-
یامان حکمت تقیآبادی در گفتوگو با ایبنا از «رسم وزیرکشی» گفت؛
از دربار تا قربانگاه؛ روایت یک سقوط تاریخی
یامان حکمت تقیآبادی گفت: «رسم وزیرکشی» فقط داستان اعدام حسنک نیست؛ کاوشی است در اینکه چگونه یک وزیر از همنشینی با قدرت به قربانی آن تبدیل میشود و چگونه روایت تاریخ میتواند این سقوط را برای قرنها زنده نگه دارد.
-
گفتوگو با سیدعلی کاشفی خوانساری درباره تاریخ کودکی در ایران؛
کودکی همیشه بوده و هست
مولف کتاب «از باب قرائت اطفال» گفت: در دهه هفتاد وقتی کتاب آقای نیل پستمن با عنوان «زوال کودکی» به ترجمه مرحوم صادق طباطبایی که منتشر شد، من در مجله کتاب ماه علوم اجتماعی نقدی با عنوان «این میت را نام دیگری است» نوشتم و عرض کردم آنچه که دارد میمیرد، کودکی نیست، بلکه تلقی مدرن از کودکی است که دارد به تلقی پستمدرن از کودکی تبدیل میشود. کودکی همیشه بوده و هست، نه به دنیا آمده و نه میمیرد.
-
گفتوگو با علیرضا ملاییتوانی درباره آیتالله طالقانی؛
روحانیت برای طالقانی شغل نبود
علیرضا ملاییتوانی گفت: مرحوم طالقانی دوران کودکی ویژهای داشت؛ زیرا در متن یک خانواده روحانی به دنیا آمد، اما روحانی که از طریق ساعتسازی امرار معاش میکرد، نه از راه شغل روحانی. روحانیت برای او شغل نبود؛ او یک عالم دینی بود و در کنار آن، با تخصصی که اندوخته بود، روزگار میگذراند.
-
مولف کتاب «سقوط خاندان قاجار» در گفتوگو با ایبنا؛
قتل نابهنگام آقامحمدخان خسرانی برای ایران
محمد محمودهاشمی گفت: آقامحمدخان پس از ۷۵ سال فترت سیاسی پس از سقوط صفویه توانست بر مدعیان قدرت چیره شود و ایران را به مرزهای تاریخیاش برساند. بزرگترین خسران برای ایران قتل نابهنگام آقامحمدخان در زمانی بود که تلاش خود را معطوف به سامان بخشیدن به قفقاز کرده بود.
-
گفتوگو با جواد عباسی مترجم کتاب «تاریخ پول در ایران»؛
پیوند ناگسستنی پول با تاریخ سیاسی
جواد عباسی گفت: تاریخ پول با تاریخ سیاسی همواره پیوندی ناگسستنی داشته است. اگر پول را به عنوان یک وسیله مبادله فراگیر در سطح یک کشور و نیز در روابط اقتصادی با جهان خارج در نظر بگیریم، خودبخود این حکومت و سیاست است که میتوانسته مدیریت آن را انجام دهد. به همین دلیل هم رابطه مستقیمی میان ثبات و اقتدار سیاسی با ارزش و کارایی پول وجود دارد. در سوی مردمی ماجرا هم به طور طبیعی هرگونه تغییری در وضعیّت پول بر زندگی مردم اثرگذار بوده است.
-
گفتوگو با محمد ترکمان به مناسبت اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰؛
استبداد مطلقه رضاخانی در عرض چند ساعت فرو ریخت
محمد ترکمان گفت: انگلیسیها و روسیه تزاری نتوانستند تمام ایران را به تصرف دربیاورند. بخشهایی از ایران را تصرف کردند و آن بخشها هم شبها در اختیار خود مردم بود؛ به دلیل اینکه رجال حضور داشتند. رضاخان در طول ۲۰ سال استبداد مطلقهاش، بزرگترین خیانتش این بود که رجال ایران را نابود کرد. سوم شهریور، در عرض چند ساعت، کشور در دست قوای خارجی قرار گرفت.
-
گفتوگوی اختصاصی ایبنا با سید عبدالجواد موسوی؛
همه مسئولند، صرفا روشنفکر مسئول نیست!
عبدالجواد موسوی گفت:کسانی که الان به همۀ روشنفکران این مملکت ذیلِ عنوانِ پنجاه و هفتی بدوبیراه میگویند، از سر آگاهی این حرفها را میزنند؟ باید به اینها بگوییم تو اصلا غلامحسین ساعدی خواندهای؟ اگر خواندی، کدام آثارش را خواندهای؟ کدام اثر او منجر به تقویت انقلاب شدهاست؟ اگر اینها را بگوید، من حاضرم با او وارد گفت و گو شوم ولی اگر دقیقا همان حرفی را که من و تو میزند، از زبانِ اینها بشنوم، برایم قابل تحمل نیست. واقعا مبتذل است. اگر مسئولیت هست، آدمها همه مسئولند. صرفا روشنفکر مسئول نیست.
-
گفتوگو با توکلی صابری درباره «پزشک آواره» در روز ابوعلی سینا؛
از حجرههای تنگ زندان تا تالارهای پرشکوه بخارا
محمدرضا توکلیصابری گفت: «پزشک آواره» تنها داستان سفری بیرونی نیست؛ بخش مهمی از آن به سفر درونی ابوعلی سینا اختصاص دارد. از حجرههای تنگ زندان تا تالارهای پرشکوه بخارا، گرگان، ری، همدان و اصفهان، او در هر گام با پرسشهایی روبهرو میشود که نه فقط جهان، بلکه جان خودش را به چالش میکشند».
-
۱۲۰ سال مشروطه ایرانی در گفتوگو با مهدی روزخوش؛
چگونه میتوان «ایران» را به یک سوژه سیاسی و حقوقی جدید تبدیل کرد؟
مهدی روزخوش گفت: شاید بتوان گفت مشروطیت در ایران نخستین لحظهای بود که این پرسش بهصورت سیاسی و نهادی آشکار شد: چگونه میتوان «ایران» را از یک موضوع تاریخی به یک سوژه سیاسی و حقوقی جدید تبدیل کرد؟ و به نظر من، هنوز مسئله اصلی ما همین است؛ نه بازگشت به یک گذشته آرمانی و نه گسست کامل از آن، بلکه پیدا کردن صورتی از دولت، جامعه و آزادی که بتواند هم با تجربه تاریخی ایران نسبت داشته باشد و هم با الزامات جهان جدید.
-
گفتوگو با فریدون مجلسی به مناسبت ۲۸ مرداد ۱۳۳۲؛
کودتا نبود، برکناری نخستوزیر با قانون اساسی غیردموکراتیک بود
فریدون مجلسی گفت: هرگز بیزاری خود را از رفتار فاتحانه و بستانکارانه نظامیان در چند سال نخست، که با پیدایش ساواک نیز به آنان به ارث رسید، فراموش نکردهام؛ اما آگاهیهای بعدی موجب تعدیل نظرم هم درباره شخصیت اسطورهایشده مصدق و هم درباره چگونگی برکناری او شد. امروز دیگر آن واقعه را «کودتا» نمیدانم، بلکه آن را برکناری نخستوزیر بر اساس قانون اساسی، در جامعهای غیردموکراتیک و با قانون اساسیای غیردموکراتیک میدانم.
-
سالروز ۲۸ مرداد در میزگردی با حضور مختاری اصفهانی و رئیس جعفری؛
مختاری اصفهانی: حمله به مصدق یک پروژه امنیتی/ رئیس جعفری: هدف سفیدشویی مداخلات خارجی است
مختاری اصفهانی: من حتی حمله به مصدق را یک پروژه امنیتی هم میبینم. شما مصدق را به عنوان یک نمادی که میتواند برای نیروهای آزادیخواه الهامبخش باشد، تخریب میکنید. رئیس جعفری: به نظر من در پایان میخواهند یک سفیدشویی از مداخلات قدرتهای خارجی در کشور بکنند. یعنی یکی از چیزهایی که خیلی دارد برجسته میشود این سفیدشویی است که دارد اتفاق میافتد.
-
گفتوگو با مترجم کتاب «هندوئیزم: از دیانت تا سیاست»؛
بزرگترین دموکراسی مورد تحسین جهانیان
امیرحسین ذکرگو گفت: هندوستان برای دهههای متمادی به عنوان بزرگترین دموکراسی مورد تحسین جهانیان بود. اما اینک به نظر میرسد سیاست، به نام دیانت، برای منافع فرقهای، زور بازوی خود را بر معنویت تحمیل کرده است. درباره «ظرفیت همزیستی با ادیان دیگر» مطالعه تاریخ هند نشان میدهد که آئین هندو از انعطاف و پذیرایی بیمانندی نسبت به اقوام و ادیان دیگر برخوردار بوده است. ردپای این هاضمه فرهنگی قوی در نام خیابانها بر جای مانده است.
-
سعید کلاتی در گفتوگو با ایبنا از حزب بعث صدام حسین گفت؛
سایه و روشنهای یک دیکتاتور
سعید کلاتی گفت: اهمیت کتاب ساسون در این است که نشان میدهد حزب بعث چگونه توانست به مدت چندین دهه دوام بیاورد: نه فقط از طریق ترس و ارعاب، بلکه با ترکیبی از ایدئولوژی، سازماندهی حزبی، کنترل اجتماعی، پاداش و مجازات.
-
گفتوگو با امیر میرحاج مترجم کتاب «جاسوس و خائن»؛
خائنی محکوم به مرگ یا مأموری وفادار به حقیقت؟
امیر میرحاج گفت: از نظر قانون شوروی، گوردیفسکی یک خائن بود که به مرگ محکوم شد. اما از منظر اخلاق فردی، مکینتایر او را مأموری میبیند که به حقیقت وفادار ماند. تصمیم او ناشی از مشاهده بیرحمیهای رژیم، مانند ساخت دیوار برلین و سرکوب بهار پراگ بود. گوردیفسکی در نامهای به رئیس امآی6 نوشت که انتخابش ناشی از بیمسئولیتی نیست، بلکه ناشی از این باور است که دموکراسی تنها راه نجات کشورش است. بنابراین، به رژیمی خیانت کرد که خود به آرمانهای انسانی خیانت کرده بود.
-
گفتوگو با هوشنگ طالع، سیاستمدار و نماینده پیشین مجلس شورای ملی؛
جبههای به گستردگی ایران
هوشنگ طالع گفت:ملت ایران در همان روز نهم اسفند اعلام جنگ میهنی کرد و به خیابان آمدند. یعنی جبههای به گستردگی ایران گشودند و این حضور مردم در خیابانها و میدانها در شهرها و روستاها باعث شد که روحیه ارتش، نیروهای مسلح و سپاه تقویت شود و روحیه خصم درهم شکست. اصلاً در تاریخ جهان تاکنون چنین چیزی دیده نشده است، ملتی بیاید و آماده کشته شدن و شهادت باشد.
-
«تاریخ فرهنگی جدید» در گفتوگو با محمدامیر احمدزاده؛
بازیابی صداهای خاموش
محمدامیر احمدزاده گفت: تاریخ فرهنگی، رویکردی میانرشتهای است که درصدد برجسته کردن نقشِ «فرهنگ» در تحلیلِ«واقعیتهای تاریخی» است و تحلیلِ فرهنگی بر اساس شناخت بسترهای فرهنگی وقوع حوادث را مبنایِ کشف معنا و بازنمایی معرفت قرار میدهد و اجازه میدهد تا مُورخ، اسناد رسمی را «برخلافِ جهت»، بازخوانی نماید تا بدین ترتیب، صداهای خاموش را بازیابی کند.
-
نگاهی به «خاتون سلطاننشان» در گفتوگو با محمدهادی قائمی؛
زن قدرتمند سیاستورز در ایران پیش از دوره صفوی
محمدهادی قائمی میگوید: ترکان خاتون موفق شد با همان فرصتشناسی و بهکارگیری روابط قبیلهای با مرگ سلطان، پسرش (سلطان محمد) را در میان مدعیان جانشین پدر سازد و از طریق فرمانبردار ساختن پسر، قدرت واقعی در حکومت را به دست گیرد.
-
نگاهی به کارنامه اسماعیل یغمایی در گفتوگو با مهدی رهبر؛
یغمایی خود را وقف میراث فرهنگی ایران کرد
مهدی رهبر، پیشکسوت باستانشناسی ایران گفت: جامعه باستانشناسی ایران با یکی از شاخصترین باستانشناسان ایران وداع گفت. یغمایی باستانشناسی بود که خود را وقف میراث فرهنگی کشورمان کرده بود.
-
گفتوگو با رامین شجاعی مترجم کتاب «کوهنوردان راه آزادی»؛
وقتی آزادیخواهی با کوهنوردی در هم میآمیزد
رامین شجاعی گفت: کتاب روایتی جذاب از دورانی از تاریخ لهستان است که جنبشهای آزادیخواهی در لهستان با بهترین کوهنوردیهای آن دوره در هم میآمیزد. غیر قابل تصور است که کوهنوردان از این جنبشها متاثر نبوده باشند. کتاب اما به جای پاسخ قطعی بیشتر به روایت این داستانها میپردازد تا خواننده خود به داوری بپردازد.
-
«مصدق بدون نفت» در گفتوگو با رسول رئیس جعفری در سالگرد ۳۰ تیر؛
نهضت ملی شدن نفت در ایران شاهنامه آزادی است
رسول رئیس جعفری گفت: محمدعلی موحد که بسیار انسان محتاطی در قضاوتهای علمی است، به عنوان یک حقوقدان دقیق و ریزبین از داستان مصدق و نهضت ملی شدن نفت با عنوان «شاهنامه آزادی» یاد میکند. او میگوید: داستان مصدق و نهضت ملی شدن نفت در ایران شاهنامه آزادی است، یک داستان به بنبست رسیده است که نور امیدی برای آینده را روشن میکند.
-
مهدی سیدی فرخد در گفتوگو با ایبنا از گوهرشاد گفت؛
گوهرشاد میگفت: «من مسجد میسازم، نه کاخ ظلم»
مهدی سیدی فرخد گفت: گوهرشاد گفته که «من مسجد میسازم، نه کاخ ظلم» اگر در راه ساختن این مسجد حتی به یک حیوان هم ستم شود اَجر من بر باد خواهد رفت. حق زدن هیچ حیوانی را ندارید، بلکه باید در راه آنها آب و علف بگذارید تا حیوانات هر وقت تشنه و گرسنه شدند از آن آب و علفها بنوشند و بخورند، پس از آن با میل خود به کشیدن بار تن دردهند؛ کارگران هم چنین کردهاند و تا آخر بنای مسجد همه مسیر رفتوآمد چهارپایان پر از آب و علف بوده است.
-
پریسا کدیور در گفتوگو با ایبنا از حُسنجهان گفت؛
روبندهپوشی که زیر مقنعه کلاهداری کرد
روبندهپوش مسندنشین به زندگی حُسن جهان، دختر فتحعلیشاه قاجار، که پس از مرگ همسرش به مدت ده سال زمامداری ایالت وسیع و مهم کردستان را برعهده داشت، میپردازد. او آخرین نماینده از نسل انگشتشمار زنان حکمران در نظم سیاسی کهن است که در دوره قاجار تحت عنوان نایبالسلطنگی «زیر مقنعه کلاهداری کردند».
-
گفتوگو با سیدمنصور سیدسجادی باستانشناس و پژوهشگر تاریخ؛
از تحصیل در دانشگاه تهران تا جهانیکردن شهر سوخته
سیدمنصور سیدسجادی گفت: در شهر سوخته من مسئول میراث بسیار مهم و ارزشمندی شدهام که در ابتدا رویارویی با آن مشکل به نظر میرسید. یکی از بزرگترین تأثیرات کاوشهای شهرسوخته در منطقه را بایستی در ایجاد رشد احساسات ملّی و همگرایی ملّی در این منطقه دانست.
-
گفتوگو با شهریار خواجیان درباره کتاب «جنبشهای نافرجام»؛
کودتای ۲۸ مرداد مُهر پایانی بر جنبشی چند ساله
شهریار خواجیان گفت: کودتای ۲۸ مرداد مُهر پایانی بر جنبشی چند ساله زد که یک پای اصلی آن یک قدرت خارجی استعماری بود و با دخالت همین قدرت استعماری و یار قدرتمند تازه نفسش (آمریکا) شکست خورد ضمن آن که کودتای ۱۳۳۲ در آستانه شروع جنگ سرد (حدود ۷۰ سال پیش) صورت گرفت که شرایط بینالملی حاکم بر آن کاملاً با امروز متفاوت بود.
-
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی:
رهبر شهید تاریخخوان بودند
حجتالاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی گفت: رهبر شهید به تاریخ توجه ویژهای داشتند و خودشان تاریخخوان بودند. هم نفس تاریخ و به خصوص تاریخ انقلاب و تاریخ مستند و دقیق مورد تاکید ایشان بود. مرکز اسناد انقلاب اسلامی و جاهایی مشابه آن به شدت مورد تایید و تاکید مقام معظم رهبری بود و انتظار بسیاری از این مراکز تاریخی داشتند.
-
منصوره اتحادیه در گفتوگو با ایبنا از «نیمه پنهان» گفت؛
مادران آگاه، دخترانی آگاه تربیت میکنند
منصوره اتحادیه(نظام مافی)، استاد ممتاز دانشگاه تهران گفت: در چند سال اخیر زنان خودشان را باور کردند، دیدند میتوانند. دیدند که همتراز با یک مرد کار میکنند. همانقدر بلد هستند و چه بسا گاهی بیشتر میفهمند، همه اینها به مادران جامعه برمیگردد. مادران آگاه دخترانی آگاه تربیت میکنند. مادران آگاه دختر را به این باور میرسانند که تو کمتر نیستی. همانقدر ارزش داری، همانقدر میفهمی و همانقدر قابلیت داری.
-
تاریخ روابط فرهنگی ایران و تونس در گفتوگو با عبدالله آلبوغبیش؛
از بلاد فارس تا افریقیه
دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی گفت: آگاهی از وجود تأثیرات تمدنی و فرهنگی ایران در تونس از دوران کهن تا به دوران متأخر نوعی اعتماد به نفس ملی در طبقه نخبگان و افکار عمومی کشور ایجاد میکند و به آنان این نکته را یادآور میشود که تأثیرات تمدنی کشورشان محدود به جغرافیای شرق مدیترانه نبوده بلکه جغرافیای فراتری را دربرمیگرفته است.
-
حمیدرضا یوسفی در گفتوگو با ایبنا از اصلاحات ارضی گفت؛
موفقیت کامل یا شکست مطلق؟
افسانه نجمآبادی در کتاب «اصلاحات ارضی و تغییرات اجتماعی در ایران» ارزیابیهای دوگانه رایج که اصلاحات ارضی را یا یک موفقیت کامل و یا یک شکست مطلق میدانند، نمیپذیرد. از نظر او، اصلاحات ارضی به برخی از اهداف خود، مانند تضعیف نظام ارباب-رعیتی و ادغام روستاها در اقتصاد ملی دست یافت، اما نتوانست وعده عدالت اجتماعی گسترده و بهبود همهجانبه وضعیت فرودستان روستایی را محقق کند.
-
محرم در نگاه سفرنامهنویسان خارجی در گفتوگو با ساسان طهماسبی ؛
عزاداری حسینی از منظر سیاحان اروپایی
ساسان طهماسبی، پژوهشگر تاریخ و سفرنامهپژوه گفت: سیاحانی که در ماه محرم به ایران سفر کردند، معمولاً شاهد برگزاری این مراسم بودند و در این مورد گزارش دادند؛ رویهای که از اوایل دوره صفوی با سفرنامه سیاحانی مانند میکله ممبره و لیونل پلامتری که در دوره شاه طهماسب به ایران سفر کردند، شروع شد و با کروسینسکی که سالهای پایانی این حکومت را به چشم خود دید، به پایان رسید.
-
گفتوگو با مترجم کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم»؛
در خدمت و خیانت فوتبال به فاشیسم
بهنام جعفرزاده، مترجم کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم» گفت: همچنان میشود از فوتبال به عنوان یک ابزار سیاسی در مقابل حکومتهای تمامیتخواه استفاده کرد. در واقع اینگونه نیست که فوتبال آن تاثیرگذاریاش را از دست بدهد. فوتبال ابزاری است که هم میتواند در خدمت فاشیسم قرار بگیرد و هم علیه آن استفاده شود.