-
نگاه دوباره به افکار و عادات آدمی در گفت‌وگو با احسان کرم‌ویسی؛
زندگی روزمره همچون میدان تمرین ذن
به گفته کرم‌ویسی: ««ذن در زندگی روزمره»، حرفش این نیست که در کنار زندگی روزمره، یک زندگی معنوی هم داشته باشیم؛ حرفش این است که همین زندگی روزمره می‌تواند محل تمرین و بیداری باشد.»
-
درباره کتاب «فراکرانگی» در گفت‌وگو با رهام برکچی‌زاده؛
علیه کانت و دیگران
مترجم کتاب «فراکرانگی» گفت: هارمن به میاسو ایراد می‌گیرد که او تنها نیمی از راه را رفته است: میاسو موفق شده انسان را از مرکز هستی‌شناسی خلع‌ید کند، اما به جای آن «عقل ریاضیاتی» را بر تخت پادشاهی نشانده است، در حالی که یک رئالیسمِ واقعی باید خودمختاری مطلقِ خودِ «اشیا» را به رسمیت بشناسد؛ فراتر از هر گونه دسترسیِ علمی یا ریاضیاتی.
-
کارآمدی دموکراسی در گفت‌وگو با رحمن قهرمان‌پور؛
دموکراسی روی کاغذ بی‌معناست
به گفته قهرمان‌پور: «پراگماتیسم در ایران، به آن صورت وارد گفت‌وگوهای عمومی و گفت‌وگوهای روشنفکری نمی‌شود. اگر هم بخواهیم قدری فرهنگی نگاه کنیم شاید با آن روحیات فرهنگی ایرانی‌ها مثلاً در مقایسه با فلسفه ایدئالیسم آلمانی شاید سازگاری نداشته باشد، چون خیلی روی این موضوع تأکید می‌کند که حقیقت غایی در جمع پیدا می‌شود و حقیقت غایی وجود ندارد.»
-
مدیریت و بهره‌برداری از آب زیرزمینی در گفت‌وگو با محمد حب‌وطن؛
ناتوانی در حکمرانی آب
به گفته محمد حب‌وطن: «دولت و حاکمیت اراده سیاسی چندانی برای احیای آب زیرزمینی نداشته است زیرا از یک‌سو سیاست خودکفایی کشاورزی برداشت حداکثری از این منابع را توجیه می‌کرده و از سوی دیگر وابستگی شدید جوامع روستایی به این منبع، هزینه سیاسی و اجتماعی کنترل برداشت آب را برای دولت افزایش می‌داد.»
-
نسبت گروه‌های ذینفع و اقتصاد در گفت‌وگو با جعفر خیرخواهان؛
سیاست‌گذاران در تله باورهای اقتصادی ناکارآمد
جعفرخیرخواهان گفت: در ایران، ایدئولوژی‌های انقلابی، نگاه بدبینانه تاریخی به بازار و سرمایه‌دار، و توهمات خودکفایی هزینه‌ساز، نقشی محوری در مشروعیت‌بخشی به رانت و انزوا بازی کرده‌اند. سیاست‌گذار گاه از سر منافع مادی عمل نمی‌کند، بلکه در تله باورهای اقتصادی ناکارآمد گرفتار است.
-
اعتراضات «جنبش نامرئی‌ها» در گفت‌وگو با حجت‌الله ایوبی؛
فرانسوی‌ها راهی جز رفتن به سوی جمهوری ششم ندارند
به گفته ایوبی: «همه جنبش‌های گذشته برای این بود که دولتمردان صدای معترضان را بشنوند. اما به نظرم این جنبش و جنبش جلیقه‌زردها، روزگار تازه‌ای را در بررسی جنبش‌ها و آرایش نیروهای اجتماعی و سیاسی در اروپا و فرانسه رقم زده‌اند؛ زیرا مردمی به خیابان آمده‌اند که معتقدند و باور دارند این دولت‌ها از شنیدن صدای آنان ناتوان‌اند. این تفاوت بسیار مهمی است.»
-
جریان‌شناسی روشنفکری در ایران در گفت‌وگو با مجید سروند؛
مواجهه روشنفکران با گفتمان رسمی
به گفته سروند: «رسالت روشنفکر نباید تعیین مسیر زندگی دیگران یا تحمیل الگویی واحد از رهایی باشد؛ بلکه باید فراهم‌کردن شرایطی باشد که افراد بتوانند مستقل بیندیشند، داوری کنند و مسیر خود را برگزینند.»
-
سه دهه تألیف و تجربه در حوزه علوم سیاسی در گفت‌وگو با حسین سلیمی؛
شاهد حیات نوین علوم سیاسی در ایران هستیم
به گفته سلیمی: «توان حل مسئله نیست و به همین دلیل ما در برخی از زمینه‌ها به تربیت روشنفکر سرگشته مشغولیم؛ روشنفکری که با انواع اندیشه‌ها آشناست، خودش هم نمی‌داند که بسیاری از این اندیشه‌ها را کجا باید به کار بگیرد یا به درد کسی می‌خورد، و وارد جامعه می‌شود.»
-
کم‌وکیف مواجهه با عواطف کودکان در گفت‌وگو با نگار شاطریان؛
رشد هوش هیجانی کودک؛ سرمایه‌گذاری برای آینده
به گفته مترجم: «چیزی که در این کتاب برای من جذاب بود، این بود که در برخورد با رفتارهای پرتنش کودک به دنبال این نیست که «چطور این رفتار را متوقف کنیم؟»، بلکه یک قدم به عقب می‌رود و می‌پرسد: «پشت این رفتار چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟».
-
بدن به مثابه ابزار دموکراسی در گفت وگو با سیده مهدیه قرشی؛
بدن بخشی از خودِ کنش سیاسی است
به گفته مترجم: «مسأله اصلی، صرفاً حضور بدن نیست بلکه این است که چه بدن‌هایی امکان حضور پیدا می‌کنند، چگونه شنیده و دیده می‌شوند و آیا تفاوت‌های آن‌ها در فرایند سیاسی به رسمیت شناخته می‌شود یا نه.»
-
جامعه‌شناسی در ایران در گفت‌وگو با سعید مدنی قهفرخی؛
گذار ایران از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی
سعید مدنی گفت: من به‌شدت نسبت به تحولات آینده ایران امیدوارم. عمده این امیدواری من به موقعیت و روندی بازمی‌گردد که جامعه مدنی ایران در حال طی کردن آن است. جامعه مدنی ایران از سال‌ها پیش روند قدرتمندتر و تواناتر شدن را طی کرده، و جامعه ایرانی دارد گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی را طی می‌کند که این نقطه امید هر تحول اجتماعی در ایران است.
-
فلسفه سیاسی فارابی در گفت‌وگو با احمدرضا یزدانی مقدم؛
مدینه فاضله «شهری در آسمان‌ها» نیست
یزدانی مقدم گفت:مدینه فاضله برای فارابی صرفاً «شهری در آسمان‌ها» نیست. مسئله او این است که چگونه می‌توان جامعه‌ای را شناخت، مبانی آن را توضیح داد و سپس زمینه تحقق آن را فراهم کرد. به همین دلیل است که در کنار فلسفه برهانی، توجه به افکار عمومی، ظرفیت مخاطبان، مشهورات، جدل، دین، کلام، فقه و همچنین علوم تجربی و انسانی اهمیت پیدا می‌کند.
-
زیستن‌های ارزشمند انسانی در گفت‌وگو با مهدی رضایی؛
قطب‌نمای عملیاتی برای انسان معاصر
به گفته مهدی رضایی: «این کتاب دست روی مفهوم «فلسفه زندگی» می‌گذارد و ۱۵ سنت بزرگ فکری، فلسفی و دینی تاریخ بشر (از ادیان تا آیینهای بودا، دائو و رواقی‌گری و تا مکاتب اگزیستانسیالیسم، پراگماتیسم و انسان‌گرایی سکولار ) را بررسی می‌کند تا به خواننده کمک کند «فلسفه شخصی خودش» را انتخاب یا بازسازی کند یا دست‌کم سنت‌های دیگر را بفهمد.»
-
گفت‌وگو با زهرا محققیان پیرامون کتاب «جنسیت و دیگری‌سازی»؛
زن در تاریخ‌نگاری عباسی
به گفته مترجم: « نادیا ماریا الشیخ به‌جای این‌که دنبال «زنان واقعی» در دل تاریخ بگردد، می‌پرسد تصویر زن در متن چگونه ساخته شده و چه کارکردی داشته است. خودش تصریح می‌کند که متون ادبی را نباید پنجره‌ای رو به گذشته گرفت، بلکه باید سازوکارهای متنیِ ساخت ایدئولوژی و بازنمایی را در آن‌ها دید.»
-
کتاب «کودک درون» در گفت‌وگو با امید حسینی؛
بیشتر اختلاف‌ها میان دو کودک درون رخ می‌دهد
امید حسینی، مترجم کتاب «کودک درون» اثر اشتفانی اشتاهل، می‌گوید بسیاری از اختلاف‌ها، واکنش‌ها و الگوهای رفتاری ما نه از تصمیم‌های آگاهانه‌ی بزرگسالی، بلکه از زخم‌ها و تجربه‌های حل‌نشده‌ی دوران کودکی سرچشمه می‌گیرند.
-
فهم روحانیت در ایران در گفت‌وگو با عسگر قهرمان‌پور بناب؛
میان ایمان و تردید؛ مواجهه یک روحانی با جهان مدرن
به گفته مترجم: «متحده با انتخاب روایت یک طلبه، «درون» روحانیت را دیدنی می‌کند، اما در مقابل، بخشی از «بیرون» آن را از قاب خارج می‌کند. ارزش این روش در این است که ساختار بزرگ دین و سیاست را از خلال زندگی یک انسان قابل لمس می‌کند، بی‌آنکه ادعا کند یک انسان می‌تواند نماینده تمام آن ساختار باشد.»
-
گفت‌وگو با علیرضا مرادی درباره مارکسیسم و انقلاب در ایران؛
شکست واقعیت مارکسیسم در ایران
در تاریخ چپ ایران ساده‌سازی مناسبات اجتماعی و باور به رویکرد شکل‌دهی به جامعه با تکیه بر شماری نقل قول و سخنان از مارکس و لنین رواج داشته است و هر گونه خوانش خلاف آن به منزله خروج از مارکسیسم قلمداد می‌شده است. مصطفی شعاعیان از جمله افرادی است که در باره این بیماری به طور مفصل توضیح داده است.
-
گفت‌وگو با حسین کیانی، مترجم «آزادی بیان» نوشته نایجل واربرتون؛
یکی از دشوارترین تمرین‌های زندگی در یک جامعه متکثر
حسین کیانی گفت: مدارا به معنای پذیرفتن یا تأیید همه عقاید نیست. به نظرم یکی از درس‌های مهم کتاب این است که می‌توان با یک اندیشه به‌شدت مخالف بود، آن را نقد کرد و حتی از نظر اخلاقی نادرست دانست، اما همچنان از حق بیان آن دفاع کرد؛ مگر آنکه بیان مورد نظر از مرزهایی عبور کند که بتوان برای محدود کردنش دلایل مشخص و قابل دفاعی ارائه کرد.
-
کاستی‌های دموکراسی در گفت‌وگو با علی راغب؛
هیچ جامعه‌ای از نابرابری مصون نیست
به گفته راغب: «سرمایه‌داری نه علت مستقیم دموکراسی است و نه الزاماً دشمن آن. دموکراسی محصول مبارزات اجتماعی، جنبش‌های کارگری، مطالبات مردمی و تحولات تاریخی است. سرمایه‌داری گاهی با دموکراسی سازگار شده و گاهی نیز در برابر آن مقاومت کرده است. بنابراین رابطه این دو، رابطه‌ای پیچیده است که تربورن آن را به خوبی در روایت تاریخی هزارتو مانند دموکراسی تشریح کرده است.»
-
گفت‌وگو با مهدی مهدوی‌زاهد درباره «جامعه‌شناسی حقوق»؛
قانون در برابر جامعه
به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی: «قانونی که مسیر اصلاح ندارد، ثابت نمی‌ماند، منجمد می‌شود؛ و در برابر واقعیت روبه‌تحول خانواده و اقتصاد، بی‌اعتبار می‌شود.»
-
سیری در اندیشه‌های میشل فوکو در گفت‌وگو با فرهاد قربان‌زاده‌ربطی؛
فیلسوف امکان، متفکر اکنون
به گفته قربان‌زاده‌ربطی: «در دهه هفتاد و حتی بخشی از دهه هشتاد شمسی، فوکو بیش از آنکه خوانده شود، نقل می‌شد. بسیاری از مفاهیم او، مانند گفتمان، قدرت، اپیستمه، تبارشناسی یا زیست‌قدرت، وارد ادبیات علوم انسانی شد، اما گاه بدون آنکه منظومه فکری او به درستی فهم شده باشد.»
-
تقابل بلندپروازی و واقع‌گرایی در گفت‌وگو با رضا یعقوبی؛
بحران، فرصتی برای مسئولیت‌پذیری
به گفته مترجم: «شگرد روتگر برگمن این است که بحران را دلیلی برای تسلیم شدن نمی‌بیند؛ آن را فرصتی برای دعوت ما به مسئولیت‌پذیری می‌داند. می‌خواهد بگوید هرچه بحران بزرگ‌تر باشد، ما نیز باید دقیق‌تر، جدی‌تر و بلندپروازتر باشیم.»
-
اندیشه مهاجرت در گفت‌وگو با امید آسایش؛
جست‌وجوی فردا، شاید در «جایی دیگر»
«آثاری که در داخل ایران تولید شده‌اند، عمدتاً به توضیح علل مهاجرت و عوامل مؤثر بر تصمیم افراد برای خروج از کشور محدود مانده‌اند و کمتر به پیامدهای میل و تصمیم به مهاجرت بر زندگی روزمره افراد پیش از خروج توجه کرده‌اند. در مقابل، بسیاری از پژوهش‌هایی که در خارج از ایران انجام شده‌اند، بر تجربه مهاجران ایرانی در کشورهای مقصد تمرکز دارند. در نتیجه، زندگی افرادی که هنوز در ایران حضور دارند، اما اندیشه و امکان مهاجرت به یکی از محورهای اصلی زندگی آنان تبدیل شده است، کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است.»
-
گفت‌وگو با احمد بنی‌جمالی در سالروز درگذشت جلال آل‌احمد؛
سخت‌ترین و بی‌رحم‌ترین منتقد آل‌احمد، خودِ او بود
احمد بنی‌جمالی گفت:وقتی نخستین بار سراغ آل‌احمد رفتم، اصلاً از او خوشم نیامد؛ اما هرچه جلوتر رفتم، بیشتر احساس کردم چقدر جالب است. این‌همه تناقض، این‌همه کنتراست در شخصیتش، آدم را جذب می‌کند؛ برخلاف کسانی که خیلی یک‌دست و مستقیم‌اند. این‌که چقدر می‌توانست این‌همه تناقض را در خود تحمل کند، کار سختی است؛ آدم بالاخره نیاز دارد چیزی روشن داشته باشد که بر اساس آن زندگی کند، سلوکش را شکل دهد، و عمل کند. اما جلال آدمی بود که مدام پای خودش را سست می‌کرد.
-
دوگانه آموزش فرزندان در گفت‌وگو با محمدرضا سرکار آرانی؛
«رقابت» در امریکا، «همکاری» در ژاپن
به گفته مترجم: «آقای دوای نگران تأثیرپذیری بی‌دلیل ژاپنی‌ها از غرب است و از پیامدهای اشغال ژاپن و تهی شدن از هویت ژاپنی به‌ویژه پس از شکست در جنگ جهانی می‌هراسد. از کم‌رنگ شدن توانمندی‌های ژاپنی‌ها در پرورش رهبرانی کارآمد، خودبسندگی غرورآفرین، مهارت‌های ارتباطی اثربخش، شجاعت مواجهه با چالش‌های هرروز تازه، نترسیدن از اشتباه و شوق تغییر و ... که همه‌جا پیش از جنگ بوده است می‌گوید و مدام وضعیت حاضر را نسبت به قبل از جنگ می‌سنجد.»
-
خصال ضیاءشهابی در گفت‌وگو با زارع شیرین‌کندی؛
حق‌شناس، حق‌گزار، معتدل و منصف
به گفته محمد زارع شیرین‌کندی: «ضیاءشهابی شاگرد علاقمند، باهوش و بااستعداد فردید بوده و همواره از این شاگردی با افتخار، ادب، ارادت و احترام فراوان یاد کرده و می‌کند، برخلاف عده‌ای از شاگردان فردید که از فردید بسیار آموخته‌اند اما با تغییر اوضاع‌واحوال زمانه ظاهراً رنگ شاگردی و اندازه و میزان آموخته ایشان نیز تغییر و تحولات اساسی پذیرفته است.»
-
چیستی فرااخلاق در گفت‌وگو با کامران شهبازی؛
یک گام عقب ایستادن و اندیشیدن
به گفته شهبازی: «آن‌چه امروزه تحت عنوان «فرااخلاق» می‌شناسیم، با انتشار کتاب اصول اخلاق اثر جرج ادوارد مور در سال ۱۹۰۳، هویت مستقل خود را کسب کرد. از این زمان، فرااخلاق به شاخه‌ای مستقل از فلسفه اخلاق تبدیل شد و بیشتر مباحث معاصر آن از همین نقطه آغاز می‌شود. ازاین‌رو، فرااخلاق عملاً فرزند قرن بیستم است.»
-
زنان و جرم و جنایت در گفت‌وگو با نبی‌اله غلامی،حقوق‌دان؛
زنان همانند مردان
استادیار مرکز تحقیقات حقوق بشر، صلح و دموکراسی دانشگاه شهید بهشتی گفت: «کالینز با نگاهی واقع‌بینانه نشان می‌دهد که زنان نیز، همانند مردان، در صورت قرار گرفتن در ساختارهای قدرت، ممکن است در تصمیم‌گیری‌ها یا اقداماتی که به نقض گسترده حقوق بشر منجر می‌شود، مشارکت داشته باشند. اهمیت این رویکرد در آن است که از نگاه‌های کلیشه‌ای فاصله می‌گیرد و مسئولیت کیفری و اخلاقی را تابع جنسیت نمی‌داند، بلکه آن را به جایگاه، اختیار و عملکرد افراد در ساختار قدرت مرتبط می‌کند».
-
اندیشه سیاسی جان لاک در گفت‌وگو با کاوه حسین‌زاده راد؛
لیبرال عقل‌بنیاد یا مسیحی پیوریتن
کاوه حسین‌زاده راد گفت: مروجین لیبرالیسم عمدتاً در فضای فکری ما به‌گونه‌ای رفتار می‌کنند که گویی لیبرالیسم درختی است که هیچ ریشه و تنه‌ای نداشته است. یعنی فقط می‌خواهند میوه آن را بچینند و تنها با محصول نهایی برخورد کنند و به ریشه‌های آن، که می‌توانیم بگوییم اندیشمندان کلاسیک و پدران بنیادگذار لیبرالیسم هستند، بی‌توجهی می‌شود. از این لحاظ فکر می‌کنم که نفس پرداختن به کسانی مثل جان لاک برای ما ضرورت دارد.
-
گذار از بحران رشد اقتصادی نامحدود در گفت‌وگو با روح‌الله قاسمی؛
مسئله زیست‌پذیری انسان ایرانی امروز است
به‌گفته قاسمی: «محیط‌زیست اساساً یک چیز حاشیه‌ای و لوکس یا بحثی آرمانی نیست. مسئله، زیست‌پذیری انسان ایرانی امروز است. شما هوا ندارید که بتوانید تنفس کنید و زندگی کنید. آب ندارید که بتوانید برای زندگی مصرف کنید. این‌ها اساساً با بحران روبه‌رو شده‌اند و باید عمیقاً به ریشه‌های این بحران بپردازیم. سعی کردم توضیح بدهم که اتفاقاً این بحث شعاری نیست. بحث ایده‌آل و آرمانی هم نیست. اتفاقاً بحث روزمره ماست.»