سرویس دینواندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): «ما منتظریم: خورشید مهدویت در منظومه فکری امام خامنهای» بهقلم حسن ملایی از جمله آثار بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج) است که با کنار هم قرار دادن دهها سال از سخنرانیها، پیامها و نوشتههای رهبر شهید انقلاب، تصویری جامع از جایگاه مهدویت در اندیشه سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایشان ارائه میدهد. کتاب نشان میدهد که «انتظار» در این منظومه فکری، مفهومی صرفاً اعتقادی نیست، بلکه برنامهای برای ساختن فرد، جامعه و تمدن اسلامی به شمار میآید.
اندیشه مهدویت همواره یکی از مهمترین مباحث کلام شیعه بوده است؛ اما این مفهوم در دهههای اخیر، افزون بر جنبه اعتقادی، در عرصههای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، دیدگاههای آیتالله خامنهای درباره مهدویت جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا این دیدگاهها تنها به تبیین آموزههای دینی محدود نمیشود، بلکه نسبت میان انتظار، مسئولیت اجتماعی، حکومت اسلامی، عدالت، پیشرفت و تمدنسازی را نیز توضیح میدهد.
«ما منتظریم» با هدف ارائه تصویری منسجم از این منظومه فکری تدوین شده است. حسن ملایی، گردآورنده اثر، در مقدمه توضیح میدهد که مطالب کتاب حاصل استخراج و دستهبندی سخنان، پیامها، نامهها و مکتوبات آیتالله خامنهای طی حدود چهار دهه است و تلاش شده همه مطالب مرتبط با مهدویت، حتی در سخنرانیهایی که موضوع اصلی آنها مهدویت نبوده، شناسایی و در کنار یکدیگر قرار گیرد. بهگفته تدوینکننده، این کتاب تنها به سخنرانیهای رخدادی خاص محدود نیست، بلکه مجموعهای از بیانات مرتبط در مناسبتهای مختلف را در بر میگیرد تا منظومه فکری رهبر انقلاب درباره مهدویت آشکار شود.
اثر، ساختاری منظم و موضوعمحور دارد که در چهارده بخش تنظیم شده و از مباحث بنیادین همچون مفهوم مهدویت آغاز میشود. نویسنده ابتدا تلاش میکند جایگاه اندیشه منجیگرایی را در ادیان مختلف و سپس در اسلام و تشیع توضیح دهد و نشان دهد که مهدویت، صرفاً یک باور مذهبی نیست، بلکه پاسخی به نیاز تاریخی بشر برای عدالت، امنیت و کمال محسوب میشود.
مولف در ادامه، اهمیت مهدویت از منظرهای مختلف را مورد بررسی و کنکاش قرار داده است. در فصل دوم کتاب، مهدویت بهمثابه سرچشمه امید، عامل معنابخشی به زندگی، زمینهساز عدالت، عقلانیت و حرکت اجتماعی معرفی میشود. گردآورنده با کنار هم قرار دادن سخنان رهبر شهید انقلاب، تصویری ارائه میکند که در آن، اعتقاد به ظهور آیندهای روشن، موتور محرک اصلاح فرد و جامعه تلقی میشود.
ملایی آثار و برکات مهدویت را نیز از قلم نینداخته است. وی در فصل سوم، از امید، اعتماد، مقاومت، خودباوری، روحیه ظلمستیزی، مبارزه، نشاط اجتماعی و وحدت بهعنوان مهمترین ثمرات فرهنگ انتظار یاد میکند. نگاه کتاب در این فصل نشان میدهد که انتظار صرف چشمبهراه بودن نیست، بلکه نیرویی برای حرکت، مسئولیتپذیری و اصلاح جامعه قلمداد میشود.
از میان بخشهای مختلف کتاب، فصل «امام مهدیشناسی» جایگاهی ویژه دارد. در این بخش، مباحثی همچون مفهوم امامت و ولایت، ویژگیهای امام، وظایف امام و جایگاه حضرت مهدی(عج) مطرح میشود. گردآورنده کوشیده با بهرهگیری از بیانات رهبر شهید انقلاب، تصویری منسجم از جایگاه امام (عج) در اندیشه شیعی ارائه کند و رابطه میان امامت، هدایت دینی و اداره جامعه را توضیح دهد. بخش مربوط به عصر غیبت نیز از فصلهای مهم کتاب است. در این قسمت، علاوه بر بررسی فلسفه غیبت، مسئولیت علما، نقش ولایتفقیه، ضرورت تشکیل حکومت اسلامی و وظایف جامعه در دوران غیبت مورد بحث قرار گرفته است. کتاب در این فصل میکوشد نشان دهد که غیبت، بهمعنای تعطیلی مسئولیت اجتماعی نیست، بلکه دورهای برای آمادگی، مجاهدت و زمینهسازی ظهور به شمار میرود.
جدای از آنچه گذشت، بخش «انتظار و منتظران» جایگاهی ویژه در کتاب دارد. گردآورنده در این فصل، مفهوم انتظار را از حالت انفعالی خارج کرده و آن را به مسئولیتی فردی، اجتماعی و حکومتی پیوند میزند. وظایف فرد منتظر، جامعه منتظر و دولت منتظر، هر کدام در گفتارهای جداگانه بررسی شدهاند. همچنین نقش جوانان در فرهنگ انتظار، از دیگر مباحث این فصل است که سهم قابل توجهی از مطالب کتاب را به خود اختصاص داده است.
از مهمترین شاخصههای اثر، پیوند گسترده میان مهدویت و انقلاب اسلامی است. کتاب در فصلی مستقل، انقلاب اسلامی را در نسبت با اندیشه مهدویت بررسی میکند و موضوعاتی مانند مهدویت بهعنوان آرمان انقلاب، نقش انتظار در استمرار انقلاب، تمدنسازی اسلامی، زمینهسازی ظهور و جایگاه جمهوری اسلامی در این منظومه فکری را شرح میدهد. این بخش، بیش از هر قسمت دیگر، ماهیت سیاسی و اجتماعی نگاه کتاب را آشکار میکند و نشان میدهد که از دیدگاه گردآورنده، اندیشه مهدویت تنها در عرصه فردی معنا پیدا نمیکند، بلکه با تحولات سیاسی و اجتماعی نیز پیوند دارد.
ملایی به مسئله حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) نیز توجهی ویژه دارد. ویژگیهای جامعه عصر ظهور، عدالت جهانی، تحقق تمدن اسلامی، اختیار انسان، آمادگی فردی و اجتماعی برای ظهور و راهکارهای زمینهسازی از جمله مباحث این فصل است. در این بخش نیز تلاش شده است تصویری آیندهنگر از جامعه آرمانی در اندیشه رهبر انقلاب ارائه شود. پرداختن به آسیبشناسی مهدویت از دیگر خصایص کتاب است. نویسنده صرفاً به بیان فضایل انتظار بسنده نمیکند، بلکه آسیبهایی مانند خرافهگرایی، ادعاهای دروغین ملاقات با امام زمان، برداشتهای نادرست، جدایی دین از سیاست، دنیاطلبی، سطحینگری، سوءاستفاده از مهدویت و تطبیقهای نادرست علائم ظهور را نیز بررسی میکند.
معرفی دشمنان مهدویت و شیوههای مقابله آنان با این باور، همچنین معرفی مراکز و شخصیتهای مهدوی، بایستههای پژوهشی و تبلیغی، نقش هنر در ترویج فرهنگ انتظار و دعاها و زیارات مرتبط با امام زمان(عج) از دیگر بخشها و فصول کتاب است. به نظر میرسد گستردگی موضوعی باعث شده کتاب، جنبهای دانشنامهگونه پیدا کند و خواننده بتواند طیف وسیعی از مباحث مرتبط با مهدویت را در یک مجموعه واحد مطالعه کند.
«ما منتظریم: خورشید مهدویت در منظومه فکری امام خامنهای» در ۳۹۲ صفحه بههمت بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج) منتشر شده است.
نظر شما