به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در شیراز، انتشارات دانان از سال ۱۳۹۷ فعالیت خود را با تمرکز بر هنرهای تجسمی، سینما و تئاتر آغاز کرده و حوزههایی همچون موزهداری، کیوریتوری، آرشیو و اقتصاد هنر را نیز در بر میگیرد. این ناشر در یکی از تازهترین آثار خود، ترجمه فارسی نوشتههای مارک روتکو را منتشر کرده است.
«نوشتههایی درباره هنر» یکی از عناوین مجموعه «خود-واژهنگاره» انتشارات دانان است؛ مجموعهای که تلاش دارد نوشتههای هنرمندان تجسمی برجسته جهان را بهعنوان بخشی از میراث فکری و خلاقانه آنان در اختیار مخاطب فارسیزبان قرار دهد.
مارک روتکو (۱۹۷۰-۱۹۰۳) یکی از مهمترین نقاشان آمریکایی قرن بیستم و از چهرههای برجسته مکتب نیویورک و اکسپرسیونیسم انتزاعی بود. او در کنار هنرمندانی چون جکسون پولاک، بارنت نیومن و کلیفورد استیل، از چهرههای اصلی شکلگیری اکسپرسیونیسم انتزاعی در آمریکا پساز جنگ جهانی دوم بهشمار میرفت. روتکو در اواخر دهه ۱۹۴۰ به زبان تصویری منحصربهفردی دست یافت که در آن میدانهای گسترده رنگ و مستطیلهای شناور با لبههای محو، سطح بوم را به فضایی برای تجربه و تأمل بدل میکردند. بااینحال، اهمیت نقاشی او تنها به ویژگیهای بصری آثارش محدود نمیشود؛ روتکو نقاشی را وسیلهای برای بیان تجربههای بنیادی انسانی و برقراری ارتباط میان اثر و بیننده میدانست.
«نوشتههایی درباره هنر» مجموعهای از حدود صد متن مارک روتکو است که بین سالهای ۱۹۳۴ تا ۱۹۶۹ نوشته شدهاند و تحولات اندیشه و تجربه هنری او را در طول زندگی حرفهایاش دنبال میکنند. مقالهها، یادداشتها، نامهها، سخنرانیها، مصاحبهها و مکاتبات او با هنرمندان، منتقدان، کیوریتورها و مدیران موزهها در این مجموعه گرد آمدهاند. این نوشتهها همزمان با تغییر زبان تصویری روتکو، از آثار فیگوراتیو و دوره سوررئالیستی تا حرکت او بهسوی انتزاع، شکل گرفتهاند و تصویری روشن از دغدغههای او درباره هنر، اسطوره، فرم، فضا، آموزش هنر و رابطه اثر هنری با بیننده پیش روی خواننده میگذارند.
اهمیت این مجموعه در آن است که روتکو را نه فقط از خلال آثارش، بلکه از زبان خودش به خواننده معرفی میکند. نامهها و نوشتههای او در کنار بحثهای نظری، تجربههای شخصی و حرفهای و مسیر شکلگیری آثارش را نیز آشکار میکنند و در مجموع، چشماندازی گسترده از جهان فکری و تجربه هنری او ارائه میدهند. از این منظر، «نوشتههایی درباره هنر» هم مجموعهای مهم برای شناخت اندیشه روتکو است و هم میتواند به درک بهتر نقاشیهای او کمک کند.
ترجمه فارسی این کتاب را الهه عزیزی، دانشآموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر و مدرس دانشگاه، انجام داده است. ساختار متنوع و گستره زمانی نوشتههای روتکو، ترجمه این مجموعه را با چالشهای ویژهای همراه کرده که نیازمند توجه همزمان به تفاوت لحنها، فضای تاریخی متنها و دقت در برگردان مفاهیم تخصصی هنر میباشد؛ مترجم در این مسیر کوشیده است این ویژگیهای متنوع را در ترجمهاش حفظ کند.
کتاب یاد شده نخستین منبع جامع از نوشتههای روتکو برای پژوهشگران هنر مدرن به شمار می رود که نمایی از رابطه میان خلاقیت، ایمان، شک و معنا در ذهن هنرمند همراه با ترجمهی دقیق و روان برای درک بهتر لایههای فلسفی اثر به خواننده فارسی زبان می دهد. این کتاب مناسب برای دانشجویان هنر، فلسفه و علاقهمندان به نقد هنری است.
کتاب «نوشتههایی درباره هنر» در ۲۶۴ صفحه در اندازه رقعی به بهای ۶۵۰ هزار تومان با ویراستاری محمدمهدی مشفق در ۵۰۰ شمارگان توسط انتشارات دانان به اهتمام چاپخانه مصطفوی شیراز منتشر شد.
نظر شما