سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- سید حسن حسینی نژاد: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی از بزرگترین کتابخانههای ایران است که پیشینه تأسیس آن، بهروزهای نهضت مشروطه میرسد و به دلیل برخورداری از گنجینهای ارزشمند از منابع نایاب و کمیاب، همواره پناهگاه پژوهشگران بوده است.
برای نمونه، با جستوجوی واژههای «گرگان» یا «استرآباد» در سامانه این کتابخانه، میتوان به هزاران سند، مقاله، پایاننامه، عکس و کتابهای خطی و چاپی مرتبط با این منطقه، دستیافت.
در کنار این ظرفیت بزرگ، انتشارات مجلس شورای اسلامی نیز با چاپ بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب، نقش مؤثری در حفظ و احیای میراث مکتوب ایران ایفا کرده است که بخشی از این آثار، به استان گلستان اختصاص دارد که هر یک از اهمیت ویژهای برخوردارند.
درباره این آثار و این مجموعه ارزشمند به سراغ محمد انصار نویسنده کتابشناسی استان گلستان و پژوهشگر تاریخ رفتیم. محمد انصار دانشآموخته کارشناسی ارشد فقه و حقوق اسلامی، نویسنده و پژوهشگر گرگانی، زاده یکی از محلات قدیمی و فرهنگی شهرستان گرگان (سبزه مشهد) است و تا به امروز آثاری را درباره زیستبومش قلمی کرده که میتوان به عناوینی چون محله سبزه مشهد گرگان، کتابستان حماسه، گلهای محراب و کتابشناسی استان گلستان و ۱۹ مقاله در دانشنامه گلستان اشاره کرد.
محمد انصار گفت: این آثار را میتوان در سه دسته طبقهبندی کرد. دسته نخست، آثار پژوهشی و تألیفی است که تاکنون ۲ نمونه از آن چاپشده است. نخست، کتابی درباره زندگی و آثار یکی از مفاخر بزرگ جهان اسلام، «میرداماد»، است که به قلم علی اوجبی نگاشته و در سال ۱۳۸۹ منتشرشده است. این اثر از آن منظر اهمیت دارد که نویسنده پس از مراجعه به پژوهشهای پیشین درباره میرداماد، با نگاهی تحلیلی و در مواردی با ارائه یافتههای خود، این کتاب را تدوین کرده است.
وی افزود: دومین اثر این بخش، کتاب «اسناد استرآباد و دشت گرگان در دوره مشروطیت» است که به قلم دو پژوهشگر استان، مصطفی نوری و اشرف سرایلو، در سال ۱۳۹۰ منتشر شد. این کتاب که دفتر بیستم از مجموعه «اسناد بهارستان» به شمار میرود، در ۵۶۶ صفحه متن و تصویر اسناد تاریخی استان گلستان را در پنج فصل طبقهبندی کرده است.
با توجه به اینکه تاکنون تنها سه کتاب بهصورت مستقل، به تاریخ مشروطه در استرآباد پرداختهاند، این اثر را میتوان یکی از منابع دستاول در این حوزه دانست.
انصار با اشاره به دسته دوم آثار منتشرشده اظهار کرد: این بخش، به چاپ دیوانهای شاعران اختصاص دارد که تاکنون دو نمونه از آن منتشرشده است. نخست، «دیوان نظامالدین استرآبادی» است که در سال ۱۳۹۱ به کوشش شایسته ابراهیمی و مرضیه بیکوردیلو منتشر شد. نظامالدین، از شاعران آیینی سدههای نهم و دهم هجری قمری است که اشعار فراوانی در مدح و ستایش اهلبیت (ع) سروده است.
وی افزود: اثر دوم این بخش، کتاب «غزوات حیدری» است که در سال ۱۳۹۱ به کوشش علیرضا عبداللهی کچوسنگی به چاپ رسید. این کتاب، شامل سرودههای میرزا ابوطالب میرفندرسکی درباره خلافت امام علی (ع)، جنگهای آن حضرت و وقایع منتهی به شهادت ایشان است. این منظومه، در قالب مثنوی و بر وزن شاهنامه سروده شده و نزدیک به ۵ هزار بیت دارد. بر اساس مقدمه کتاب، این اثر تکمله کتاب «حمله حیدری» باذل مشهدی نیست، بلکه فندرسکی آن را پیش از آن، سروده است.
انصار در ادامه دسته سوم را مربوط به تصحیح آثار دانشمندان گرگان و استرآباد دانست و گفت: در این بخش نیز چند اثر ارزشمند منتشرشده است. نخست، کتاب «اسئله یوسفیه» است که دربردارنده نامهنگاریهای علمی میان میریوسفعلی استرآبادی و قاضی نورالله شوشتری در قرن یازدهم هجری به زبان فارسی است. در این مجموعه ۱۲ نامه علمی آمده که بهجز نامه پایانی، به همه آنها پاسخدادهشده است. این اثر در سال ۱۳۸۸ به کوشش رسول جعفریان منتشر شد.
پژوهشگر مرکز دانشنامه گلستان ادامه داد: دومین اثر این بخش، کتاب «تحفةالعالم» نوشته میرزا ابوطالب فندرسکی، متوفای ۱۱۰۷ قمری، است. این کتاب به زبان فارسی و درباره وقایع و احوال شاه سلطان حسین صفوی در دو سال آغازین حکومت او نگاشته شده و ازآنجاکه نویسنده همعصر این رویدادها بوده، از ارزش تاریخی بالایی برخوردار است. این اثر نیز در سال ۱۳۸۸ به کوشش رسول جعفریان به چاپ رسید.
انصار گفت: سومین اثر، کتاب «تقویم الایمان» است که میرداماد آن را به زبان عربی نگاشته و همراه با شرحی دیگر با عنوان «عرش الایقان» به قلم محمد عبدالحسیب بن احمد علوی عاملی، در سال ۱۳۹۱ در یک جلد و به کوشش علی اوجبی منتشرشده است. این کتاب دربردارنده برخی مباحث خاص فلسفی است. اهمیت این اثر از آن منظر است که پیشتر نیز همراه با کتاب «شرح کشف الحقائق» اثر سید احمد علوی عاملی، به کوشش علی اوجبی و به زبان عربی در یک جلد، در سال ۱۳۷۶ منتشرشده بود.
وی در خاتمه گفت: چهارمین نمونه، کتاب «غایةالبادی فی شرحالمبادی» اثر رکنالدین جرجانی، از دانشمندان قرن هفتم و هشتم هجری، است. این کتاب شرحی بر «مبادیالوصول الی علمالاصول» اثر علامه حلی به شمار میرود. جرجانی که از شاگردان علامه حلی بود، این اثر را در زمان حیات استاد خود نگاشته است. این کتاب در سال ۱۳۹۸ به کوشش غلامرضا جمشید نژاد اول منتشر شد.
نظر شما