به گزارش خبرنگار خبرگزاری گتاب ایران (ایبنا) در قم، آیتالله سید موسی شبیری زنجانی متولد سال ۱۳۰۶، از مراجع شیعی و از استادان درس خارج فقه و خارج اصول در قم بود. او یکی از هفت فقیهی بود که پس از درگذشت آیتالله اراکی، از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جایز التقلید و واجد شرایط مرجعیت معرفی شد.
آیتالله شبیری زنجانی در قم و نجف به تحصیل پرداخت و در درس آیتالله بروجردی، خویی و محقق داماد حاضر میشد. او تحقیقی بر رجال نجاشی نوشته است. آیتالله شبیری همچون پدرش سید احمد شبیری زنجانی، امام جماعت در حرم حضرت معصومه(س) و مدرسه فیضیه بود.
آیتالله سیدموسی شبیری زنجانی، دروس حوزوی را از سال ۱۳۵۹ یا ۱۳۶۰ هجری قمری آغاز کرد و دروس دوره سطح را در سه یا چهار سال به پایان برد. پس از آن در درس سید صدرالدین صدر حاضر شد و به گفته سایت دفترش، او کمسنترین شرکتکننده در این درس بود. شبیری زنجانی، دو بار در سالهای ۱۳۷۳ق و ۱۳۷۴ق به حوزه علمیه نجف رفت و در درسهای خارج فقه جلسات سید عبدالهادی شیرازی و سید محسن طباطبائی حکیم شرکت کرد.
او همچنین در درس فقه و اصول سید ابوالقاسم خویی و سیدحسین طباطبایی بروجردی شرکت میکرد. سید موسی ۲۱ سال نیز در درس خارج فقه سید محمد محقق داماد بههمراه امام موسی صدر و سیدمحمد بهشتی شرکت کرد و یک دوره کامل درس خارج اصول را نیز از وی فراگرفت. او، امام موسی صدر را به عنوان اولین هممباحث و یکی از عوامل علاقهمندیاش به دروس حوزی معرفی کرده است.
تحقیق رجال نجاشی
این کتاب در سال ۱۴۱۶ق (۱۳۷۴ش) توسط انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به چاپ رسید. تحقیق این اثر، با استفاده از ۱۴ نسخه رجال نجاشی صورت گرفته است.
تعلیقه بر کتاب «آشنای حق»
آشنای حق، شامل آثار و احوال عرفانی آقا محمد بیدآبادی (سده ۱۲ق) است. این کتاب در سال ۱۳۹۱ شمسی از سوی انتشارات خویی چاپ شد. کتاب اصلی در سال ۱۳۷۹ شمسی از سوی نشر نهاوندی انتشار یافته است.
جرعهای از دریا
کتابی چهار جلدی، حاوی مقالات، تعلیقات و بیانات شفاهی شبیری زنجانی است. هر جلد این کتاب دارای سه فصل عربی، فارسی و طریقیات است. فصل «طریقیات» پارهای از گفتههای وی در مسیر خانه تا حرم حضرت معصومه(س) است. فصل اول این کتاب، حاوی ۱۴ اثر فارسی، شامل مقالات، مصاحبهها و تعلیقههای وی بر آثار فارسی است. فصل دوم، هشت اثر عربی است که بیشتر آنها تعلیقات است و فصل پایانی کتاب، طریقیات است که نکاتی علمی، تاریخی و اخلاقی را بازگو میکند و اشاراتی به شرح حال و ویژگیهای عالمان دین دارد. این کتاب در چهار جلد از سوی مؤسسه کتابشناسی شیعه در سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸ش در قم و به زبان فارسی چاپ شد.
کتاب نکاح
این کتاب نخستین عنوان از مجموعه دروس فقهی آیت الله شبیری زنجانی است که با تلاشهای مستمر و چندسالهی پژوهشگران مرکز فقهی امام محمدباقر علیهالسلام، در ٢۵ جلد تحقیق و تدوین میشود و ١٢ جلد آن اکنون به زیور طبع آراسته شد.
برخی از ویژگیهای این مجموعه عبارتاند از گستردگی تتبع و رجوع به بیشترِ کتابهای استدلالی، پرهیز از نقل باواسطۀ اقوال، رجوع به مصادر متفرّقۀ مرتبط با بحث فقهی (مانند کتابهای تاریخ و انساب و تراجم)، توجّه ویژه به «آیات الأحکام»، رجوع به مخطوطات کتابهای حدیثی و بسنده نکردن به نسخههای چاپی، بحث تفصیلی از سند و مفاد احادیث، توجّه به فقه عامّه در برداشت از روایات، و تبیین برخی از مباحث اصول که بهگونۀ مستقل و مستوفی در کتابهای اصول بررسی نشدهاند.
مجموعه آثار آیتالله شبیری در قالب نرمافزار «مجموعه آثار حضرت آیتالله العظمی سید موسی شبیری زنجانی» از سوی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور گردآوری و منتشر شده است.
آیتالله شبیری در برخورد سیاسی - اجتماعی استقلال و اعتدال داشت
محمود مهدیپور پژوهشگر و سرپرست مجموعه کتاب «ستارگان حرم» درباره آیتالله سید موسی شبیری زنجانی گفت: این عالم ربانی چند ویژگی برجسته داشتند. اول فروتنی و تواضع در رفتارهای اجتماعی و با طلاب جوان که در تدریس و راهنماییهای اخلاقی ایشان آشکار بود.
وی ادامه داد: ویژگی دوم، علم رجال ایشان بود که شناخت زنجیره تاریخی راویان و ناقلان سخنان معصومین (ع) و بازشناسی اسامی مشابه و متفاوت عصر حضور و غیبت و احیانا واسطههای ناشناخته و حذف شده در سلسله راویان است.
مهدیپور تصریح کرد: شاخصه سوم این مرجع تقلید، استقلال و اعتدال در برخورد سیاسی اجتماعی بود که گوش به فرمان مسئولان و مدیران کشور نبودند و آنچه از فقه اسلامی و احکام الهی میفهمیدند بدان پایبند بودند و برای خوشآمد و بدآمد دیگران فتوا و عمل خویش را عوض نمیکرد.
سرپرست مجموعه کتاب «ستارگان حرم» بیان کرد: چهارمین ویژگی، فرزندان و شاگردانی است که برای حوزه علمیه و امت اسلامی تربیت کردند که در تدین و ارزشهای معنوی آنان تردید نداریم.
آگاهیهای آیتالله شبیری به فقه و اصول و رجال منحصر نبود
مدیر موسسه کتاب شناسی شیعه نیز درباره شخصیت و ویژگیهای آیتالله سید موسی شبیری زنجانی بیان کرد: آیتالله شبیری دارای امتیازات بسیار از جمله تبحر فوقالعاده در فقه و تسلط بسیار بر منابع فقهی بودند.
حجتالاسلام رضا مختاری با اشاره به ویژگیهای علمی و عملی آیتالله العظمی شبیری زنجانی گفت: ایشان صاحب سبک فقهی ممتازی بودند که این سبک فقهی بهترین سبک استنباط و نزدیکترین نظریه به واقع و احکام شرعی است که متاثر از سبک فقهی مرحوم آیتالله حسین بروجردی بود.
وی افزود: علاوه بر این، ایشان صاحب سبک در فقه بودند و این سبک فقهی نتیجهاش به واقع نزدیکتر بود. تبحر فوقالعاده در فقه و تسلط به منابع و فهم کلمات قدما این برجستگی را به فهم فقهی ایشان میداد.
مختاری تصریح کرد: ایشان در علم حدیث و رجال متبحرترین شخص در عصر ما بودند و پیداست که تخصص در علوم حدیث و رجال چه مقدار در استنباط مسائل فقهی تاثیر دارد.
مدیر موسسه کتاب شناسی شیعه ادامه داد: آگاهیهای ایشان به فقه و اصول و رجال منحصر نبود بلکه در تاریخ، تراجم و انساب تسلط داشتند. حافظه قوی و فوقالعاده ایشان باعث محفوظ ماندن بسیاری از حوادث تاریخی حوزهها وتشخیص درست از نادرست بود.
وی یادآور شد: از نظر عملی سلوک عملی ایشان بهترین درس اخلاق برای علما و طلاب و فضلا بود. ذرهای هوا و هوس و ذرهای تکبر و منیت و خودخواهی در وجودشان نبود. بسیار متواضعانه با مردم برخورد میکرد و نکته برجسته دیگر اینکه تا دو سه روز قبل از ارتحال جانگدازشان همیشه در دسترس فضلا و مردم بودند.
مختاری تصریح کرد: آیتالله شبیری به خاطر احتیاط علمی و عملی مورد احترام همگان بود. همه جناحهای سیاسی، ایشان را قبول داشتند و به همین دلیل، میتوان گفت ایشان یک نوع میانجی بین جناحها و افکار مختلف بود.
نظر شما