابسته است و این به کشتوکشتارهای بیشتر میانجامد».
-
گفتوگو با شبنم سمیعیان درباره کتاب «مینیمالیسم پایدار»؛
کم، زیاد است
بهگفته شبنم سمیعیان: «مخاطبان این کتاب عمدتاً افرادیاند که از مصرفگرا بودن و آشفتگی ناشی از انباشتگی خسته شدهاند، دغدغۀ مسائل زیستمحیطی و پسماندها را دارند، به سادهزیستی علاقهمندند و یا میخواهند با هزینههای کمتر، زندگی منظمتر و پایدارتری داشته باشند.»
-
سیدروحالله شفیعی در تبیین ایمان ابراهیم (ع)؛
ابراهیم شهسوار وادی ایمان است
بهگفته شفیعی: «قربانیکردن در ادبیات ادیان ابراهیمی وجود داشت، تا زمانیکه کرکگور در قرن هجدهم بدان اندیشید. وی مولفه جدیدی را به این داستان افزود و آن عبارت است از منافات و ناسازگاریای که ایمان ابراهیم در آن صحنه با قوانین اخلاق دارد. در واقع، در اینجا اخلاق بهنمایندگی از عقل جلو میآید.»
-
«روانشناسی اخلاقی تحسین» در گفتوگو با فاطمه مهرزاد؛
مواجهه اصیل با دیگری
بهگفته فاطمه مهرزاد: «مواجهه اصیل با دیگری و تحسین کردن فضایل او بستری برای گفتوگو و نزدیک شدن افراد به یکدیگر فراهم میکند، برخلاف خشم که معطوف به حذف است. اما وجود این پتانسیل مثبت در تحسین، مانع از آن نمیشود که هشدار دهیم تحسین کردن دیگری نباید از او بت بسازد و وارد وادی تملقگویی غیرانتقادی شود.»
-
نگاهی به مجموعه «فلسفه برای همه» در گفتوگو با سیدمحمد نقیب؛
فلسفه برای انسان
محمد نقیب گفت: فلسفیدن و یا اندیشهورزی زبانهای مختلفی دارد، از جمله: زبان دین، زبان استدلال و یا همان فلسفه و زبان شعر که نمونههای آن را در اشعار عمر خیام، عطار، مولوی، سعدی، حافظ و سایر شعرای بزرگ در کشورمان و یا جهان مییابیم. پس اهمیت اندیشیدن فلسفی بهخاطر اهمیت انسان است. انسان به دور از سوالات و پاسخهای متعالی به سطح یک حیوان و یا پایینتر تنزل پیدا میکند
-
بررسی جریانهای نوین تفسیری در گفتوگو با زهرا اخوانصراف؛
تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است
زهرا اخوانصراف گفت: من در این پژوهش، از این پیشفرض آغاز کردهام که گذار از تفسیر سنتی به تفسیر مدرن، در روزگار ما تا حد زیادی اجتنابناپذیر است و تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است.
-
جایگاه ملاصدرا در نظام حکمی ایران در گفتوگو با قاسم پورحسن؛
صدرا چه حرفی برای ما دارد؟
قاسم پورحسن گفت:ملاصدرا مهمترین فیلسوفی است که دست به بازخوانی میراث ایرانی-اسلامی زد. در حکمت متعالیه، فلسفه بدون «معنای زندگی»، «اخلاق»، «فرهنگ» و «سعادت» معنا ندارد. این خرد ایرانی همان نگاه جامع به انسان و زیست اوست که بخشی از آن در ابنسینا و بخشی در ملاصدرا تجلی یافته است. به نظر میرسد باید ملاصدرا را از «انضمامیترین» حیثِ تفکر، دوباره بازخوانی کرد.