به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، دو کتاب «شاهکارهای معماری مسکونی قاجار» و «کلیساهای خلیفهگری ارامنه» به قلم سید فضلاله حجازی و با عکاسی سهراب رضازاده بهادران به همت انتشارات گلواژه توس رهسپار بازار کتاب شدند.
کتاب «کلیساهای خلیفهگری ارامنه» نتیجه مدتها تحقیق سید فضلاله حجازی با همکاری دانشجویان رشته معماری در دروس تاریخ معماری دانشگاه سجاد مشهد است که در آن تلاش شده بخشی از تاریخ جذاب ایران به مخاطب معرفی شود.
کلیساهای خلیفهگری ارامنه
سید فضلاله حجازی در گفتوگو با خبرنگار ایبنا در اینباره گفت: ورود ارامنه به ایران، سکونت آنها در محله جلفای اصفهان و ساخت عبادتگاهها و کلیساها، رویدادی است که حدود ۴۰۰ سال پیش رقم خورده و امروزه نمونهای بارز از همزیستی و گفتوگفتمان میان ادیان، زبانها، افکار و فرهنگهای متفاوت در یک محیط شهری به شمار میآید.
وی افزود: برای تدوین این کتاب، علاوه بر جمعآوری نقشههای معماری و تصاویر داخلی و خارجی کلیساها، از نوشتارهای دو محقق و جامعهشناس برجسته، آردا تسهلائیان در رساله «تاریخ ارامنه جلفای اصفهان» و سیمونه رویلارد در رساله «تاریخ چاپ در جلفای اصفهان» استفاده شد. هر دو رساله به زبان ایتالیایی بودند که آن دو رساله را ترجمه و بدون هیچ دخل و تصرفی در کتاب درج کردم.
این نویسنده ادامه داد: منبع دیگر مورد استفاده در این کتاب، مقالات و منابع مجله پیمان، نشریه خلیفهگری ارامنه ایران به زبان فارسی بودند که در تدوین این کتاب بارها مورد بهرهبرداری قرار گرفتند.
معرفی کتاب «شاهکارهای معماری مسکونی قاجار»
حجازی با اشاره به کتاب «شاهکارهای معماری مسکونی قاجار» گفت: بدون شک، معماری مسکونی سنتی ایران معماریای است همخوان با جغرافیا و اقلیم محیط اطراف، و این همخوانی به وضوح در ساختار بناها قابل مشاهده است. سقفهای منحنی، بادگیرها، زیرزمینهای قابل سکونت همراه با حوضخانه، حیاط مرکزی مشجر، چیدمان بازشوها و پنجرهها مطابق با جهت و زاویه تابش خورشید، استفاده از مصالح منطقهای و بومی، دیوارهای خارجی قطور و بدون بازشو که در میان سرای داخلی جوی با دمای پایینتر نسبت به هوای بیرون ایجاد میکنند، همگی نشانه شناخت عمیق معماران سنتی ایران و تجربه آنان در ایجاد سکونتگاههای مناسب است.
این نویسنده تصریح کرد: ایران کشوری پهناور است و از نظر اقلیمی دارای شرایط متنوعی است، از مناطق گرم و خشک با بارش بسیار کم تا مناطق معتدل و مرطوب. محققی چون کوین آلمانی، ایران را به سه منطقه اصلی و دوازده منطقه فرعی از نظر جغرافیای اقلیمی تقسیم کردهاند. این تقسیمبندیها از دیدگاه اقلیمی بسیار دقیق است، اما شکلگیری سبکهای مسکونی سنتی ایران تنها به اقلیم محدود نمیشود، مسائل تاریخی، اجتماعی و اقتصادی نیز نقش بسیار مؤثری در آن داشتهاند.
وی افزود: در کتاب «شاهکارهای معماری مسکونی قاجار» نمونههایی از بناهای مسکونی دوران قاجار، بهویژه از اواسط حکومت ناصرالدینشاه تا ابتدای حکومت رضاشاه، ارائه شده است. این دوره یکی از مهمترین دوران معماری مسکونی سنتی ایران است زیرا تزئینات اروپایی و تفکرات فضایی غربی وارد فرهنگ معماری ایران شد و تلفیق این تأثیرات باعث تولید شاهکارهای معماری مسکونی شد.
سید فضلاله حجازی بناهای مسکونی سنتی قاجار را با توجه به تقسیمات اقلیمی کوین و مطالعات سبکشناسی انجام شده به پنج ناحیه جغرافیایی اقلیمی دستهبندی کرد و افزود: بناهای واقع شده در منطقه آبریز دریای خزر، بناهای واقع شده در منطقه جنوب رشتهکوه البرز و شمال غربی ایران، بناهای فلات مرکزی و کویر ایران، بناهای جنوب رشتهکوه زاگرس، معماری شیراز، بناهای واقع شده در منطقه آبریز جلگه خوزستان و سواحل خلیج فارس ۵ ناحیه جغرافیایی اقلیمی ایران هستند.
وی افزود: این تقسیمبندی که در این اثر به آن پرداخته شده کاملاً مطابق با تقسیمات اقلیمی کوین نیست، اما بناهای مسکونی در هر یک از این مناطق شباهتهای فراوانی، چه از نظر مصالح و روش ساخت و چه از نظر تزئینات با یکدیگر دارند و این امکان گروهبندی یکپارچه آنها را فراهم مینماید. با شناخت بهتر شرایط جوی ایران و تحلیل تقسیمات اقلیمی، میتوان شکلگیری سبکهای متفاوت معماری در کشور را درک کرد. بیش از ۴۰٪ از سرزمین ایران در مدار گرم و خشک قرار دارد که شامل قسمتهای مرکزی فلات ایران است و این اقلیم مولد معماری خاص فلات مرکزی ایران است. بیش از ۳۰٪ از سرزمین در مناطق سرد و خشک واقع شده که شامل جنوب رشتهکوه البرز، شمال زاگرس و شمال غربی ایران است. این مناطق به آب و هوای مدیترانهای معروفاند و شهرهایی مانند تهران و تبریز که پایتخت و محل سکونت ولیعهدان قاجار بودهاند، در این مناطق معماری ویژهای را شکل دادهاند.
این نویسنده گفت: منطقه سواحل دریای خزر (گیلان، مازندران، گلستان)، به دلیل آب و هوای گرم و مرطوب، سبک منحصر به فردی در معماری ایجاد کردهاند و مناطق جنوب خلیج فارس و جلگه خوزستان نیز به دلیل شرایط اقلیمی خود، معماری با ویژگیهای متفاوتی را پدید آوردهاند. شیراز، به دلیل جایگاه اقتصادی و اجتماعی ویژه، سکونتگاه خانهای بختیاری و قشقایی و پایتخت زندیه، یکی از مهمترین مراکز معماری زیبا و شاخص دوره قاجار بوده است و در این کتاب فصلی اختصاصی به این شهر داده شده است.
به گزارش ایبنا؛ عکاسی برای این اثر که به واسطه لزوم کسب مجوز عکاسی از مالکان خانههای قدیمی و میراث فرهنگی و.. کار پر چالشی بوده، توسط سهراب رضازاده بهادران انجام شده است. گرگان، بابل، اردبیل، تبریز، سنندج، تهران و قزوین شهرهایی هستند که عکاس برای کتاب «شاهکارهای معماری قاجار» به آنها مراجعه کرده است. عکسهای کتاب «کلیساهای خلیفه گری ارامنه» نیز متعلق به اصفهان هستند.
نظر شما