به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در شیراز،کتاب «شرقگرایی و شرقزدگی» یکشنبه شب در نشست گفتار و اندیشه با همکاری انجمن جامعهشناسی ایران شعبه استان فارس معرفی و بررسی شد.
کرامتالله راسخ استاد جامعهشناسی در این نشست به تشریح کتاب پرداخت و در بخشی از سخنانش گفت: امکان تشکیل دولت ملی در جوامعی که ساختار جماعتی دارند و از هویتهای گوناگون تشکیل میشود، بسیار دشوار است.
وی با تاکید بر اینکه هنوز هویتهای اولیه تأثیرگذار هستند، عنوان کرد: اگر میخواهیم دولت ملی شویم یک مدرنیته خاص خودمان باید داشته باشیم.
دموکراسی در جامعه جماعتی به سختی شکل میگیرد
راسخ با بیان اینکه جامعه، طبقاتی است اما ساختار اجتماعی جماعت، طبقاتی نیست، خاطرنشان کرد: استقرار دموکراسی در یک جامعه جماعتی به سختی انجام میگیرد.
وی در ارتباط با حقوق عنوان کرد: شهروندان در جماعت حقوق بشر ندارند در حالیکه شهروندان در دموکراسی حقوق بشر دارند. حقوق بشر پیامدی از تصور نسبت به بشر است.
مولف کتاب «جماعت و جامعه» و «روشنفکران و روشنفکری در ایران»، یادآوری کرد: اصولاً حکومت قانون در اوایل قرن بیستم ممکن نبوده است. یکی از ویژگیهای جوامع جماعتی تاریخ نگاری برساخته است یعنی تاریخ را میسازند.
راسخ در پایان نتیجه گرفت که حوزه عمومی در جامعه ایرانی عمدتاً تحت تأثیر خردهبورژوازی شکل گرفته است؛ حوزهای که از دهه ۱۳۴۰ و پیش از انقلاب، دامنه نفوذ آن به سراسر کشور گسترش یافت و بر مناسبات اجتماعی و فرهنگی جامعه تأثیر گذاشت. اگر این فرایند تداوم یابد و طبقه متوسط ایران بتواند در فضایی مسالمتآمیز و بر پایه همکاری و همیاری، آمال، مطالبات و آرزوهای خود را در جامعه محقق کند، میتوان انتظار داشت که تحولی اساسی در مسیر توسعه اجتماعی و فرهنگی ایران شکل بگیرد و جایگاه ایران در میان کشورهای توسعهیافته نیز دستخوش تغییر شود.
در ادامه این نشست رحیم محمدی مدیر گروه «جامعه شناسی ایران» انجمن جامعهشناسان ایران به شکل ویدیوکنفرانس توسط روحالله جلیلی دبیر نشست به سخنرانی دعوت شد.
محمدی نیز کتاب شرق گرایی و شرق زدگی را اثری مهم ارزیابی و از راسخ تقدیر کرد.
مولف کتاب تجدد ایرانی، خاطرنشان کرد: مولف در کتاب یادشده شرق گرایی و شرق زدگی را ازحوزه زبان متعارف، سیاسی و روزنامه نگاری بیرون می آورد و به حوزه جامعه شناسی و مفهوم تبدیل و در عین حال بازاندیشی می کند.
محمدی در ادامه عنوان کرد: آثار دکتر راسخ برای جامعه شناسی و جامعه دانشگاهی و دانش جامعه شناسی را مهم میدانم.
او به مناسبت انتشار این کتاب به چرایی داستان شرق و پدید آمدن شرق گرایی پرداخت و گفت: مفهوم اورینتالیسم یک مفهوم بومی است که نشان می دهد داستان شرق و گفتوگو کردن پیرامون آن یک داستان قدیمی است.
شرق، سرزمین اجدادی و سرپناه است
محمدی خاطرنشان کرد: شرق سرزمین اجدادی و سرپناه است. اورینتالیسم را به معنای علاقه به شرق باید دید.
به گفته او، از میانههای رنسانس سیاحان و گردشگران به شرق میآیند و مفهوم اورینتالیسم را باز تعریف میکنند و شرق را از منظر آگاهی درحال تکوین توضیح میدهند.
محمدی با بیان اینکه هنوز نشانهای از شرقی نامیدن ایرانیان یافت نشده است، تصریح کرد: اولین بار در متون در زمان فتحعلی شاه قاجار شرق گرایی بروز پیدا میکند.
مولف کتاب «گفتمانهای رایج ایرانی» در ادامه به مفاهیم غربزدگی و شرقزدگی پرداخت و گفت: جامعه شناسی تلاش میکند کلمهای در زبان متعارف و عامیانه را بازاندیشی کرده و آنگاه وارد دانش جامعه شناسی میکند.
وی ساختارهای جماعتی دکتر راسخ را در کتاب یادشده مورد اشاره قرار داد و گفت: باید بین گفتمان منورالفکری و روشنفکری تمایز قایل شویم.
مدیر گروه «جامعه شناسی ایران» در پایان درباره کتاب پیشنهاد کرد که در چاپ های بعدی غلط های تایپی و مشکلات ویرایشی را برطرف کند تا خواننده با یک متن روان روبهرو شود.
در پایان این نشست، فرصت پرسش و پاسخ برای حاضران فراهم شد.
به گزارش ایبنا؛ نود و دومین نشست گفتار و اندیشه به همت حزب اتحاد ملت ایران اسلامی شعبه فارس با همکاری انجمن جامعهشناسی ایران شعبه استان فارس برگزار شد.
نظر شما