سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مرجانه حسینزاده: همزمان با سیوچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران و در راستای تبیین شعار امسالِ این رویداد، با عنوان «با کتاب گفتوگو کنیم»، به سراغ نویسندگان و فعالان حوزه نشر رفتهایم تا درباره مفهوم این شعار و راههای تبدیل آن به یک رفتار فرهنگی در زندگی روزمره گفتوگو کنیم. انتخاب این شعار در روزگاری که انسان معاصر بیش از گذشته با دغدغهها، نگرانیها و احساس تنهایی مواجه است، میتواند یادآور نقش فراتر کتاب از یک ابزار صرف برای مطالعه و کسب اطلاعات باشد، چراکه کتاب فرصتی برای تأمل، همصحبتی، شناخت خویشتن و برقراری ارتباطی عمیقتر با جهان پیرامون فراهم میکند.
در همین راستا، علی فعالپارسا، نویسنده و ناشر خراسانی، در گفتوگو با خبرنگار ایبنا با تأکید بر ضرورت شکلگیری رابطهای دوسویه میان انسان و کتاب، معتقد است؛ کتاب در روزگار پرهیاهوی امروز میتواند بهترین یار و همراه انسانهای تنها و دلنگران باشد.
وی با اشاره به افزایش دغدغهها و گرفتاریهای انسان معاصر اظهار کرد: این روزها بیش از هر زمان دیگری با انبوهی از دغدغهها و مشکلات مواجه هستیم و در میان این گرفتاریها، نوعی تنهایی را نیز تجربه میکنیم. منظورم تنهایی در نبود خانواده، دوستان یا ارتباطات مجازی نیست، بلکه نوعی تنهایی درونی است که انسان امروز با وجود تمام ارتباطات پیرامونی خود با آن دستوپنجه نرم میکند.
این نویسنده و ناشر خراسانی با بیان اینکه کتاب میتواند همراهی مؤثر برای عبور از این وضعیت باشد، افزود: پس از جنگ جهانی دوم، روانشناسان در کنار روشهای درمانی مختلف، مطالعه کتاب را نیز توصیه میکردند. به اعتقاد من، کتاب در روزگار کنونی هم میتواند بهترین یار و همراه انسانهای تنها و نگران باشد.
ارتباط دو سویه با کتاب
فعالپارسا با اشاره به تغییر نگاه به مفهوم کتابخوانی و ارتباط با آثار مکتوب ادامه داد: این تصور که ارتباط با کتاب صرفاً یک گفتمان یکسویه باشد، به این معنا که کتاب داستانی را برای ما روایت کند و ما فقط شنونده باشیم، دیگر منسوخ شده است. امروز انسانها با کتاب ارتباط برقرار میکنند و دغدغهها و مسائل خود را در لابهلای صفحات آن جستوجو میکنند.

وی تصریح کرد: باید متناسب با خواستهها و انتظارات خود، کتاب را بهعنوان دوستی خوب انتخاب کنیم و دغدغههایمان را با آن در میان بگذاریم. شیرینی این گفتوگوی دوسویه، تجربهای است که هیچگاه از خاطر یک کتابخوان فراموش نخواهد شد.
گفتوگو با کتاب، فراتر از خواندن و پر کردن اوقات فراغت است
این فعال حوزه نشر با بیان اینکه معیارهای دوستی انسان با کتاب نیز در گذر زمان تغییر کرده است، گفت: روزگاری کتاب، بیشتر وسیلهای برای سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت بود. برای مثال، در فصل تابستان، زمانی که تنها میشدیم یا همصحبتی نداشتیم، شاید کتاب را بهعنوان یکی از گزینههای گذران وقت انتخاب میکردیم. اما امروز گفتوگو با کتاب دیگر به معنای صرفاً خواندن چند صفحه و تمام کردن یک اثر نیست.
وی افزود: اگر گفتوگو با کتاب به یک عادت روزمره تبدیل شود، میتواند زمینهساز شکلگیری بهترین عادتها در زندگی هر یک از ما باشد. این یار پنددهنده امروز دیگر بیزبان نیست، بلکه با زبانی شیوا و رسا، حرفهای بسیاری برای انسانهای تنها دارد. من ترجیح میدهم در روزگار کنونی، بخش بیشتری از زمان خود را به گفتوگو با کتاب اختصاص دهم.
فعالپارسا همچنین درباره تأثیر پیشرفت فناوری بر جایگاه کتاب اظهار کرد: من برای کتاب هیچ رقیبی قائل نیستم. پیشرفت فناوری در چند دهه گذشته ابزارها و امکانات متعددی را به وجود آورده است که هر یک بهنوعی خود را رقیب یا جایگزین کتاب معرفی میکنند، اما واقعیت این است که کتاب همچنان جایگاه ارزشمند خود را در جامعه حفظ کرده است.
این نویسنده و ناشر ادامه داد: البته اگر صحبت از ابزارهایی باشد که میتوانند مردم را به کتاب و کتابخوانی ترغیب کنند، پاسخ متفاوت است. امروزه برنامههای کاربردی و سامانههای اینترنتی متعددی وجود دارند که به شیوههای مختلف به عرضه کتاب یا تشویق افراد به برقراری ارتباط با آن میپردازند. بنابراین نباید این فرصتها را از دست بدهیم و لازم است با هر ابزاری که در اختیار داریم، این دوست وفادار را به یکدیگر معرفی کنیم.
مسئولان فرهنگی باید صدای اهالی نشر را بشنوند
فعالپارسا در بخش دیگری از این گفتوگو، با انتقاد از وضعیت سیاستگذاری در حوزه کتاب و نشر، خطاب به مسئولان فرهنگی کشور گفت: پیشنهاد من در هفته کتاب امسال بیش از همه متوجه مسئولانی است که متأسفانه طی سالهای گذشته ترجیح دادهاند نسبت به دغدغهها و مطالبات اهالی فرهنگ بیتفاوت باشند. گاهی سخنان فعالان فرهنگی خطاب به این مسئولان، مصداق آب در هاون کوبیدن بوده است.
وی با تأکید بر ضرورت اتخاذ سیاستهای حرفهای و فرهنگمحور در حوزه نشر بیان کرد: مسئولان فرهنگی کشور میتوانستند با سیاستگذاری درست، بخش قابلتوجهی از افزایش بیرویه هزینههای چاپ و نشر کتاب را مدیریت کنند؛ اما نهتنها از ظرفیت و تجربه اهل فرهنگ در این زمینه استفاده نکردند، بلکه با تصور توانمندی در مدیریت این حوزه، شرایطی را رقم زدند که پیامدهای آن بر بازار کتاب و فعالان نشر کاملاً مشهود است.
این ناشر خراسانی با اشاره به برخی راهکارهای قابل اجرا برای حمایت از صنعت نشر اظهار کرد: کنترل و مدیریت قیمت مواد اولیه چاپ، حمایت از اهل قلم، نظارت بر فعالیت مراکز پخش کتاب و کاهش هزینههای مربوط به دریافت مجوزها، از جمله اقداماتی است که میتوانست بخشی از بار مشکلات را از دوش اهالی فرهنگ کشور بردارد.
وی با انتقاد از هزینهتراشی در برخی فرایندهای اداری مرتبط با نشر افزود: حتی این روزها ارائه یک بارکد میلهای شابک نیز به پرداخت هزینه منوط شده است. در حالی که انتظار میرود نهادهای متولی فرهنگ، بهجای ایجاد محدودیت و هزینههای بیشتر، مسیر فعالیت نویسندگان و ناشران را تسهیل کنند.
فعالپارسا در پایان به ضرورت تحقق شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» تاکید کرد و گفت: تحقق این شعار نیازمند توجه عملی به جایگاه کتاب و فعالان این حوزه است.
نظر شما