-
نگاهی به کارنامه اسماعیل یغمایی در گفتوگو با مهدی رهبر؛
یغمایی خود را وقف میراث فرهنگی ایران کرد
مهدی رهبر، پیشکسوت باستانشناسی ایران گفت: جامعه باستانشناسی ایران با یکی از شاخصترین باستانشناسان ایران وداع گفت. یغمایی باستانشناسی بود که خود را وقف میراث فرهنگی کشورمان کرده بود.
-
گفتوگو با رامین شجاعی مترجم کتاب «کوهنوردان راه آزادی»؛
وقتی آزادیخواهی با کوهنوردی در هم میآمیزد
رامین شجاعی گفت: کتاب روایتی جذاب از دورانی از تاریخ لهستان است که جنبشهای آزادیخواهی در لهستان با بهترین کوهنوردیهای آن دوره در هم میآمیزد. غیر قابل تصور است که کوهنوردان از این جنبشها متاثر نبوده باشند. کتاب اما به جای پاسخ قطعی بیشتر به روایت این داستانها میپردازد تا خواننده خود به داوری بپردازد.
-
«مصدق بدون نفت» در گفتوگو با رسول رئیس جعفری در سالگرد ۳۰ تیر؛
نهضت ملی شدن نفت در ایران شاهنامه آزادی است
رسول رئیس جعفری گفت: محمدعلی موحد که بسیار انسان محتاطی در قضاوتهای علمی است، به عنوان یک حقوقدان دقیق و ریزبین از داستان مصدق و نهضت ملی شدن نفت با عنوان «شاهنامه آزادی» یاد میکند. او میگوید: داستان مصدق و نهضت ملی شدن نفت در ایران شاهنامه آزادی است، یک داستان به بنبست رسیده است که نور امیدی برای آینده را روشن میکند.
-
مهدی سیدی فرخد در گفتوگو با ایبنا از گوهرشاد گفت؛
گوهرشاد میگفت: «من مسجد میسازم، نه کاخ ظلم»
مهدی سیدی فرخد گفت: گوهرشاد گفته که «من مسجد میسازم، نه کاخ ظلم» اگر در راه ساختن این مسجد حتی به یک حیوان هم ستم شود اَجر من بر باد خواهد رفت. حق زدن هیچ حیوانی را ندارید، بلکه باید در راه آنها آب و علف بگذارید تا حیوانات هر وقت تشنه و گرسنه شدند از آن آب و علفها بنوشند و بخورند، پس از آن با میل خود به کشیدن بار تن دردهند؛ کارگران هم چنین کردهاند و تا آخر بنای مسجد همه مسیر رفتوآمد چهارپایان پر از آب و علف بوده است.
-
پریسا کدیور در گفتوگو با ایبنا از حُسنجهان گفت؛
روبندهپوشی که زیر مقنعه کلاهداری کرد
روبندهپوش مسندنشین به زندگی حُسن جهان، دختر فتحعلیشاه قاجار، که پس از مرگ همسرش به مدت ده سال زمامداری ایالت وسیع و مهم کردستان را برعهده داشت، میپردازد. او آخرین نماینده از نسل انگشتشمار زنان حکمران در نظم سیاسی کهن است که در دوره قاجار تحت عنوان نایبالسلطنگی «زیر مقنعه کلاهداری کردند».
-
گفتوگو با سیدمنصور سیدسجادی باستانشناس و پژوهشگر تاریخ؛
از تحصیل در دانشگاه تهران تا جهانیکردن شهر سوخته
سیدمنصور سیدسجادی گفت: در شهر سوخته من مسئول میراث بسیار مهم و ارزشمندی شدهام که در ابتدا رویارویی با آن مشکل به نظر میرسید. یکی از بزرگترین تأثیرات کاوشهای شهرسوخته در منطقه را بایستی در ایجاد رشد احساسات ملّی و همگرایی ملّی در این منطقه دانست.
-
گفتوگو با شهریار خواجیان درباره کتاب «جنبشهای نافرجام»؛
کودتای ۲۸ مرداد مُهر پایانی بر جنبشی چند ساله
شهریار خواجیان گفت: کودتای ۲۸ مرداد مُهر پایانی بر جنبشی چند ساله زد که یک پای اصلی آن یک قدرت خارجی استعماری بود و با دخالت همین قدرت استعماری و یار قدرتمند تازه نفسش (آمریکا) شکست خورد ضمن آن که کودتای ۱۳۳۲ در آستانه شروع جنگ سرد (حدود ۷۰ سال پیش) صورت گرفت که شرایط بینالملی حاکم بر آن کاملاً با امروز متفاوت بود.
-
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی:
رهبر شهید تاریخخوان بودند
حجتالاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی گفت: رهبر شهید به تاریخ توجه ویژهای داشتند و خودشان تاریخخوان بودند. هم نفس تاریخ و به خصوص تاریخ انقلاب و تاریخ مستند و دقیق مورد تاکید ایشان بود. مرکز اسناد انقلاب اسلامی و جاهایی مشابه آن به شدت مورد تایید و تاکید مقام معظم رهبری بود و انتظار بسیاری از این مراکز تاریخی داشتند.
-
منصوره اتحادیه در گفتوگو با ایبنا از «نیمه پنهان» گفت؛
مادران آگاه، دخترانی آگاه تربیت میکنند
منصوره اتحادیه(نظام مافی)، استاد ممتاز دانشگاه تهران گفت: در چند سال اخیر زنان خودشان را باور کردند، دیدند میتوانند. دیدند که همتراز با یک مرد کار میکنند. همانقدر بلد هستند و چه بسا گاهی بیشتر میفهمند، همه اینها به مادران جامعه برمیگردد. مادران آگاه دخترانی آگاه تربیت میکنند. مادران آگاه دختر را به این باور میرسانند که تو کمتر نیستی. همانقدر ارزش داری، همانقدر میفهمی و همانقدر قابلیت داری.
-
تاریخ روابط فرهنگی ایران و تونس در گفتوگو با عبدالله آلبوغبیش؛
از بلاد فارس تا افریقیه
دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی گفت: آگاهی از وجود تأثیرات تمدنی و فرهنگی ایران در تونس از دوران کهن تا به دوران متأخر نوعی اعتماد به نفس ملی در طبقه نخبگان و افکار عمومی کشور ایجاد میکند و به آنان این نکته را یادآور میشود که تأثیرات تمدنی کشورشان محدود به جغرافیای شرق مدیترانه نبوده بلکه جغرافیای فراتری را دربرمیگرفته است.
-
حمیدرضا یوسفی در گفتوگو با ایبنا از اصلاحات ارضی گفت؛
موفقیت کامل یا شکست مطلق؟
افسانه نجمآبادی در کتاب «اصلاحات ارضی و تغییرات اجتماعی در ایران» ارزیابیهای دوگانه رایج که اصلاحات ارضی را یا یک موفقیت کامل و یا یک شکست مطلق میدانند، نمیپذیرد. از نظر او، اصلاحات ارضی به برخی از اهداف خود، مانند تضعیف نظام ارباب-رعیتی و ادغام روستاها در اقتصاد ملی دست یافت، اما نتوانست وعده عدالت اجتماعی گسترده و بهبود همهجانبه وضعیت فرودستان روستایی را محقق کند.
-
محرم در نگاه سفرنامهنویسان خارجی در گفتوگو با ساسان طهماسبی ؛
عزاداری حسینی از منظر سیاحان اروپایی
ساسان طهماسبی، پژوهشگر تاریخ و سفرنامهپژوه گفت: سیاحانی که در ماه محرم به ایران سفر کردند، معمولاً شاهد برگزاری این مراسم بودند و در این مورد گزارش دادند؛ رویهای که از اوایل دوره صفوی با سفرنامه سیاحانی مانند میکله ممبره و لیونل پلامتری که در دوره شاه طهماسب به ایران سفر کردند، شروع شد و با کروسینسکی که سالهای پایانی این حکومت را به چشم خود دید، به پایان رسید.
-
گفتوگو با مترجم کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم»؛
در خدمت و خیانت فوتبال به فاشیسم
بهنام جعفرزاده، مترجم کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم» گفت: همچنان میشود از فوتبال به عنوان یک ابزار سیاسی در مقابل حکومتهای تمامیتخواه استفاده کرد. در واقع اینگونه نیست که فوتبال آن تاثیرگذاریاش را از دست بدهد. فوتبال ابزاری است که هم میتواند در خدمت فاشیسم قرار بگیرد و هم علیه آن استفاده شود.
-
گفتوگو با حسن حضرتی درباره کتاب «اقلیم مورخان»؛
مهمترین وظیفه مورخ چیست؟
حسن حضرتی گفت: «توصیف فربه» مفهومی است که من در نوشتههای مختلف از آن سخن گفتهام و آن را مهمترین وظیفه مورخان میدانم. منظور از توصیف فربه، مواجههای مهارتمحور با اسناد و مدارک تاریخی و انجام دادهکاوی علمی درباره گذشته است؛ دادهکاویای که گاه حتی به بهرهگیری از روشها و امکانات آزمایشگاهی نیز منتهی میشود.
-
مقتل و مقتلنگاری در گفتوگو با محمدکاظم رحمتی؛
عاشورا به روایت شاهدان عینی
محمدکاظم رحمتی، عضو هیأت علمی بنیاد دائرهالمعارف اسلامی گفت: واقعه عاشورا توسط شماری از شاهدان عینی آن ماجرا روایت شده است. روایاتهای اخیر توسط مورخان عراقی در اواخر قرن اول و ابتدای قرن دوم به صورت مکتوب در تکنگاریهایی با عنوان مقتلالحسین علیهالسلام مکتوب شده است.
-
گفتوگو با سعید متین درباره کتاب «خون روی تیر دروازه»؛
جام جهانی دیکتاتوری
سعید متین گفت: شاید مهمترین درس کتاب خون روی تیر دروازه این باشد که فوتبال هرگز کاملاً از سیاست جدا نیست، اما سیاست نیز هرگز نمیتواند فوتبال را به طور کامل در اختیار خود بگیرد. امروز جام جهانی ۱۹۷۸ را هم با قهرمانی آرژانتین به یاد میآوریم و هم با سرکوب، ناپدیدسازی و نقض حقوق بشر در دوران حکومت نظامی. این دو روایت در حافظه تاریخی کنار یکدیگر باقی ماندهاند و هیچیک نتوانسته دیگری را به طور کامل محو کند.
-
گفتوگو با فریده اعظمی بیرانوند نویسنده «روزگار سپری شده»؛
زنی در محاصره دیوارها
«من مبهوت بودم و در حالی که بارانی آبی رنگ او از یک طرف آویزان و از طرف دیگر بالا پیچیده و کوتاه شده بود و کلاه کاموایی دستباف خودم تا روی چشماش پایین آمده بود، او را کشان کشان بردند تا از نظرم ناپدید شد. فقط خدا میداند چه بر من گذشت.»
-
گفتوگو با احسان میرابزاده به مناسبت روز جهانی صنایع دستی؛
هزاران سال تاریخ در هنرهای کهن ایران
احسان میرابزاده گفت: ایران از جمله کشورهایی است که به دلیل تاریخ طولانی، پیشینه غنی فرهنگی، گستردگی سرزمینی و تنوع اقوام، در زمینه صنایعدستی و هنرهای سُنتی در سطح جهانی حرف جدّی برای گفتن دارد و هماکنون نخستین کشور در جهان از نظر تنوع رشتههای صنایعدستی محسوب میشود.
-
نسیم خلیلی از«فرودستان در تاریخ ایران» گفت؛
در جستوجوی طردشدگان
نسیم خلیلی گفت: من در این پژوهش به دنبال فرودستانی بودهام که حتی گاه افزون بر آنکه جایی در ساحت ثبت تاریخنگارانه نداشتهاند، طرد و نفی هم میشدهاند از آن جمله مجانین و زندانیان و روسپیان که گاه در انزوا میمردند و هیچ کس نمیدانست که چنین آدمهایی هم در کنار متن باشکوه حیات سیاسی یک دوره به رنج و استیصال زیستهاند.
-
دیدار و گفتوگو با سید فرید قاسمی درباره «پژوهنوشت»؛
عمری در جُستوجوی ردپای کتاب و مطبوعات ایران
سید فرید قاسمی میگوید: تاریخ نشر و کتاب در ایران پیشینهای بسیار طولانیتر از آن چیزی دارد که امروز در برخی روایتهای رسمی مطرح میشود و وظیفه پژوهشگر آن است که این حلقههای فراموششده را دوباره به حافظه فرهنگی کشور بازگرداند. هدف من در همه این نوشتهها آن بوده است که مسیر دسترسی پژوهشگران را به منابع و اطلاعات پراکنده هموارتر کنم و بخشی از حلقههای گمشده تاریخ کتاب، مطبوعات و نشر ایران را دوباره به هم پیوند دهم.
-
حمید کرمیپور از «جنبشهای دینی ایرانی» گفت؛
صدیقی همچنان پیشرو
حمید کرمیپور، مدیر گروه تاریخ دانشگاه تهران گفت: کتاب«جنبشهای دینی ایرانی در قرنهای دوم و سوم هجری» از این جهت مهم است که روزنهای به سوی کسانی گشود که علاقهمند به تاریخ ایران هستند.
-
«سیاستهای عشایری در ایران» در گفتوگوی محمود مقدس با ایبنا؛
حلقهای بنیادین در ایدئولوژی ناسیونالیسم سکولار ایرانی
محمود مقدس گفت: تصور بر این بوده که رضاشاه عشایر را مطیع ساخت تا اصلاحات خود را کلید بزند در حالی که نویسنده معتقد است اساسا سیاستهای عشایری خود مولفهای مهم در برنامه اصلاحی حکومت بود و حلقهای بنیادین در ایدئولوژی ناسیونالیسم سکولار ایرانی به شمار میرفت.
-
گفتوگو با یاسمین مشرف، مترجم کتاب «جهان به روایت اقتصاد»؛
اقتصاد؛ موتور تغییرات تاریخی در جهان
یاسمین مشرف مترجم کتاب «جهان به روایت اقتصاد» گفت: از دید کتاب، اقتصاد عملاً موتور اصلی تغییرات تاریخی در جهان بوده است، از افزایش تولید و تقسیم کار گرفته تا گسترش تجارت، شکلگیری شهرها و دولتها و بعدتر انقلاب صنعتی و جهانی شدن. نویسنده نشان میدهد که هرجا نوآوری اقتصادی و فناورانه رخ داده، ساختارهای اجتماعی و سیاسی هم تغییر کردهاند.
-
گفتوگو با امیر میرحاج درباره کتاب «آزادی: یک تاریخ سرکش»؛
آزادی به مثابه سلاح ایدئولوژیک
امیر میرحاج گفت: آزادی مفهومی ذاتاً «مبهم» و مورد مناقشه است، زیرا معنای آن در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شده است. این ابهام از آنجا ناشی میشود که آزادی صرفاً یک آرمان انتزاعی نیست، بلکه یک «سلاح ایدئولوژیک» قدرتمند است که گروههای مختلف برای مشروعیتبخشی به اهداف سیاسی خود آن را بازتعریف کردهاند.
-
گفتوگوی ایبنا با مترجم کتاب «چنگیزخان در جستوجوی خدا»؛
جهانگشای دموکرات
مهرشید متولی، مترجم کتاب «چنگیزخان در جستوجوی خدا» گفت: چنگیزخان قوانین دموکراتیک مهمی وضع کرده بود ولی نوادگانش لزوما آنها را عیناً رعایت نکردند. به لطف چنگیزخان و چهار ملکه مقتدر بعد از او امپراتوری مغول صاحب بنیانی شد که اینهمه سال دوام آورد. تقریبا هیچکدام از جانشینان به درایت او نبودند.
-
تاریخنگاری خلیج فارس در گفتوگو با عبدالرسول خیراندیش؛
تاریخ خلیج فارس به پایان نرسیده است
عبدالرسول خیراندیش میگوید: از حدود دهه ۱۹۹۰، یعنی پس از پایان جنگ سرد، درباره خلیج فارس کارهای زیادی صورت گرفته، اما یک تاریخنگاری جامع کمتر در دسترس است. وقایعی آغاز شده که هنوز نقطه پایانی برای آنها دیده نمیشود. به تعبیر مورخان، یک «دور کامل» طی نمیشود تا بتوان آن را وارد حوزه تاریخنگاری کرد.
-
رضا مختاری اصفهانی در گفتوگو با ایبنا بیان کرد:
ایرانیان تابآوری را از تاریخ آموختهاند
رضا مختاری اصفهانی، پژوهشگر حوزه تاریخ گفت: علاقهمندان به تاریخ روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه، شرح زندگانی من اثر عبدالله مستوفی و یادداشتهای امیراسدالله علم را در شرایط کنونی بخوانند. ایران سرزمینی است که در طول تاریخ خود با بحرانهای داخلی و خارجی بسیار مواجه بوده، انباشته از تجربیاتی است که مردمانش تابآوری در حوزههای گوناگون را آموختهاند.
-
سیدعلی آل داوود در گفتوگو با ایبنا بیان کرد:
ایرانیان برای دانستن جایگاه خویش تاریخ بخوانند
سیدعلی آل داوود، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی گفت: به نظر من تاریخ مهمترین علمی است که خواندن آن باید این روزها به عموم مردم توصیه شود. نه فقط اهل تحقیق تاریخ بخوانند، بلکه به همه ایرانیان خواندن کتابهای تاریخی توصیه میشود. ایرانیان برای اینکه وضعیت خودشان را تطبیق بدهند و بدانند که در کجا قرار دارند، باید تاریخ را خیلی خوب بخوانند.
-
گفتوگو با یاسر جعفری به مناسبت هفته میراث فرهنگی؛
جای خالی نماگرایی در بافتهای تاریخی ایران
یاسر جعفری گفت: فاسادیسم با مفهوم علمی یا جدید آن چندان جایگاهی در تاریخ ایران ندارد؛ کما اینکه حفاظت نیز به معنای مدرن آن در ایران جایگاه تاریخی نداشته و دیدگاه سنتی حفاظت با مفهوم مدرن، تفاوتهای عمدهای دارد ولی در هر صورت، هر دو نگاه همواره با مفهوم ایرانی در جریان بوده است. تغییرات ساده در ساختمان بدون اینکه تغییر در کلیت آن ایجاد کنیم، شکل خفیفی از همین مفهوم است.
-
گفتوگو با سید فرید قاسمی در حاشیه نمایشگاه مجازی کتاب؛
نگذاشتم برگی از تاریخ مطبوعات ایران گم شود
سید فرید قاسمی در گفتوگو با ایبنا: سال ۱۳۵۸ اگر یک دکه را از دست میدادید، ممکن بود تعدادی نشریه را نبینید؛ چون حجم نشریات آنقدر زیاد بود که همه آنها در یک دکه عرضه نمیشد. هر روزنامهفروش نشریات متفاوتی داشت. من از این دکه به آن دکه میرفتم، نشریهها را میخریدم و جمعآوری میکردم تا برگی از تاریخ مطبوعات ایران گم نشود.