-
اسطورهشناسی بیضایی در گفتوگو با ابوالقاسم اسماعیلپورمطلق؛
بهرام بیضایی؛ اسطورهشکنِ اسطورهآفرین
ابوالقاسم اسماعیلپور مطلق گفت: نگاه بهرام بیضایی به اساطیر ایران با آنچه ما از اساطیر ایرانی داریم متفاوت نیست، بلکه او فقط اسطورهشکنی و اسطورهآفرینی میکند تا مثلاً آرش را به قرن بیستم بیاورد و بازگوکنندۀ آرش مدرن باشد که در اصل محتوا با او یکی است اما در شکل بیان دگرگون شده است.
-
گفتوگو با تورج دریایی درباره بهرام بیضایی؛
بیضایی فرهنگ ایرانزمین را پربارتر کرد
تورج دریایی گفت: بهرام بیضایی به نیکوترین شکل، خویشکاری خود را میدانست. او ساخت، نوشت و سخن گفت و فرهنگ ایرانزمین را پربارتر کرد و به ما «زندآگاهی» خود را آموخت. از همین رو، از او قدردانم، چرا که نمونهای الهامبخش برای زندگی ما در دورانی دوچندان آشفته است.
-
گفتوگو با سعید کلاتی به مناسبت سالروز تولد محمدعلی جناح؛
بابای قوم یا قائد اعظم پاکستان
سعید کلاتی گفت: در پاکستان امروز، محمدعلی جناح از همان جایگاهی برخوردار است که جرج واشنگتن در ایالات متحده بهرهمند است. او را به اسم «بابای قوم» میشناسند و روز تولدش، ۲۵ دسامبر (چهارم دی)، در پاکستان تعطیل رسمی است.
-
اسطورههای مصر در گفتوگو با راحله فاضلی؛
هراس مصریان از دنیای مردگان
راحله فاضلی گفت: دنیای زیرین یا دنیای مردگان تجسم تمام عیار چیزی است که در ادیان دیگر نیز نظیرش را میبینیم. البته به شکلی متفاوت اما آنچه بارز است مواجه شدن با موجودات ترسناک و عبور از مراحلی بود که همه باید آن را جدی گرفته و از آن میترسیدند.
-
گزارش تفصیلی ایبنا از نشست بررسی کتابی درباره تاریخ هنر اسلامی؛
هنوز تاریخ هنر را خودمان ننوشتهایم
امیر مازیار گفت: ما هنوز تاریخ هنر را خودمان ننوشتهایم. از آن طرف هم کارهایی که دارد انجام میگیرد، به نظر میرسد، بسیار بسیار نادرست انجام میشوند و این تلاشها متاسفانه در وضع موجود به جایی نمیرسد.
-
سالروز فرار رهبران حزب توده در گفتوگو با محمدعلی احمدی؛
فرار بزرگ تودهایها
محمدعلی احمدی از تاریخنگاران و تاریخپژوهان معاصر گفت: سازمان افسران حزب توده با جابجا کردن افسرهای بیرونی و درونی زندان و گماردن افسران وابسته به خود در یک زمان واحد در دو مکان بیرون و درون و با جعل امضای رزمآرا رهبران تودهای را طبق قواعد رسمی زندان تحویل گرفته و به محلهای امن انتقال داد و فرار این چنین سازمانیافتهای را در تاریخ معاصر ایران نمیتوان سراغ گرفت.
-
حزب ایران نوین و حسنعلی منصور در گفتوگو با سعید لیلاز؛
کارگزار موج دوم تجدد آمرانه
سعید لیلاز گفت: حسنعلی منصور بخشی از اصلاحات عمیق بود ولی خودش آدم مهمی نبود و در واقع هیئت دولت به ریاست شاه به جلو میرفت. منصور نه تنها سیاست شخصی نداشت بلکه خودش محصول ارادهای بود که از بالا به ایران تحمیل میشد شاه هم پذیرفت که خودش مجری این سیاستها باشد. حزب ایران نوین هم یکی از اجزای کم اهمیت این ماجرا بود به طوری که عملاً نخست وزیر را در این فرآیند حذف کردند.
-
«جنگ داخلی؛ تاریخ در قلمرو ایدهها»در گفتوگو با امیر میرحاج؛
جهنمی بدتر از خود جنگ
امیر میرحاج گفت: نویسنده معتقد است جنگ داخلی جهنمی بدتر از خود جنگ است، چرا که درگیری میان هموطنان یا حتی برادران است و زخمهای عمیق و غیرقابل بخششی بر پیکر جامعه و تخیل انسان بر جای میگذارد. این نوع جنگ مانند بیماری پنهانی است که بدن را از درون نابود میکند و هرآنچه پستی در یک ملت وجود دارد را به نمایش میگذارد
-
«انقلاب بدون انقلابیها» در گفتوگو با آصف بیات؛
از انقلاب تا اصقلاب
آصف بیات، محقق و نویسنده ایرانی گفت: «اصقلاب» یا انقلابهای اصلاحی، یعنی انقلابهایی که در آن کنشگران عموماً از رژیمهای موجود میخواستند که خود را اصلاح کنند، مثلاً انتخابات برگزار کنند و حکومت جدیدی را به وجود بیاورند
-
گفتوگو با مرتضی رسولیپور درباره حسین مکی؛
سرباز فداکار یا خطاکار وطن
مرتضی رسولیپور گفت: آثار و نوشتههای حسین مکی با همه امتیازات آنها به ویژه کتاب ارزشمندی که در مورد شهید سید حسن مدرس نوشته، فاقد تحلیل جامع و ساختار منظم است. بیشتر آثار قلمی او چارچوب نظری ندارد. حجم بالای اطلاعات و پراکندگی نقل قولها و رخدادها به گونهای رشته سخن و نوشتههای او را به تطویل و اطناب کشانده است. در بعضی از مطالب و نوشتههای او حاصل شنیدههایش از افراد است و سندیت محکمی ندارد.
-
گفتوگو با خداداد رضاخانی درباره حسن پیرنیا (مشیرالدوله)؛
تاریخنگار زمان خود
خداداد رضاخانی گفت: به نظر من، مشیرالدوله پیرنیا کاملاً تاریخنگار زمان خودش است؛ از نظر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کاملاً فرزند همان دوران است و نمونه روشنی از نسل تاریخنگارانی است که پیش از نسلهایی چون عباس زریاب و عباس اقبال آشتیانی میزیستند. او نماینده موج اول تاریخنگاری ایرانیِ متأثر از اروپا است؛ چیزی که میتوان آن را «اروپای مدرن ایرانی» نامید. او با جدیت تاریخنگاری اروپامحور را در ایران جا انداخت و از طریق تأثیرگذاری بر کتابهای درسی، نفوذ زیادی پیدا کرد.
-
میزگرد بررسی و نقد کتاب «جبهه ایرانی - انقلاب جهانی»/۱
سایه و روشن کارنامه میرزا کوچک خان
حبیبالله فاضلی گفت:یکی از دستاوردهای مهم این اسناد این است که نشان میدهد میرزا کوچکخان را نمیتوان در دستهبندیهای رایج قرار داد. روایتهایی که تلاش میکنند او را ذیل تجزیهطلبی، قومگرایی، محلیگرایی یا حتی تعلق به بلشویسم جهانی قرار دهند، قابل اتکا نیستند و اسناد موجود چنین قرائتی را تأیید نمیکنند.
-
«ادلب تا دمشق» در گفتوگو با یاسر قزوینی حائری؛
آینده سوریه در ابهام
یاسر قزوینی حائری گفت:احمد الشرع امروزه به دنبال چیزی است که از آن تحت عنوان «نیشن برندینگ» نام میبرند. او تلاش میکند وضعیت جامعه سوریه را نسبت به دوره سابق بهبود ببخشد و برای این کار با بسیاری از رهبران و سیاستمداران جهان دیدار کرده است. شاید دیدارهای جولانی با بازرگانان سوری و غیر سوری از نظر فراوانی بیشترین دیدارهای او پس از استقرار را تشکیل بدهند. اما در هر صورت مشخص نیست که او خواهد توانست سوریه با تمام مشکلاتش را به نقطه خوبی برساند یا خیر.
-
«انقلاب بدون انقلابیها» در گفتوگو با علی مرشدیزاد؛
انقلابیون پارادوکسیکال
علی مرشدیزاد، مترجم کتاب «انقلاب بدون انقلابیها» گفت: هدف اصلی این کتاب تبیین و تحلیل ماهیت ویژه و تناقضآمیز انقلابهای بهار عربی است. بیات میخواهد نشان دهد که این انقلابها نه بر اساس الگوهای شناختهشده پیشین، که بر اساس منطق جدیدی عمل کردند.
-
گفتوگو با کامیار عبدی به مناسبت روز جهانی کورش؛
کورش تاریخی، بینیاز از گزافهگویی
کامیار عبدی گفت: متأسفانه زندگی کورش به دست عدهای شوونیست به پارهای افسانهها و تخیلات آغشته شده که به دانش علمی ما در مورد کورش و دستاوردهایش آسیب میزند، اما خوشبختانه در مورد کورش اطلاعات کافی تاریخی و باستانشناختی در دست هست که بر اساس آنها بتوان تصویری متقن و مستند در مورد این شخصیت بزرگ تاریخی و دستاوردهای چشمگیرش ترسیم کرد که نیازی به گزافهگویی و خیالپردازی نیست.
-
گفتوگو با احمد بنیجمالی بیست سال پس از انتشار آشوب؛
مصدق پوپولیست نبود، نابهنگام بود
احمد بنیجمالی گفت: پوپولیسم در مصدق نمینشیند. یعنی آن چیزی که بیشتر در مصدق میبینیم، ایدههای سیاسی ناکارآمد یا نابهنگام اوست که انگار زمانه آن سپری شده است و سکهای که او در دست دارد، از رونق افتاده است و ارزش مبادلاتی ندارد و فقط برای نگه داشتن آدمهای اطراف میتوان این سکه را صله داد. شاید هم به همین دلیل بود که در واقع مصدق کار خیلی سختی داشت و تا آخرین لحظه هم دلش نمیخواست دولت و نخستوزیری را بپذیرد.
-
خاطرات تاجالسلطنه بانوی خاطرهنویس در گفتوگو با حورا یاوری؛
جدال قدیم و جدید در آینه زندگی دختری از دربار ناصری
حورا یاوری گفت: دوران قاجار سرآغاز آشنایی ایران با غرب و اندیشههای تازهای بود که بافت جامعه کهن ایران را از بنیان متحول میکرد. رفته رفته انسان ایرانی از سرنوشت، که در آسمان رقم میخورد، فاصله میگرفت و با مفهوم تازه ای از زندگی، نگرش انتقادی به خود، فاصله گرفتن از خود و نگاه کردن به خود به عنوان موضوع شناخت، آشنا میشد. زندگی تاجالسلطنه را میتوان آینهای در نظر گرفت که تحولات و دگرگونگیهای زمانه و روزگار تاجالسلطنه نیز در آن منعکس است.
-
«معمار بنای آموزش نوین ایران» در گفتوگو با عزیزه(سارا)سجودی ؛
قهرمانی که سلاحش گچ و تخته سیاه بود
عزیزه(سارا) سجودی گفت: رشدیه یک شمشیرزن نبود، یک «مداراساز» بود. شاید در ناخودآگاه جمعی ما، مبارزه مسلحانه هیجانانگیزتر از مبارزه فرهنگیِ توأم با صبر و تحمل به نظر برسد.
-
گفتوگو با دکتر همایون کاتوزیان درباره کتاب تازهاش:
ایران، جامعه همیشه کوتاه مدت
همایون کاتوزیان: ایران همیشه جامعه کوتاه مدت بوده و هنوز هم هست. جامعه کوتاه مدت به پهلویها و غیر پهلویها مربوط نیست از بدو تاریخ تا روزگار کنونی ایران همواره جامعه کوتاه مدت بوده است و پاسخی غیر از این نمیتوان ارائه داد. تاریخ ایران در طول قرنها دچار چرخهای از استبداد، فروپاشی و هرجومرج بوده است، زیرا در ایران هیچگاه نهادها و قواعد پایدار میان دولت و مردم شکل نگرفته است.
-
گفتوگو با محمد افشینوفایی به مناسبت یکصدمین زادروز ایرج افشار؛
نگاهبان زبان فارسی و میهندوستِ پرشور
محمد افشینوفایی: به قول زندهیاد احسان یارشاطر اگر بخواهیم در قرن اخیر یک نفر را نام ببریم که مجموعاً بیشترین خدمات را به عالم ایرانشناسی کرده او ایرج افشار است. هرچند به نظر من خود یارشاطر را هم میشود در کنار افشار نام برد. شوق خدمت به ایران در تار و پودش تنیده شده بود. میهندوستیِ پرشور اما دور از تعصب سراسر وجود ایرج افشار را گرفته بود.
-
«چند رساله از بقراط» در گفتوگو با محمداسماعیل فلزی؛
کمک کن و آسیب نرسان
محمداسماعیل فلزی گفت: اخلاق پزشکی در طب بقراط جایگاه ویژهای دارد چنانکه اصل نخست طب بقراطی نه تشخیص و درمان بیماری، بلکه اجتناب از صدمه زدن به بیمار است: «کمک کن و آسیب نرسان.» راه درمان در مکتب بقراط اصلاح سبک زندگی است.
-
گفتوگو با زاگرس زند درباره «از روزگار خُسروان»؛
شاهنامه نماد و نمونه برتر تاریخنویسی ایرانی
بیگمان شاهنامه متنی تاریخی است و تاریخنگاری پیش از شاهنامه را میتوان در اسطورهها و روایات حماسیِ هندوایرانیان دید. ساختار و الگوی تاریخنگاری شاهنامه برگرفته از خداینامه است و در سنجش و تفاوت میان تاریخنویسی شاهنامه و تاریخنویسی پیش از آن باید شاهنامه را نماد و نمونهی برتر تاریخنویسی ایرانی دانست.
-
مجید عبدامین از خاطرات ناصرالدین شاه گفت؛
قبله عالم بدون سانسور
مجید عبدامین گفت: قلمِ ناصرالدین شاه پاک است. یعنی مثلا من خودم بارها با خاطراتی از اشخاص دیگر مواجه شدهام که حجم کلمات قبیح و خارج از عرف آنقدر در این متن زیاد بود و با اینکه آن کتابچه از اهمیت زیادی برخوردار بود، اما نتوانستیم آن را به چاپ برسانیم. اما در خاطرات ناصرالدین شاه به جز برخی قسمتها که الفاظی را به کار برده است که خارج از عرف و ادب است، جایی برای سانسور ندارد.
-
گفتوگو با فرهاد سلیماننژاد به مناسبت زادروز سید حسن تقیزاده؛
انگ فرصتطلبیِ سیاسی به تقیزاده نمیچسبد
فرهاد سلیماننژاد گفت: به تقیزاده، هر انگی بچسبد، فرصتطلبیِ سیاسی نمیچسبد. فرصتطلبیِ سیاسی برای چه؟ برای منافع شخصی؟ برای کسب قدرت؟ تقیزاده در زمان مرگ، با اینکه سالها در طراز اول سیاست ایران حضور داشت، هیچ ماترکی از خود باقی نگذاشت و هیچ مال و اموالی نداشت. در دورهی رضاشاه پیشنهاد نخستوزیری هم به او شد که نپذیرفت. هیچ منفعتطلبیِ شخصی در کارنامهاش ثبت نشده است.
-
خواندنیهای تاریخ در گفتوگو با رضا مختاری اصفهانی؛
مشروطه؛ لحظه تولد تاریخنگاری مدرن ایرانی
رضا مختاری اصفهانی گفت: کتابسازی مهمترین آفتی است که علاوه بر تاریخنگاری سفارشی، پژوهشهای تاریخی داخل کشور را تهدید میکند.
-
گفتوگو با علی فردوسی درباره حاج سیاح؛
راپورتنویسی با یک جفت گیوه
علی فردوسی گفت: نوشتههای حاج سیّاح بسیار خواندنی هستند، چون او آدم کنجکاو و تیزبینی است، و در جستجوگری سر نترسی دارد. کم چیزی نیست که آدمی با دست خالی و یک جفت گیوه در نیمهٔ سده نوزدهم بزند به قدّ دنیا و هژده سال آن را بگردد! اگر ماجراهای چنین آدمی خواندنی و ماندگار نباشد پس چه چیزی هست؟
-
گفتوگو با خسرو معتضد به بهانه انتشار «رازهای ناگفته یک کودتا»؛
چون روزنامهنگار هستم، سلیقه مردم را میدانم
خسرو معتضد گفت: مردم کتابهایم را بسیار دوست دارند. من در کتابهایم به موضوعهای تاپ پرداختهام و هر چه را مردم نمیدانند درآوردهام و قسمتهای مختلف از تاریخ ایران را بیان کردهام.
-
تاریخ صنعت سیمان در گفتوگو با سارا کریمی؛
توسعه ایران به روایت سیمان
سارا کریمی گفت: تلاش کردم علاوه بر اینکه تاریخ صنعت سیمان را برای ایرانیان توصیف میکنم، به لحاظ روشمند هم توضیح بدهم که چگونه باید به تاریخ خودمان نگاه کنیم و نقاط ضعف و قوتمان را پیدا کنیم و از اشتباه الگوواره و تکرارشونده در سرنوشتمان جلوگیری کنیم.
-
گفتوگو با فاطمه شاداب مترجم کتاب «آناهیتا»؛
ایزدبانوی ایرانی آبها
فاطمه شاداب گفت: آناهیتا در واقع تجلی ایرانی ایزدبانوی باستانی هندواروپایی آب است که در طول تاریخ و در زمانها و مکانهای مختلف جنبهها و کارکردهای گوناگونی به او منسوب شده است. او ویژگیهای اصلیاش را از خدایان جوامع هندواروپایی گرفته و بسیاری از خصوصیتهای خدایان عیلامی و میانرودانی مانند ایشتر و اینانا را پذیرفته است.
-
خواندنیهای تاریخ در گفتوگو با نسیم خلیلی؛
در جستجوی همزاد در تاریخ
نسیم خلیلی درباره اقبال به آثار ماندگار تاریخی گفت: مخاطبان این آثار با خواندن این کتابها خود را به کلی برکنار از متن روایت نمیدیدند و گاهی چه بسا صدای خودشان را هم میشنیدند و این موضوع آفریننده نوعی همزادپنداری بود که باعث میشد یک اثر تاریخی نه فقط وصف رویدادهای قدرتنمایی یک پادشاه و سلطان که بازنمایی بستری از فرهنگ و کنشها و روانشناسی جمعی هم باشد.