شهرام اقبالزاده در حاشیه بازدید از دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در سنندج، درباره ارزیابی خود از فضای نمایشگاه و میزان استقبال مخاطبان اظهار کرد: غرفهداران بخش کتابهای کردی از فروش خود رضایت داشتند و به نظر میرسد ادبیات کردی در این منطقه خواهان و مخاطب زیادی دارد.
وی ادامه داد: در بازدید از نمایشگاه، جوانان بسیاری را دیدم و بهویژه دختران جوانی بودند که دستکم یک کتاب خریداری کرده بودند. این موضوع برای من قابل توجه بود و نشان میداد که کتاب همچنان برای بخشی از جامعه جایگاه خود را حفظ کرده است.
این نویسنده و مترجم با مقایسه فضای نمایشگاه کتاب کردستان با نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران گفت: در نمایشگاه کتاب تهران گاهی با پدیدهای مواجه هستیم که میتوان آن را «گردشگر فرهنگی» نامید؛ افرادی که به نمایشگاه میآیند، کتابها را میبینند و از فضای نمایشگاه استفاده میکنند، اما لزوماً خریدی انجام نمیدهند. اما در اینجا، در مشاهده کوتاهی که داشتم، احساس کردم بیشتر افرادی که برای بازدید آمده بودند، دستکم یک کتاب هم خریدند.
اقبالزاده با اشاره به شرایط اقتصادی خانوادهها افزود: وضعیت اقتصادی و معیشتی خانوادهها امروز شرایط سادهای ندارد و قدرت خرید مردم تحت تأثیر مسائل اقتصادی قرار گرفته است؛ با این حال، در نمایشگاه شاهد خانوادههایی بودم که با وجود همین محدودیتها برای خرید کتاب هزینه میکردند.
وی گفت: خانوادهها با توجه به قدرت خرید خود باید جستوجو و انتخاب کنند و کتابی را که واقعاً به آن نیاز دارند، خریداری کنند. آنچه در این بازدید کوتاه برای من اهمیت داشت، شوقی بود که برای کتاب دیدم. خانوادههایی آمده بودند و حتی خانوادههای چهار نفرهای را دیدم که کتاب خریداری میکردند.
شوق کتابخوانی
اقبالزاده درباره وضعیت کتابخوانی در سنندج نیز اظهار کرد: برای ارائه یک تحلیل دقیق درباره میزان مطالعه و کتابخوانی، طبیعتاً به بررسیهای جامعتر و دادههای دقیق نیاز داریم، اما همین مشاهده میدانی کوتاه از نمایشگاه نشاندهنده استقبال خوب مردم و وجود شوق کتابخوانی بود.
وی ادامه داد: حضور خانوادهها، جوانان و نوجوانان و اینکه بخشی از آنها در کنار بازدید، به انتخاب و خرید کتاب نیز توجه داشتند، نکتهای است که باید جدی گرفته شود.
کتابخوان کردن کودکان در عصر رسانه آسان نیست
این نویسنده و مترجم در ادامه درباره چگونگی سوق دادن کودکان و نوجوانان به سمت کتابخوانی در شرایط گسترش فضای مجازی و رسانههای نوین گفت: کشاندن بچهها به سمت کتاب و کتابخانه کار سادهای نیست، اما میتوان تأثیرگذار بود و نباید تصور کنیم که این کار غیرممکن است.
وی افزود: امروز دنیای رسانه، دنیای «همهچیز رسانه» است و رسانه تقریباً به همه بخشهای زندگی راه پیدا کرده است. جذابیت رسانه نیز بسیاری از کودکان و نوجوانان را به سمت خود کشانده است؛ بنابراین نمیتوان با نادیده گرفتن این واقعیت انتظار داشت کودک بهسادگی و بدون برنامهریزی از فضای رسانهای فاصله بگیرد و به سمت کتاب برود.
اقبالزاده جشنوارههای فرهنگی، نشستهای نقد و بررسی کتاب و برنامههای مرتبط با ادبیات کودک و نوجوان را از جمله ظرفیتهای مؤثر برای ایجاد ارتباط میان کودکان و کتاب دانست و گفت: باید از این ظرفیتها استفاده کنیم تا ارتباط کودک با کتاب، ارتباطی جذاب و از سر علاقه باشد.
برای کتابخوان کردن کودک، ابتدا باید خودش را بشناسیم
وی با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق مخاطب کودک اظهار کرد: باید بچهها را بشناسیم و بدانیم چه کتابهایی را دوست دارند. نمیتوان بدون شناخت کودک برای او برنامهریزی کرد. باید بدانیم کودک چه دغدغههایی دارد و در چه شرایط خانوادگی، مدرسهای و اجتماعی زندگی میکند.
این فعال حوزه ادبیات کودک و نوجوان ادامه داد: در این زمینه باید به مراجع تخصصی اعتماد کرد و از ظرفیت نویسندگان، کارشناسان و نهادهایی مانند شورای کتاب کودک بهره گرفت؛ چراکه برای کار کردن با کودک، شناخت دنیای او ضروری است.
وی افزود: کودکان تا حد زیادی تحت تأثیر گروه همسالان خود قرار دارند و این موضوع نیز باید در برنامههای ترویج کتابخوانی مورد توجه قرار گیرد. نمیتوان کودک را جدا از محیط اجتماعی و دوستانش دید.
اعتماد عاطفی؛ حلقه گمشده ارتباط کودک با کتاب
اقبالزاده با اشاره به نقش خانواده و آموزش و پرورش در ایجاد علاقه به کتابخوانی گفت: از طریق آموزش وپرورش، خانوادهها و افراد صاحبنظر میتوان اعتماد عاطفی و صمیمی کودکان را جلب کرد و آنها را به سمت کتاب سوق داد.
وی تأکید کرد: اگر اعتماد کودک جلب نشود، هرچقدر هم درباره کتاب و کتابخوانی صحبت کنیم، تأثیر لازم را نخواهد داشت. باید ارتباطی صمیمی و مبتنی بر اعتماد با کودک شکل بگیرد.
این نویسنده و مترجم افزود: خانواده، مدرسه و نهادهای فرهنگی باید در این مسیر در کنار یکدیگر قرار بگیرند و برای کودک برنامهریزی کنند؛ برنامهای که از شناخت واقعی کودک و شرایط زندگی او آغاز شود، نه صرفاً از این تصور که چه چیزی برای او خوب است.
عشق و آگاهی باید کنار هم قرار بگیرند
اقبالزاده بر ضرورت همکاری نهادهای فرهنگی با نویسندگان، منتقدان و کارشناسان تأکید کرد و گفت: نهادهای فرهنگی باید با اعتماد به کارشناسان، نویسندگان، منتقدان و فعالان حوزه کتاب در کنار یکدیگر قرار بگیرند و برای کودکان کار کنند.
وی با تأکید بر اهمیت نگاه تخصصی و در عین حال عاطفی به ادبیات کودک اظهار کرد: نویسنده، منتقد و فعال حوزه کتاب باید هم عاشق و هم آگاه باشد؛ یعنی از یک سو کودک و دنیای او را دوست داشته باشد و از سوی دیگر، شناخت کافی از نیازها و ویژگیهای کودکان داشته باشد.
این مترجم و نویسنده ادامه داد: عشق و آگاهی باید در کنار هم قرار بگیرند تا بتوان برای کودکان کار مؤثر انجام داد. اگر قرار است آنها را به سمت کتابخوانی سوق دهیم، باید دنیای کودک را بشناسیم و بر اساس همین شناخت با او ارتباط برقرار کنیم.
اقبالزاده در پایان خاطرنشان کرد: برای تقویت کتابخوانی کودکان، باید ارتباط میان خانواده، جامعه کودک و کارشناسان برقرار شود. نهادهای فرهنگی نیز باید دست به دست هم دهند و با استفاده از ظرفیت نویسندگان، منتقدان و کارشناسان، زمینهای فراهم کنند که کودک با کتاب ارتباطی از جنس علاقه و اعتماد برقرار کند.
نظر شما