سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «درآمدی بر تاریخ چاپ و نشر کتاب» نوشته دیوید فینکلستاین و الیستر مکلیری با ترجمه اکرم مریخنژاد اصل، تاریخ نشر و چاپ کتاب را بهگونهای روایت کرده است که مسائل ارتباط اجتماعی را که دانشجویان در مسیر خود در گذر از تاریخ نشر و چاپ کتاب در دوران مدرن مییابند برجسته کند.
در این اثر، نویسنده به روایت مقدمهای برای مطالعه تاریخ نشر و چاپ کتاب میپردازد و میتوان گفت که کتاب هم روایتی از تاریخ متون در فرهنگ اروپای غربی است و هم ترکیبی از آخرین تفکر درباره درک و زمینهسازی آن تاریخ، نویسنده تاریخ نشر و چاپ کتاب از نخستین کتاب تاکنون را به رشته تحریر درآورده و آن را تشریح کرده است.
کتاب در ۶ فصل نگاشته شده و شامل نظریهپردازی تاریخ چاپ و نشر کتاب، گذر از کتابهای شفاهی تا خواندن و نوشتن، چاپ از راه رسید، چاپگرها، کتابفروشان، ناشران، نمایندگیها، خوانندگان و خواندن و آینده کتاب است. ویژگی این کتاب تمرکز محدود بر فرهنگ ادبی و یک جبر تکنولوژیک ندارد، بلکه جنبههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گستردهتر چاپ کتاب را بررسی کرده و شامل تمام عناصری است که رابرت دانتون در «مدار ارتباطات» مشخص کرده است.
نخستین فصل کتاب، نظریههای اصلی و بحثهای انتقادی را پوشش میدهد که در طول ۱۰۰ سال گذشته، به مطالعات تاریخ نشر و چاپ کتاب کمک کرده است، در این بخش، برخی از ابتکارات پیشگام در مطالعات کتابشناختی و کتاب توسط «جنبش کتابشناسی جدید» میپردازد و به واکنشهای بعدی به دستور کار تعیین شده توسط منتقدان نگاهی میاندازد، ازجمله نظریهپردازانی که در این فصل به آنها نگاه شده، میتوان به والتر اونگ، مارشال مکلوهان، الیزابت آیزنشتاین، بندیکت اندرسون و آدریان جونز اشاره کرد.
در فصل دوم کتاب، تاریخ نگارش و چگونگی ادغام این حوزه با مطالعات تاریخ نشرو چاپ کتاب روایت شده است؛ این فصل خلاصهای از چگونگی توسعه و گسترش نوشتن در فرهنگ اروپای غربی است، همچنین به این موضوع میپردازد که چگونه سنتهای شفاهی در فرهنگ نوشتاری و نسخههای خطی اولیه گنجانده شد و چگونه نوشتار در ساختار و سبک با غلبه بر فناوری چاپ تغییر کرد. در ادامه نیز به چگونگی تغییر ماهیت نوشتار اشاره شده و بهطور مختصر بررسی میکند که چگونه منتقدان نوشته را در خدمت قدرت دولتی و نهادی توصیف کردهاند که براسی استعمار سیاسی و فرهنگی سایر نقاط جهان و در چارچوبهای ساختار طبقاتی استفاده میشود.
سومین فصل کتاب به تدوام بین فرهنگ نسخه خطی و ظهور چاپ اختصاص دارد؛ این فصل فقط به فرآیندهای تولید نمیپردازد بلکه به ساختارهای صنعتی نیز توجه دارد که به عنوان کتاب دستنویس، کالایی قابل جمعآوری، جای خود را به کتاب چاپی و کالایی قابل مبادله داد. این فصل به تشریح و معغرفی بحثهایی درباره رابطه بین کتاب چاپی و لحظات تعیینکننده اصلاحات، رنسانس، روشنگری و انقلاب صنعتی میپردازد. نویسندگان در این مبحث، به طرح کلی تغییرات در انتشار کتاب در طول قرن بیستم و آینده نیز اشاره دارند.
چگونگی توصیف و بحث مورخان کتاب درباره نفش عوامل دخیل در فرایند تولید کتاب، در چهارمین فصل این کتاب گنجانده شده است، این فصل یک تاریخ بررسی از مدلهای تجاری در حال تغییر تولید چاپ اروپای غربی است که پس از انقلاب صنعتی قرن نوزدهم ایجاد شد. چگونگی صدور فرهنگ چاپی به داراییهای استعماری اروپا از تولید روزنامههای محلی و منطقهای تا نقش عوامل فرهنگی در حمایت و شکلدهی به تولید فرهنگ چاپ شامل عوامل ادبی و خوانندگان ناشر تا شبکههای ادبی بخشی از مباحث این فصل به شمار میآیند.
در پنجمین فصل این کتاب، نویسنده به دیدگاههای دوگانه خواندن به عنوان یک پدیده اجتماعی و بهعنوان یک تجربه فردی در تاریخ نشر و چاپ کتاب اشاره دارد. در این مبحث، تاریخ خواندن از اولین کدهای کتابنویس تا رشد سیستمهای کتابخانههای عمومی در قرن نوزدهم و بیستم ارائه شده است. در این فصل نویسنده از دیدگاههای ولفگانگ ایزر درباره کنش فردی و استنلی فیش در ماهیت اجتماعی آن بهره برده است.
نویسنده کتاب در ششمین فصل اثر خود با بررسی چهار عاملی که ممکن است بیشترین نقش را در شکل دادن به آینده چاپ و نشر کتاب داشته باشد، به «شایعه مرگ کتاب» میپردازد؛ رابطه بین فناوریهای جدید و کلمات چاپی، ماهیت جهانی شدن رسانهها از نظر ساختارهای انتشار کتاب و تاثیر کتابها در فرهنگها، نمایه معاصر خواندن و خوانندگان و نقش دولت در حمایت از کتاب، ناشران و خوانندگان.
کتاب «درآمدی بر تاریخ چاپ و نشر کتاب» در ۲۶۵ صفحه از سوی انتشارات ارغوان مهر در ۳۳۳ هزار تومان روانه بازار نشر شده است.
نظر شما