سرویس بین‌الملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: پژوهشگران همواره مجذوب تاریخ دقیق نگارش ایلیاد بوده‌اند. روش‌های سنتی مانند بررسی سفال‌ها و متون باستانی معاصر هومر، همگی تلاش داشته‌اند تا به این تاریخ دست یابند. اما در سال ۲۰۱۳، پژوهشگران دانشگاه ردینگ در مجله بایو اسیز (BioEssays) رویکردی متفاوت پیشنهاد دادند که مارک پیجل، سرپرست گروه، اخیراً در کتاب پزشکی در هومر (Medicine in Homer) آن را بازخوانی کرده است.

این مدل ریاضی بر پایه مقایسه سه زبان بنا شده است: یونانی هومری، یونانی مدرن و زبان هیتی (از امپراتوری عصر مفرغ در آناتولی). از آنجا که یونانی و هیتی هر دو هندواروپایی هستند، رابطه‌ای ژنتیکی دارند که به محققان اجازه می‌دهد از ریاضیات برای تخمین زمان فاصله این زبان‌ها استفاده کنند.

اساس این تحقیق، نرخ جایگزینی واژگانی است؛ یعنی سرعت تغییر کلمات در طول زمان. نیمه‌عمر یک کلمه حدود ۲۵۰۰ سال است، اما نرخ دقیق آن با توجه به نوع کلمه متفاوت است. محققان با بررسی واژگان مشترک و غیرمشترک در این سه زبان، تلاش کردند زمانی را بیابند که بیشترین احتمال را برای توزیع واژگانی داشته باشد.

نتیجه اولیه این تحلیل ریاضی، سال ۷۰۷ قبل از میلاد بود. اما محققان برای نزدیک‌تر شدن به واقعیت، یک متغیر تاریخی به مدل خود افزودند: از آنجا که هرودوت، مورخ قرن پنجم قبل از میلاد، از هومر یاد کرده است، پس ایلیاد باید پیش از آن تاریخ نوشته شده باشد. با اعمال این فرض و استفاده از یک مدل آماری «بیزی» که محدوده زمانی هومر را در حول‌وحوش ۸۰۰ قبل از میلاد متمرکز می‌کرد، نتیجه به سال ۷۶۲ قبل از میلاد تغییر یافت.

آیا این عدد یعنی رمز و راز هومر گشوده شده است؟ نه کاملاً. اگرچه ۷۶۲ قبل از میلاد محتمل‌ترین تاریخ است، اما بازه «۹۵ درصد اطمینان» در این مدل بسیار گسترده است. در واقع، رقم ۷۶۲ نتیجه‌ای است که پس از فرض اولیه پژوهشگران درباره زندگی هومر (در بازه‌ای حول سال ۸۰۰) به دست آمده است. اگر محققان نقطه شروع خود را سال ۷۰۰ قبل از میلاد فرض می‌کردند، نتیجه متفاوت می‌بود.

بنابراین، اگرچه ریاضیات نمی‌تواند تاریخ دقیق نگارش ایلیاد را اثبات کند، اما نتایج این مدل با یافته‌های تاریخی مورخان که نگارش این اثر را در قرن هشتم یا هفتم قبل از میلاد می‌دانند، همخوانی قابل قبولی دارد. این ابزار ریاضی، بیش از آنکه یک ماشینِ زمان برای کشف تاریخ دقیق باشد، روشی نو برای تأیید شواهد تاریخی موجود است.

منبع: greekreporter