-
حمید کرمیپور از «جنبشهای دینی ایرانی» گفت؛
صدیقی همچنان پیشرو
حمید کرمیپور، مدیر گروه تاریخ دانشگاه تهران گفت: کتاب«جنبشهای دینی ایرانی در قرنهای دوم و سوم هجری» از این جهت مهم است که روزنهای به سوی کسانی گشود که علاقهمند به تاریخ ایران هستند.
-
«سیاستهای عشایری در ایران» در گفتوگوی محمود مقدس با ایبنا؛
حلقهای بنیادین در ایدئولوژی ناسیونالیسم سکولار ایرانی
محمود مقدس گفت: تصور بر این بوده که رضاشاه عشایر را مطیع ساخت تا اصلاحات خود را کلید بزند در حالی که نویسنده معتقد است اساسا سیاستهای عشایری خود مولفهای مهم در برنامه اصلاحی حکومت بود و حلقهای بنیادین در ایدئولوژی ناسیونالیسم سکولار ایرانی به شمار میرفت.
-
گفتوگو با یاسمین مشرف، مترجم کتاب «جهان به روایت اقتصاد»؛
اقتصاد؛ موتور تغییرات تاریخی در جهان
یاسمین مشرف مترجم کتاب «جهان به روایت اقتصاد» گفت: از دید کتاب، اقتصاد عملاً موتور اصلی تغییرات تاریخی در جهان بوده است، از افزایش تولید و تقسیم کار گرفته تا گسترش تجارت، شکلگیری شهرها و دولتها و بعدتر انقلاب صنعتی و جهانی شدن. نویسنده نشان میدهد که هرجا نوآوری اقتصادی و فناورانه رخ داده، ساختارهای اجتماعی و سیاسی هم تغییر کردهاند.
-
گفتوگو با امیر میرحاج درباره کتاب «آزادی: یک تاریخ سرکش»؛
آزادی به مثابه سلاح ایدئولوژیک
امیر میرحاج گفت: آزادی مفهومی ذاتاً «مبهم» و مورد مناقشه است، زیرا معنای آن در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شده است. این ابهام از آنجا ناشی میشود که آزادی صرفاً یک آرمان انتزاعی نیست، بلکه یک «سلاح ایدئولوژیک» قدرتمند است که گروههای مختلف برای مشروعیتبخشی به اهداف سیاسی خود آن را بازتعریف کردهاند.
-
گفتوگوی ایبنا با مترجم کتاب «چنگیزخان در جستوجوی خدا»؛
جهانگشای دموکرات
مهرشید متولی، مترجم کتاب «چنگیزخان در جستوجوی خدا» گفت: چنگیزخان قوانین دموکراتیک مهمی وضع کرده بود ولی نوادگانش لزوما آنها را عیناً رعایت نکردند. به لطف چنگیزخان و چهار ملکه مقتدر بعد از او امپراتوری مغول صاحب بنیانی شد که اینهمه سال دوام آورد. تقریبا هیچکدام از جانشینان به درایت او نبودند.
-
تاریخنگاری خلیج فارس در گفتوگو با عبدالرسول خیراندیش؛
تاریخ خلیج فارس به پایان نرسیده است
عبدالرسول خیراندیش میگوید: از حدود دهه ۱۹۹۰، یعنی پس از پایان جنگ سرد، درباره خلیج فارس کارهای زیادی صورت گرفته، اما یک تاریخنگاری جامع کمتر در دسترس است. وقایعی آغاز شده که هنوز نقطه پایانی برای آنها دیده نمیشود. به تعبیر مورخان، یک «دور کامل» طی نمیشود تا بتوان آن را وارد حوزه تاریخنگاری کرد.
-
رضا مختاری اصفهانی در گفتوگو با ایبنا بیان کرد:
ایرانیان تابآوری را از تاریخ آموختهاند
رضا مختاری اصفهانی، پژوهشگر حوزه تاریخ گفت: علاقهمندان به تاریخ روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه، شرح زندگانی من اثر عبدالله مستوفی و یادداشتهای امیراسدالله علم را در شرایط کنونی بخوانند. ایران سرزمینی است که در طول تاریخ خود با بحرانهای داخلی و خارجی بسیار مواجه بوده، انباشته از تجربیاتی است که مردمانش تابآوری در حوزههای گوناگون را آموختهاند.
-
سیدعلی آل داوود در گفتوگو با ایبنا بیان کرد:
ایرانیان برای دانستن جایگاه خویش تاریخ بخوانند
سیدعلی آل داوود، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی گفت: به نظر من تاریخ مهمترین علمی است که خواندن آن باید این روزها به عموم مردم توصیه شود. نه فقط اهل تحقیق تاریخ بخوانند، بلکه به همه ایرانیان خواندن کتابهای تاریخی توصیه میشود. ایرانیان برای اینکه وضعیت خودشان را تطبیق بدهند و بدانند که در کجا قرار دارند، باید تاریخ را خیلی خوب بخوانند.
-
گفتوگو با یاسر جعفری به مناسبت هفته میراث فرهنگی؛
جای خالی نماگرایی در بافتهای تاریخی ایران
یاسر جعفری گفت: فاسادیسم با مفهوم علمی یا جدید آن چندان جایگاهی در تاریخ ایران ندارد؛ کما اینکه حفاظت نیز به معنای مدرن آن در ایران جایگاه تاریخی نداشته و دیدگاه سنتی حفاظت با مفهوم مدرن، تفاوتهای عمدهای دارد ولی در هر صورت، هر دو نگاه همواره با مفهوم ایرانی در جریان بوده است. تغییرات ساده در ساختمان بدون اینکه تغییر در کلیت آن ایجاد کنیم، شکل خفیفی از همین مفهوم است.
-
گفتوگو با سید فرید قاسمی در حاشیه نمایشگاه مجازی کتاب؛
نگذاشتم برگی از تاریخ مطبوعات ایران گم شود
سید فرید قاسمی در گفتوگو با ایبنا: سال ۱۳۵۸ اگر یک دکه را از دست میدادید، ممکن بود تعدادی نشریه را نبینید؛ چون حجم نشریات آنقدر زیاد بود که همه آنها در یک دکه عرضه نمیشد. هر روزنامهفروش نشریات متفاوتی داشت. من از این دکه به آن دکه میرفتم، نشریهها را میخریدم و جمعآوری میکردم تا برگی از تاریخ مطبوعات ایران گم نشود.
-
گفتوگو با مهدی گوهری درباره «سفرنامه برادران امیدوار»؛
دور دنیا در ۱۰ سال
مهدی گوهری گفت: برادران امیدوار به اقلیمهای متفاوتی از کره زمین در طی سفر ۱۰ ساله خود قدم گذاشتند از صحراهای سوزان تا سرمای قطب، از شهر نیویورک تا قبایل بدوی آمازون. این گستردگی مقاصد سفر باعث شده آنها اثرگذاری جغرافیا بر فرهنگ را با چشمان خود ببینند و در سفرنامه خود خواننده را از آن آگاه کنند. اینکه اقلیم سرد قطب سبک زندگی و فرهنگ خاص خود را برای اسکیموها رقم زده در سفرنامه برادران امیدوار مشهود است.
-
گفتوگو با هانیه حسینی درباره «شریف ۱۳۸۲» به مناسبت روز معلم؛
شریف برای ایران
هانیه حسینی گفت: بمباران دانشگاه شریف، نماد حمله به ساحت علم و علم دوستی بود. اما خبر خوش آن که همت شریفیها بر آن است تا بهترش را بسازند. گر چه که شاید بشود مرکز ICT یا ساختمان دانشکده فلسفه علم را ساخت، اما به قول شازده کوچولو هیچ کارخانهای ساخته نشده که دوست بسازد. دوستانی که در جنگ، برای همیشه خاموش شدند از همه اینها و آنها، در ادامه شریف گفتهام و امیدوارم که شریف برای ایران بماند، شریف که از معتبرترین برندهای ایرانی در جهان است.
-
محمد صادقی مولف کتاب «ستیز قدرت» در گفتوگو با ایبنا؛
تاریخنگاری در چنبره ایدئولوژی
محمد صادقی، مولف کتاب «ستیز قدرت» گفت: در تاریخنگاریِ ما و در روایت و تحلیلِ رویدادها، جهتدهیِ آگاهانه به حافظه جمعی، برجستهسازی و پنهانسازیِ برآمده از گرایشهایِ ایدئولوژیک یا سیاسی برایِ جاانداختن یا توجیه یا تثبیت یک نگرشِ خاص، بیش از هر چیزی دیده میشود.
-
سیدمهدی سیدی فرخد در گفتوگو با ایبنا بیان کرد؛
تخریب آثار تاریخی و فرهنگی غیرقابل جبران است
تخریب آثار تاریخی و فرهنگی غیرقابل جبران است. اینکه مشابه این آثار را نمیشود بازسازی کرد به جای خود، ولی میراث فرهنگی ایران قبل از جنگ نیز بسیار ذلیل، بدبخت و فراموش شده بود.
-
بخش دوم میزگرد بررسی و نقد «ترورهای سیاسی در ایران»؛
پرونده بازجویی که مفقود شد
کمیته مجازات یک رشته منسجم از ترورها بود و به نظر میرسد تیم طراح آن با اسناد و مدارک کافی و با نگاه به آیندهای متفاوت عمل میکرد. آنها تلاش میکردند یکییکی اهداف خود را از سر راه بردارند و در برخی موارد نیز موفق شدند. بعداً برخی از اعضای این کمیته در نهضت جنگل ظاهر شدند. اما در نهایت، در گمنامی و به دلیل اقدام توطئهآمیز حکومت مرکزی، همهٔ آنها کشته شدند.
-
مسعود عرفانیان از تاریخچه فرقه دموکرات آذربایجان گفت؛
هم مرگ، هم بازگشت
مسعود عرفانیان، پژوهشگر تاریخ معاصر گفت: کتاب «مرگ بود بازگشت هم بود» را نمیتوان تاریخچه «فرقه دموکرات آذربایجان» دانست و دقیقتر آن است که کتاب را گزارشی دانست از رویدادهای آذربایجان از نخستین روزهای آغاز رویدادها تا روزی که آنان شکست را پذیرفته و تعدادی از آنان به آن سوی رودخانه ارس، به جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان مهاجرت کردند.
-
«برآمدن طبقه متوسط جدید در ایران» در گفتوگو با رضا تسلیمی؛
زایش بورژوازی ایرانی
رضا تسلیمیطهرانی گفت: طبقه متوسط جدید به شیوههای مختلف با مدرنیته مرتبط است. این طبقه حامل ارزشها و مفاهیم مدرنی مانند فردگرایی، آزادی و مصرف گرایی (فرهنگی و مادی) است. تجددگرایی یکی از مهمترین مولفههای جهانبینی اعضای طبقه متوسط جدید در عصر پهلوی اول است که در معماری، ادبیات و سبک زندگی اعضای این طبقه متجلی شده است.
-
گفتوگو با ابراهیم اسکافی درباره کتاب «ایران در حرکت»؛
راهآهن ایران را به حرکت درآورد
ابراهیم اسکافی گفت: هدف از کتاب «ایران در حرکت؛ جابجایی، فضا و راهآهن سراسری ایران» نه سیاسی بوده است و نه ایدئولوژیک. در حقیقت بنای این کتاب بر این بوده تا تأثیر راهآهن بر مردم را نشان دهد. اینکه از ابتدا مردم چه تخیلی نسبت به راهآهن داشتند و احداث آن چه تأثیری بر زندگی آنان گذاشت.
-
شیما جعفری دهقی در گفتوگو با ایبنا از کتیبههای سنگی گفت؛
اشکانیان به روایت سنگنبشتهها
شیما جعفری دهقی گفت: تعداد آثار پارتی متعلق به دوره اشکانی یا اندکی پس از آن بسیار اندک است و محدود. بنابراین بیشتر آثار متعلق به این دوره خوانده شدهاند.
-
سالروز تاجگذاری نادرشاه در گفتوگو با رضا شعبانی استاد تاریخ؛
عِرق ایرانیگری نادر و شاهنامهخوانی او مثالزدنی است
استاد رضا شعبانی، چهره ماندگار تاریخ گفت: عِرق ایرانیگری نادر و شاهنامهخوانی او مثالزدنی است، نادر شاهنامه میخواند و چقدر پیوستگی با خون و درک و فهم و فرهنگ ایرانی داشت و حتی درصدد بود که انتقام حمله مغول را هم بگیرد.
-
مشروطهخواهی در ایران و عثمانی در گفتوگو با محمدحسین صادقی؛
از تنظیمات نوعثمانی تا مشروطهخواهی ایرانی
محمدحسین صادقی گفت: آغاز تکاپوهای مشروطهخواهی در هردو کشور تقریباً همزمان بود و زمانی که در عثمانی، نوعثمانیان با عبور از گفتمان تنظیمات، مفاهیم مشروطهخواهی را طرح میکنند؛ پیشگامان مشروطۀ ایران نیز همین کار را میکنند.
-
حسین اصغری در گفتوگو با ایبنا از معاهده ترکمانچای گفت؛
ترکمانچای ننگین نیست
حسین اصغری، پژوهشگر تاریخ گفت: وقتی به واقعیتهای روی زمین و در جنگ و سپس بندهای عهدنامه ترکمانچای و نتایجش نگاه میکنیم، (بنا به بضاعت سیاسی و دیپلماتیکی که داشتیم)، ترکمانچای اصلاً هم ننگین نیست.
-
توجه به آگاهی تاریخی و علوم انسانی در گفتوگو با مهشید متین؛
تاریخ نه سیاهوسفید است و نه دو قطبی
بهباور مترجم، «مکمیکین در این کتاب تلاش میکند با یک تیر چند نشان بزند. او میخواهد روایتهای جاافتادهای را که طی یک قرن درباره آغاز جنگ جهانی اول شکل گرفتهاند، دوباره از نو بخواند و نشان دهد که پشتپرده این جنگ، لایههایی وجود دارد که معمولاً در روایتهای کلاسیک کمتر دیده شدهاند.»
-
تاریخ بزرگترین ایل کوچرو ایران در گفتوگو با فرید مرادی؛
بختیاریها، از نخستین ساکنان فلات ایران
فرید مرادی نویسنده و پژوهشگر گفت: ایل بختیاری در سیر طولانی تاریخ خود حامل عادات، آداب، رسوم و شیوههایی برای زیست خود بوده که دانستن آنها بخش عمدهای از تاریخ مردمشناسی ایران را تشکیل میدهد.
-
کاربرد هوش مصنوعی و تاریخ در گفتوگو با عبدالرسول خیراندیش؛
چالش هوش مصنوعی در کانتکسهای تاریخی
عبدالرسول خیراندیش گفت: آنچه در اختیار هوش مصنوعی قرار میگیرد، در یک کانتکس تاریخی خاص به او ارائه شده و نویسندهای با رویکردی مشخص آن را ساخته است. در حالی که یک رویداد، در عین اینکه یک واقعه و یک گزارش دانسته میشود، میتواند در کانتکسهای گوناگون قرار گیرد و رویکردهای متعدد و متنوعی پیدا کند. این قابلیتی است که تا به حال انسان داشته و همچنان میتواند داشته باشد. آیا هوش مصنوعی هم میتواند چنین کند؟
-
میزگرد ایبنا درباره «ترورهای سیاسی در ایران» اثر سهراب یزدانی؛
از شاهکشی تا ترور سیاسی
فریدون آدمیت به خاطر کینه و دشمنی که نسبت به تقیزاده داشت، بر خلاف استاد یزدانی که گفت من یقینی نمیگویم چون محکمهپسند نیست، اما فریدون آدمیت به خاطر این دشمنی به صورت یقینی گفت که تقیزاده سلسلهجنبان و همهکاره در موضوع ترور اتابک بوده است.
-
«تحول تاریخنگاری در ایران معاصر» در گفتوگو با امیرسعید الهی؛
تاریخنویسی در بستر ایدئولوژیک رشد نمیکند
امیرسعید الهی گفت: در سالهای اخیر مورخان کوشیدهاند که رابطه میان تاریخ و ایدئولوژی را پر کنند و متوجه شدهاند که کاربرد زبان علمی در تاریخنویسی نمیتواند در بستری ایدئولوژیک رشد کند. در کشورهایی که رهبری خودکامه آن برای تامین منافع خود یک قرائت رسمی از تاریخ ایجاد میکند، تاریخنگاری را به نوعی ایدئولوژی تعبیر میکند که این امر را در دوران آتاتورک در ترکیه و تشکیل «بنیاد تاریخی ترک» شاهد بودیم.
-
محمد بختیاری از «جامعه روستایی ایران در دوره قاجار» گفت؛
ستون فقرات ایران عصر قاجار
محمد بختیاری، دانشیار و عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه بینالمللی امام خمینی گفت: جامعه روستایی در دوره قاجار ستون فقرات حیات اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی ایران بود، اما در پژوهشهای تاریخی کمتر بهصورت مستقل و نظاممند بررسی شده است.
-
گفتوگو با محمدرضا فدایی، مترجم کتاب «ملتسازی»؛
پروژه ناتمام ملتسازی
محمدرضا فدایی گفت: آندرهاس ویمر بر این باور است مطالعۀ ملّتسازی برای فهم جهان امروز لازم است. او اعتقاد دارد خیلی از بحرانهای معاصر -جنگ داخلی، دولتهای ناکارآمد، دموکراسیهای شکننده و امثالهم- صرفاً ناشی از فقر یا دیکتاتوری نیستند، بلکه نتیجۀ عدم تحقق واقعی ملّتسازی هستند.
-
منصوره اتحادیه در گفتوگو با ایبنا از اهمیت و نقش اسناد گفت؛
سند زندگیها را زنده و ملموس میکند
منصوره اتحادیه(نظام مافی)، استاد ممتاز دانشگاه تهران گفت: ممکن است شخصی که سند را در اختیار دارد، آن را بخواند و فکر کند که سند کماهمیتی است. ولی متخصص ممکن است از لابهلای سند چیزی پیدا کند. ریزهکاریهایی در اسناد موجود است و زندگیها را زنده و ملموس میکند.