به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، نشست برنامه ریزی برگزاری نمایشگاه بزرگ کتاب یزد با حضور مسئولان کشوری و استانی در محل استانداری یزد برگزار شد.
محمد محسنی، معاون خانه کتاب و ادبیات ایران در این نشست بر ضرورت تغییر رویکرد از برگزاری یک نمایشگاه دولتی به سمت یک رویداد مردمی و جریان‌ساز تأکید کرد. وی با اشاره به اهمیت استراتژیک نمایشگاه کتاب یزد در سال جاری، این رویداد را نه یک نمایشگاه ساده، بلکه یک «برنامه ملی در قالب هفته خدمت فرهنگی» توصیف کرد.
نقش کلیدی آموزش و پرورش و مشارکت مردمی
محسنی در این نشست با تأکید بر نقش حیاتی آموزش و پرورش، خواستار حضور گسترده دانش‌آموزان در نمایشگاه شد. وی پیشنهاد کرد که با برنامه‌ریزی برای حضور مدارس در بازه‌های زمانی مشخص (به‌ویژه صبح‌ها)، شور و شوق مطالعه در میان دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان ایجاد شود. وی همچنین تأکید کرد که نمایشگاه زمانی رنگ و بوی اصلی خود را پیدا می‌کند که گروه‌های مردمی، و فعالان حوزه کتاب مانند گروه‌های فعال در کافه‌ها و کتابخانه‌ها در آن حضور داشته باشند. وی از اداره کل ارشاد خواست تا فضایی ویژه برای نقد کتاب و گفتگوهای مردمی در نمایشگاه فراهم کند.
معاون خانه کتاب از طرح‌های نوآورانه برای سال‌های آتی خبر داد. وی اعلام کرد که در نمایشگاه‌های آتی، کتاب‌فروشان می‌توانند بدون تعارض منافع با ناشران، به حضور در نمایشگاه ادامه دهند. محسنی با اشاره به مدل عرضه متمرکز، توضیح داد که ناشران کشوری از طریق صندوق‌های متمرکز به عرضه می‌پردازند تا فضای غرفه‌ها برای تعامل مستقیم با مردم باز شود، اما ناشران استانی همچنان حق حضور مستقل برای ارتباط مستقیم با مخاطبان خود را خواهند داشت. وی همچنین از امکان حمایت مالی از تأسیس کتاب‌فروشی در شهرستان‌های محروم از طریق صندوق کارآفرینی ریاست‌جمهوری خبر داد.
محسنی ، بر ضرورت ایجاد «اتمسفر فرهنگی» پیش از شروع نمایشگاه تأکید کرد و خواستار پوشش سیستماتیک رسانه‌ها، از صدا و سیما گرفته تا بخش خصوصی و مطبوعات شد. وی پیشنهاد تشکیل استودیو ثابت در محل نمایشگاه را مطرح کرد. همچنین وی با اشاره به اینکه توجه رسانه‌های ملی به نمایشگاه یزد در سال جاری بسیار خواهد بود، از مدیران ارشد استانی خواست تا با حضور در نمایشگاه، ارتباط چهره‌به‌چهره و پاسخگویی مستقیم خود را با اقشار فرهنگی تقویت کنند.
وی بر ضرورت تبدیل این رویداد به یک «جشنواره فرهنگی چندوجهی» تأکید کرد. وی با اشاره به اهمیت استراتژیک این نمایشگاه، خواستار مشارکت گسترده تمامی نهادها برای ایجاد اتمسفری جذاب و افزایش میزان تعامل مردم با کتاب شد.
معاون خانه کتاب و ادبیات ایران با تأکید بر اینکه نمایشگاه نباید تنها به عرضه کتاب محدود شود، پیشنهاد کرد که تمامی گروه‌های فرهنگی برنامه‌های خود را در محل نمایشگاه اجرا کنند. وی افزود: ما انتظار داریم شاهد تنوع بی‌نظیری از برنامه‌ها مانند سینما-کتاب، موسیقی و کتاب، رونمایی از آثار جدید، دیدار با نویسندگان محبوب و جلسات نقد کتاب باشیم.
محسنی همچنین با اشاره به پتانسیل‌های هنری، از برگزاری پرفورمنس‌های هنری و تئاترهای خیابانی در فضای نمایشگاه استقبال کرد و افزود: نمایشگاه یک رویداد چندوجهی است؛ حتی نهادهایی مانند زندان‌ها و اوقاف نیز می‌توانند فعالیت‌های فرهنگی خود در حوزه کتاب را در این بستر ارائه دهند. وی همچنین از طرح «اهدای کتاب به مدارس» با همکاری آموزش و پرورش و خانه کتاب به عنوان یکی از برنامه‌های ارزشمند یاد کرد.
وی در ادامه به اهمیت تبلیغات خلاقانه پرداخت و با یادآوری تجربه‌های موفق، بر استفاده از ابزارهای جذاب مانند انیمیشن‌های تبلیغاتی و شخصیت‌های نمادین تأکید کرد. محسنی معتقد است که ایجاد اتمسفر جذاب پیش از شروع نمایشگاه، می‌تواند اشتیاق مردم را برای حضور در این رویداد دوچندان کند.
محسنی با اشاره به نقش کلان برنامه‌های وزارت ارشاد در سطح استان، تأکید کرد: هدف ما از هماهنگی‌های گسترده، افزایش سقف خرید مردم است. با توجه به تخصیص ۳۰ درصد یارانه و تخفیف به تمامی خریداران، انتظار داریم استان یزد با استقبال گسترده‌تر از نمایشگاه‌های پیشین، رکورد جدیدی در میزان خرید کتاب ثبت کند.
تأکید بر جایگاه فرهنگی یزد و ظرفیت‌های هنری
حجت‌الاسلام عباس دانشی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد، نیز در این نشست، بر اهمیت این رویداد به عنوان بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی استان تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه نمایشگاه‌های استانی در واقع آینه نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران هستند، خواستار مشارکت همه‌جانبه تمامی نهادها برای برگزاری نمایشگاهی با عظمت و شکوه شد.
دانشی در این نشست با اشاره به گزارش‌های تصویری از فعالیت‌های جهادی و توسعه‌ای استان در حوزه‌های مختلف، افزود: در کنار پیشرفت‌های صنعتی و زیرساختی، نمایشگاه کتاب می‌تواند جای خالی رویدادهای بزرگ فرهنگی را در استان پر کند. وی با اشاره به برتری استان یزد در حوزه‌های هنری نظیر تئاتر، موسیقی، هنرهای تجزی‌گری و قرآن، خاطرنشان کرد که یزد ظرفیت‌های بسیار بالایی برای میزبانی از این رویداد ملی دارد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد با هدف ارتقای سطح کیفی نمایشگاه، خواستار دعوت از شخصیت‌های برجسته ادبی کشور شد. وی با نام بردن از نویسندگان و چهره‌های مطرح در حوزه‌های رمان، کودک و نوجوان، تاریخ و ادبیات دفاع مقدس، تأکید کرد که حضور این اساتید می‌تواند جذابیت نمایشگاه را برای مخاطبان دوچندان کند. وی همچنین از دستگاه‌های فرهنگی خواست تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های خود، غرفه‌های باکیفیتی را جهت عرضه آثار فرهنگی‌شان در نمایشگاه مستقر کنند.
دانشی در تحلیل عوامل موفقیت نمایشگاه، نقش ناوگان عمومی و آموزش و پرورش را حیاتی دانست و اظهار داشت: اگر آموزش و پرورش و نهادهای عمومی درخشش خوبی در نمایشگاه داشته باشند، شاهد یک رویداد بی‌نظیر خواهیم بود. وی همچنین از نهادهای مهمی همچون کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نهاد کتابخانه‌ها، حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌های یزد و هنر، و همچنین موسسات فرهنگی نظیر کتابخانه وزیری خواست تا با حضور فعال خود، در این عرصه مشارکت کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد با اشاره به اینکه روزهای آغازین نمایشگاه با ایام مناسبت‌های مذهبی همزمان است، پیشنهاد کرد که پس از عبور از این ایام، در روزهای پایانی هفته کتاب (۲۴ و ۲۵ آبان)، با محوریت استان یزد، مراسمی تحت عنوان جشن کتاب برگزار شود تا شکوه این رویداد به اوج خود برسد.
در پایان، وی با اشاره به آمادگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حضور در این رویداد، از مقام استاندار درخواست کرد تا از وزیر محترم جهت حضور در نمایشگاه دعوت به عمل آورند تا سطح تعاملات میان مسئولان و فعالان فرهنگی در این نمایشگاه به بالاترین حد برسد.
نمایشگاه کتاب؛ معیار سنجش شکوه فرهنگی یزد
معاون سیاسی امنیتی استاندار یزد، نیز در این نشست با تأکید بر جایگاه استراتژیک کتاب در حفظ هویت و تمدن ملت‌ها، خواستار مسئولیت‌پذیری حداکثری مدیران در حمایت از این رویداد فرهنگی شد.
اسماعیل دهستانی در ابتدای سخنان خود ضمن تقدیر از حضور متخصصان و پژوهشگران حوزه کتاب، نسبت به عدم حضور برخی از مدیران در این نشست مهم، ابراز گلایه کرد. وی با اشاره به اینکه فرهنگ و اندیشه نباید در حاشیه قرار گیرد، تأکید کرد: اگر شعار ما ارزش قائل شدن برای تمدن و فرهنگ است، مدیران باید خود را مکلف به حضور و حمایت از جریان‌های فرهنگی بدانند. عدم توجه به این حوزه، با اهداف توسعه‌ای و تمدنی ما در تضاد است.
دهستانی افزود: نمایشگاه کتاب، بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی استان است و مدیران باید به عنوان بخشی از زنجیره اصلی این جریان، در کنار فعالان فرهنگی حضور داشته باشند.
وی با اشاره به جایگاه ویژه استان یزد به عنوان دارالعباده، دارالعلم و شهر جهانی، تأکید کرد که انتظار از برگزاری نمایشگاه کتاب در این استان، بسیار فراتر از سایر استان‌هاست. معاون استانداری تصریح کرد: ما نباید خود را با دیگر استان‌ها مقایسه کنیم؛ بلکه باید با توجه به ظرفیت‌های علمی، مذهبی و خیرخواهانه یزد، نمایشگاهی برگزار کنیم که شایسته این جایگاه باشد. کیفیت برگزاری این نمایشگاه، معیار اصلی ارزیابی وضعیت فرهنگی استان خواهد بود.
دهستانی گفت: نگاهی عمیق به فلسفه تمدنی کتاب صورت گرفت. وی با مقایسه قدرت‌های تاریخی، اظهار داشت: اگر در گذشته شکوه کشورها با وسعت سرزمین و قدرت نظامی (شمشیر) سنجیده می‌شد، امروزه نماد تمدن و هویت، در اندیشه، خرد و مکتوب بودن نهفته است. قلم و کتاب، ابزاری برای ماندگاری میراث ملت‌ها و انتقال دانش و تجربه در طول قرن‌هاست.
معاون سیاسی امنیتی استانداری با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدات جهانی، افزود: در عصر کنونی که با ادبیات جدیدی از جنگ‌ها، از جمله جنگ‌های نسل چهارم و جنگ‌های ترکیبی روبرو هستیم، کتاب و اندیشه، اصلی‌ترین ابزار برای انتقال تجربیات و حفظ هویت در برابر این چالش‌هاست. کتاب، تنها ابزاری است که می‌تواند دانش را در بستر زمان حفظ و تقویت کند.
معاون استاندار یزد با اشاره به ریشه‌های دینیِ اهمیتِ دانستن، خاطرنشان کرد: «در دین ما، پیوند میان وحی و کتاب از نخستین لحظات با کلمه اقرأ (بخوان) آغاز شده است. این نشان می‌دهد که تعصبات دینی و تعصبات تمدنی و هویتی، هر دو در یک نقطه مشترک یعنی «اندیشه و خرد» تلاقی می‌کنند.
وی افزود که توجه به موضوعات خرد و اندیشه، تنها یک فعالیت فرهنگی نیست، بلکه مسیری برای رسیدن به «تعالی عظیم انسانی» است.
وی با نگاهی به تاریخ ایران باستان و دوران‌های مختلف تاریخی، از نقش حیاتی نویسندگان و اندیشمندان در حفظ هویت ملی سخن گفت. معاون استانداری تصریح کرد: تاریخ ایران همواره با تهاجم و جنگ‌های مختلف همراه بوده است، اما آنچه باعث شد هویت و تمدن ما در طول قرن‌ها باقی بماند، نقش پررنگ اندیشمندان بود. حتی در سخت‌ترین روزگارها و دوران‌های استبداد، نویسندگان و شاعران ما از قلم خود دست نکشیدند؛ همان‌طور که فردوسی شاهنامه را در روزگار سخت نوشت تا میراثی ماندگار بر جای بگذارد. از بیهقی و سعدی تا حافظ، همگی گواه بر این حقیقت هستند که در ایران، نوشتن همواره راهی برای بقای هویت بوده است.
معاون سیاسی امنیتی استاندار با تأکید بر کارکرد دوم کتاب یعنی «انتقال هویت»، نگاهی مدرن به علوم اجتماعی داشت. وی اظهار داشت: ما در یزد، اصالت و هویت تمدنی بسیار قدرتمندی داریم و کتاب، اصلی‌ترین ابزار برای انتقال این اصالت به نسل‌های آینده است. ما نباید کتاب را صرفاً یک عادت فرهنگی بدانیم؛ بلکه باید آن را یک ضرورت ملی و دینی قلمداد کنیم که کارکردهای چندجانبه‌ای در انتقال علم، آگاهی و هویت دارد.
وی در پایان با اشاره به چالش‌های عصر حاضر، افزود: امروزه در علوم اجتماعی از ضرورت "گفتگو" سخن می‌گویند، اما برای رسیدن به گفتگویی عمیق و آرام، ما به بستر کتاب نیاز داریم. کتاب تنها ابزاری است که می‌تواند «انقطاع نسلی» را در جامعه ترمیم کند و اجازه دهد تجربه و دانش میان نسل‌ها به شکلی اصیل جریان یابد. ارتقای کارکرد کتاب، کلید عبور از چالش‌های اجتماعی و حفظ انسجام ملی است.
نظر شما