به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، به نقل از ستاد خبري سراي اهل قلم، نشست "رابطه كودك‌ونوجوان و دفاع‌مقدس"، عصر امروز(بيستم ارديبشهت 89)‌ در سراي اهل قلم كودك‌ونوجوان بيست‌وسومين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران برگزار شد.

عليرضا كمري، مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري در آغاز اين نشست، به بررسي تعامل و تناسب بين ادبيات، كودك‌ و‌ نوجوان و جنگ پرداخت و اظهار داشت: به نظر من تعبير ادبيات كودك و نوجوان را مي‌توان به دو بخش ادبيات كودك و ادبيات نوجوان تقسيم كرد. البته ممكن است كه اين ديدگاه، مورد شبهه صاحب‌نظران قرار گيرد.

وي افزود: اگر با ديد جزءنگرانه، به ماهيت و كاركرد ادبيات نگاه شود، مي‌توان بين ادبيات كودك‌ و نوجوان، تفكيك قائل شد. گرچه انسان از كودكي به نوجواني مي‌رسد، اما عرصه ادبيات آنان متفاوت است.

اين پژوهشگر تاريخي حوزه جنگ، تصريح كرد: كودك ‌و نوجوان، متناسب با اقتضائات فرهنگي، اجتماعي و معرفتي، تعريف مي‌شوند. چون در متون كهن، مفهوم كودك، بعضا" با سادگي و كم‌خردي نسبت داده شده است.

كمري، بر لزوم عبور از معاني گذشته، تاكيد و خاطرنشان كرد: كودك ‌و نوجوان بايد با نگاه به معاني جديد و با ملاحظه فضاها و گفتمان فرهنگي تعريف شوند.

نويسنده كتاب "ياد مانا"، ادامه داد: براي ورود به بحث ادبيات كودك‌ونوجوان، بايد اين دو رده سني را از هم جدا كرد. چون بين محتوا، كاركردها و دلالت‌هاي آثار ادبي مربوط به كودكان و نوجوانان، تفاوت وجود دارد.

مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري، تصريح كرد: كودكان‌‌ونوجوانان، از لحاظ كنش‌، شخصيت فردي و اجتماعي، با تاثيرپذيري از فضاي فرهنگي و موقعيت جامعه، در قبال رويدادها و وقايع اجتماعي، داراي نقش و نسبت‌‌اند.

عليرضا كمري، جنگ و انقلاب را به عنوان يكي از اين حوادث، معرفي كرد و گفت: اين رخدادها در دنياي واقعيت و خيال كودكان، قابل مطالعه اند. چون جنگ بر دنياي واقعي و خيالي آنان تاثير مي‌گذارد. جنگ به عنوان يك پديده اجتماعي و در سطح گسترده، تمام طبقات اجتماع را درگير خود مي‌كند و در اين شرايط، چيزي به نام كودك يا پير نداريم. چون اين اقشار، افرادي‌اند كه بايد در مقابل اين واقعه، عكس‌العمل نشان دهند.

وي خاطرنشان كرد: از ديدگاه جامعه‌شناسي ادبيات، آثار ادبي و به ويژه شعر و داستان، ما‌ به‌ ازاي حوادث اجتماعي‌‌اند. يعني شعر، در كنار القاي احساسات شاعر،‌ به بيان وقايع اجتماعي نيز مي‌پردازد.

خالق كتاب "نامه‌هاي فهيمه"، در ادامه تشريح ارتباط ادبيات و حوادث اجتماعي، اظهار داشت: تاريخ و ادبيات در روزگار كنوني، دو مفهوم جداي از هم نيستند. تاريخ، در مفهوم متن ادبيات، از دنياي سنتي طبقات، فرا رفته و به توده‌هاي مردم راه پيدا كرده است. به همين سبب، روايات شبه داستاني تاريخ، مورد توجه قرار گرفته و اين امر، دليلي بر آشتي و آميختگي بين ادبيات و تاريخ است.

كمري، اضافه كرد: ادبيات، همپاي جامعه پيش مي‌رود و اينجاست كه ادبيات كودك‌ونوجوان، ضرورت پيدا مي‌كند. وقتي جامعه‌اي درگير جنگ مي‌شود، انديشه و روان افراد جامعه و به ويژه كودكان را تحت تاثير قرار مي‌دهد كه بازخورد آن را مي‌توان در ادبيات ديد.

اين نويسنده دفاع‌مقدس، تاكيد كرد: رابطه بين كودك، نوجوان و جنگ در عرصه ادبيات، به دو صورت ظاهر مي‌شود. اول، كودك و نوجوان به مثابه موضوع و شخصيت اصلي يا مكمل، در ادبيات جنگ، چهره پيدا مي‌كند و دوم، كودك‌ونوجوان به عنوان مخاطب و مصرف كننده آثار ادبي، درنظرگرفته مي‌شود. آنچه امروز، به مثابه ادبيات كودك‌و‌نوجوان جنگ تلقي مي‌شود، همان مورد دوم است.

عليرضا كمري در ادامه، به تببين روان‌شناختي جنگ، درباره كودكان پرداخت و افزود: بازي‌هاي جنگي در پسران، خاستگاه رواني دارد. مساله تربيت، آموزش و هويت‌، براي بازشناسي جنگ، در اعمال قهرمانانه اشخاص، شكل پيدا مي‌كند و اينجاست كه مي‌توان، مفهوم جنگ را در فضاي ارزشي و جنبه‌هاي تاريخي، بازتوليد كرد.

وي به ارايه قطعاتي از كتاب‌هاي "شاهنامه فردوسي" و موضوعاتي چون؛ آرش كمان‌گير در كتاب‌هاي درسي گذشته ياد و تاكيد كرد: اين آثار، روحيه دلاوري و شجاعت را القا مي‌كردند و مفهوم پايداري را در ذهن كودكان شكل مي‌دادند.

مسوول واحد پژوهش دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري، خاطرنشان كرد: نسبت روحي و رواني موجود، در بين اين آثار و خواننده، پايه‌هاي شخصيتي آنان را مي‌سازد. انقلاب اسلامي نيز كه متكي به يك تاريخ و فرهنگ غني است و به دنيال آن يك جنگ كه با هجوم همه جانبه استكبار جهاني روبرو شده، خواه يا ناخواه، نوجوانان را درگير خود مي‌كنند.

كمري، ادامه داد: اگر خاطرات مربوط به جنگ، مورد بازخواني قرار گيرند، شاهد حضور جدي و اثرگذار جوانان با اين بن‌‌مايه‌هاي فرهنگي خواهيم بود. اين‌ها نه تنها وارثان ادب پايداري‌اند،‌ بلكه عرصه‌هاي وسيعي را براي تحقيقات آتي ايجاد مي‌كنند.

وي در پايان، بر لزوم پرداختن به ادبيات پايداري براي كودكان، تاكيد كرد و گفت: اگر به اين موضوع نپردازيم، قطعا" كوتاهي كرده‌ايم و اگر به آن اعتنا كنيم، با يك حوزه وسيع و تماشايي در عرصه ادبيات معاصر مواجه خواهيم شد.

بيست‌وسومين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران، تا 25 ارديبشهت 89 در مصلاي امام خمينيي(ره) تهران برپاست.