گلاله اسدی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در سنندج، با اشاره به اهمیت نهادینه کردن فرهنگ مطالعه در جامعه اظهار کرد: کتابخوانی پیش از آنکه یک رفتار فردی باشد، یک عادت فرهنگی و اجتماعی است که شکلگیری آن به محیط خانواده، نظام آموزشی و فضای عمومی جامعه بستگی دارد.
وی افزود: اگر میخواهیم در آینده جامعهای اهل مطالعه داشته باشیم، باید از دوران کودکی برای ایجاد علاقه به کتاب برنامهریزی کنیم. کودکی که از سالهای نخست زندگی با کتاب، قصه و داستان ارتباط برقرار میکند، در سنین بالاتر نیز آمادگی بیشتری برای مطالعه و یادگیری خواهد داشت.
این نویسنده با تأکید بر نقش خانوادهها در شکلگیری عادت مطالعه بیان کرد: نمیتوان از کودکان انتظار داشت به کتاب علاقهمند شوند، در حالی که در محیط خانه کتاب جایگاه مشخصی ندارد. والدینی که خود اهل مطالعه هستند و زمانی را به خواندن کتاب اختصاص میدهند، بهصورت غیرمستقیم فرزندانشان را نیز به این مسیر تشویق میکنند.
اسدی ادامه داد: اختصاص حتی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه زمان در طول روز برای مطالعه خانوادگی، قصهخوانی برای کودکان و گفتوگو درباره کتابهایی که اعضای خانواده میخوانند، میتواند بهتدریج مطالعه را به یک عادت لذتبخش تبدیل کند.
وی با اشاره به نقش مدارس در توسعه فرهنگ کتابخوانی گفت: یکی از ظرفیتهای مهم برای ترویج مطالعه، مدارس هستند؛ اما باید میان آموزش مهارت خواندن و ایجاد علاقه به مطالعه تفاوت قائل شد. دانشآموزان نباید کتاب را صرفاً وسیلهای برای امتحان، تکلیف و کسب نمره بدانند.
اسدی پیشنهاد کرد: ایجاد کتابخانههای فعال در مدارس، برگزاری نشستهای معرفی کتاب با مشارکت دانشآموزان، اختصاص زمانی مشخص برای مطالعه آزاد و دعوت از نویسندگان و شاعران برای گفتوگو با دانشآموزان میتواند ارتباط نسل جدید با کتاب را تقویت کند.
این نویسنده افزود: بهتر است دانشآموزان در انتخاب کتاب نیز آزادی عمل داشته باشند و متناسب با سن، علاقه و نیاز خود سراغ آثار داستانی، علمی، تاریخی و ادبی بروند. اجبار در مطالعه یک اثر مشخص، همیشه به ایجاد علاقه منجر نمیشود.
اسدی، با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و ادبی استان کردستان اظهار کرد: کردستان از پیشینه غنی ادبی و فرهنگی برخوردار است و وجود شاعران، نویسندگان، قصهگویان و میراث شفاهی این منطقه، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه فرهنگ مطالعه به شمار میرود.
وی همچنین گفت: استفاده از آثار نویسندگان بومی، معرفی کتابهای کردی و فارسی، توجه به ادبیات کودک و نوجوان و انتشار روایتهای برگرفته از فرهنگ و تاریخ منطقه میتواند زمینه ارتباط نزدیکتر مخاطبان با کتاب را فراهم کند.
اسدی تصریح کرد: وقتی مخاطب در کتاب با زبان، فرهنگ، خاطرات و تجربههای زیسته خود مواجه میشود، احساس نزدیکی بیشتری با اثر پیدا میکند. بنابراین حمایت از نویسندگان بومی و معرفی آثار آنها باید یکی از محورهای اصلی برنامههای ترویج کتابخوانی در استان باشد.
این نویسنده با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت کتابخانههای عمومی گفت: کتابخانهها نباید صرفاً به محلی برای امانت گرفتن و پس دادن کتاب محدود شوند. این مراکز میتوانند به پایگاههایی برای گفتوگو، تبادل تجربه، نقد کتاب، قصهگویی، کارگاههای آموزشی و دورهمیهای فرهنگی تبدیل شوند.
وی افزود: برگزاری نشستهای کتابخوانی در محلهها، روستاها، مدارس، دانشگاهها و حتی محیطهای کاری میتواند دامنه مخاطبان کتاب را گسترش دهد. همچنین راهاندازی ایستگاههای مطالعه در مکانهای عمومی و توسعه کتابخانههای سیار، بهویژه در مناطق روستایی و کمبرخوردار، فرصت دسترسی گروههای بیشتری از مردم به منابع مطالعاتی را فراهم میکند.
اسدی، با انتقاد از محدود شدن برخی فعالیتهای ترویجی به مناسبتهایی مانند هفته کتاب اظهار کرد: برگزاری نمایشگاه، جشن امضا، نشستهای نقد و بررسی و مسابقات کتابخوانی ارزشمند است، اما اثرگذاری این برنامهها زمانی بیشتر میشود که به فعالیتهایی مستمر و هدفمند تبدیل شوند.
وی ادامه داد: برای هر برنامه باید مخاطب مشخص، هدف روشن و شیوه ارزیابی در نظر گرفته شود. بهعنوان نمونه، اگر مسابقه کتابخوانی برای نوجوانان برگزار میشود، باید پس از پایان مسابقه نیز زمینه ادامه ارتباط آنها با کتاب فراهم باشد.
این نویسنده استفاده از ظرفیت رسانهها و شبکههای اجتماعی را نیز ضروری دانست و گفت: معرفی کوتاه و جذاب کتاب، انتشار ویدئوهای معرفی آثار، گفتوگو با نویسندگان و ارائه پیشنهادهای مطالعاتی متناسب با گروههای سنی مختلف میتواند کتاب را بیشتر در معرض دید مخاطبان قرار دهد. البته این محتواها باید از قالب تبلیغات صرف خارج شوند و به معرفی واقعی و اثرگذار کتاب بپردازند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، هزینه تهیه کتاب و محدودیت دسترسی به منابع مطالعاتی را از موضوعاتی دانست که باید در برنامهریزیهای فرهنگی مورد توجه قرار گیرد و افزود: توسعه کتابخانههای عمومی، تقویت منابع کتابخانهای، حمایت از کتابفروشیها و ناشران محلی و اجرای طرحهای تبادل و اهدای کتاب میتواند بخشی از این موانع را کاهش دهد.
اسدی خاطرنشان کرد: دستگاههای فرهنگی، شهرداریها، آموزشوپرورش، دانشگاهها، رسانهها و تشکلهای مردمی هرکدام ظرفیتهایی دارند که در صورت هماهنگی و همافزایی میتوانند به توسعه فرهنگ مطالعه کمک کنند. این مسئولیت نباید تنها بر عهده یک نهاد یا اداره باشد.
وی در پایان تأکید کرد: برای رسیدن به جامعهای کتابخوان، باید نگاه خود را از برنامههای کوتاهمدت و مناسبتی به سمت فرهنگسازی بلندمدت تغییر دهیم. هدف نهایی این است که کتاب از یک کالای فرهنگی که گاهی در مناسبتها به سراغ آن میرویم، به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود.
نظر شما