به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست کارگروه اجرایی بخش فرهنگی و هنری دبیرخانه ستاد ملی جمعیت با حضور مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، رائد فریدزاده، معاون هنری وزیر فرهنگ، مهتاب رضیئی، مشاور وزیر فرهنگ در امور اجتماعی و جمعی از نمایندگان دستگاهها و نهادهای مختلف، در سالن غدیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و موضوعات مرتبط با سیاستهای جمعیتی در حوزه فرهنگ و هنر مورد بررسی قرار گرفت.
در ابتدای این نشست، جوادی با تسلیت ایام شهادت امام حسین (ع)، اظهار کرد: امیدوارم بتوانیم وظایف و مأموریتهای کارگروه را در عرصه عمل محقق کنیم؛ چرا که تحقق برنامهها و اقدامات عملی، بهترین خدمت به موضوع جوانی جمعیت است.
وی ادامه داد: باید موضوع جمعیت و مؤلفههای تأثیرگذار بر افزایش و کاهش جوانی جمعیت را با دقت مورد توجه قرار داد. در این میان، فرهنگ و هنر میتوانند نقش مؤثری در اشاعه و ترویج ازدواج و فرزندآوری ایفا کنند و فلسفه تشکیل این کارگروه نیز بر همین مبنا استوار است.
جوادی افزود: بر اساس تجربیات جهانی نیز بسیاری از مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سایر چالشها از طریق فرهنگسازی قابل حل هستند. بر همین اساس، فلسفه شکلگیری این کارگروه، پرداختن به مسائل و یافتن راهکارهایی برای حل بحران جمعیت از مسیر فرهنگ و هنر است.
وی تأکید کرد: البته تحقق فرهنگ افزایش جمعیت صرفاً با توصیه و بیان شعار امکانپذیر نیست و نیازمند فراهم شدن الزامات و تدوین برنامههای مشخص است.
او با اشاره به ضرورت برنامهریزی عملیاتی در این حوزه، گفت: یکی از حوزههایی که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد، برنامهسازی و حرکت به سمت برنامهریزی عملیاتی است که در چارچوب فعالیتهای این کارگروه دنبال خواهد شد.
جوادی همچنین خاطرنشان کرد: فرهنگ، امری جمعی است و نه فردی؛ بنابراین باید در جامعه اشاعه یابد. از سوی دیگر، هنر به دلیل برخورداری از جذابیتهای ویژه، میتواند در حوزه اشاعه، ترویج و تبدیل شدن این موضوع به یک فرهنگ عمومی، نقش مهمی ایفا کند.
وی در پایان تصریح کرد: نباید رویکرد تصدیگری در پیش گرفته شود، بلکه لازم است فعالیتهای مردمی رصد و شناسایی شده و ضمن حمایت از آنها، جهتگیری صحیحی به این اقدامات داده شود. همچنین باید زمینه مشارکت بیشتر و حمایت از طرحها و ایدههای مختلف در این حوزه فراهم شود.
از ظرفیت فرهنگی و هنری برای ترویج ازدواج و فرزندآوری استفاده کنیم
در ادامه این نشست، مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت در سخنانی با هشدار نسبت به روند کاهشی جمعیت کشور، تأکید کرد که سیاستهای کلی جمعیت ابلاغی رهبر انقلاب، سیاستهایی واقعبینانه و مبتنی بر ضرورتهای آینده کشور است و باید با همکاری همه دستگاهها به صورت جدی پیگیری شود.
دستجردی با بیان اینکه نرخ باروری کشور اکنون به ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن رسیده است، گفت: در حالی که برای حفظ جمعیت کنونی کشور به نرخ جانشینی ۲.۱ فرزند نیاز داریم، ادامه روند فعلی موجب خواهد شد که در دهههای آینده با کاهش شدید جمعیت و افزایش قابل توجه سالمندی روبهرو شویم.
وی افزود: اگر بخواهیم جمعیت ۸۶ تا ۸۷ میلیون نفری فعلی حفظ شود، باید نرخ باروری به سطح جانشینی بازگردد. در غیر این صورت، نهتنها رشد جمعیت متوقف خواهد شد، بلکه جمعیت کشور نیز روندی کاهشی خواهد داشت.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به سیاستهای کلی جمعیت، رفع موانع ازدواج، تحکیم خانواده، اصلاح سبک زندگی، افزایش امید به زندگی، مدیریت مهاجرت، حفظ مناطق مرزی و توزیع متوازن جمعیت را از جمله محورهای این سیاستها دانست و تأکید کرد که تمرکز صرف بر فرزندآوری بدون توجه به مسئله ازدواج و خانواده، نمیتواند به نتیجه مطلوب منجر شود.
وی با اشاره به افزایش سن ازدواج در کشور گفت: میانگین سن ازدواج دختران در کشور به ۲۴ سال و پسران به ۲۷ سال رسیده و در تهران میانگین سن ازدواج مردان به حدود ۳۰ سال افزایش یافته است. همچنین فاصله میان ازدواج و تولد فرزند اول به ۴.۶ سال و فاصله بین فرزند اول و دوم به حدود ۶ سال رسیده است که این موضوع فرصت باروری را محدود میکند.
دستجردی مهمترین عامل اثرگذار بر افزایش جمعیت را امید به آینده دانست و گفت: جوانان باید چشمانداز روشنی از آینده داشته باشند و احساس کنند که تشکیل خانواده و فرزندآوری وضعیت زندگی آنان را بهبود خواهد بخشید. از این رو، فرهنگ و هنر در ایجاد امید و تغییر نگرشها نقش اساسی دارند.
وی با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اظهار کرد: این قانون شامل ۷۳ ماده و ۲۵۵ مأموریت و تکلیف برای دستگاههای مختلف است و در مجموع قانون خوبی محسوب میشود، اما اجرای آن نیازمند اعتقاد، باور و همکاری مدیران و دستگاههای مسئول است.
دبیر ستاد ملی جمعیت با بیان اینکه تنها با تشویق و شعار نمیتوان مشکلات جمعیتی را حل کند، افزود: پیمایشهای ملی نشان میدهد خانوادههای ایرانی به طور متوسط تمایل به داشتن ۲.۵ فرزند دارند، اما وجود موانع مختلف باعث شده میزان فرزندآوری به کمتر از ۱.۵ فرزند برسد. بنابراین، باید این موانع برطرف شود و حمایتها جنبه عملیاتی پیدا کند.
وی همچنین نسبت به افزایش تعداد مجردان در سن باروری، مهاجرت نخبگان و خروج زوجهای جوان از کشور هشدار داد و گفت: مهاجرت، کشور را از ظرفیتهای ارزشمند جمعیتی محروم میکند.
دستجردی با اشاره به روند نزولی ازدواج در کشور خاطرنشان کرد: تعداد ازدواجها از حدود ۸۹۱ هزار مورد در سال ۱۳۸۹ به کمتر از ۴۸۰ هزار مورد در سالهای اخیر کاهش یافته و همین موضوع به کاهش موالید منجر شده است.
وی ادامه داد: سهم جمعیت سالمند کشور در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۲.۶ درصد رسیده و در صورت تداوم روند فعلی، این میزان تا سال ۱۴۳۰ به حدود ۳۲ درصد خواهد رسید و ایران به سالمندترین کشور منطقه تبدیل میشود.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به پیشبینیهای سازمان جهانی بهداشت گفت: در صورت ادامه وضعیت فعلی، جمعیت کشور در دهههای آینده به شدت کاهش خواهد یافت و ایران با کمبود نیروی جوان و فعال مواجه خواهد شد.
وی با بیان اینکه حدود ۷۲ درصد موالید کشور مربوط به فرزندان اول و دوم است، تأکید کرد که سیاستهای تشویقی نباید صرفاً به خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر محدود شود و لازم است مشوقها از فرزند اول در نظر گرفته شوند تا دامنه اثرگذاری آنها افزایش یابد.
دستجردی همچنین به نتایج پیمایشهای ملی اشاره کرد و گفت: حدود ۷۵ درصد جوانان، شرایط اقتصادی و نگرانی نسبت به آینده را مهمترین عامل مؤثر بر فرزندآوری میدانند و این مسئله نشان میدهد که حمایتهای اقتصادی و ایجاد امید اجتماعی نقش تعیینکنندهای در این زمینه دارد.
وی با اشاره به وجود ۱۲ تا ۱۳ میلیون دختر و پسر مجرد زیر ۳۵ سال در کشور، بر نقش آموزش، فرهنگ و هنر در اصلاح نگرش نسل جوان نسبت به ازدواج و فرزندآوری تأکید کرد و گفت: فیلم، سریال، انیمیشن، مستند، بازیهای رایانهای، کتاب، رمان، پویشها و برنامههای فرهنگی میتوانند در این زمینه تأثیرگذار باشند.
دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین از اقدام سازمان سینمایی در اختصاص بلیت رایگان سینما به خانوادههای دارای فرزند در روز ملی جمعیت قدردانی کرد و آن را اقدامی مؤثر در حوزه فرهنگسازی دانست.
وی در پایان با اشاره به طرح «کارت امید مادر» اظهار کرد: بر اساس این طرح که به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده و به تأیید رئیسجمهور نیز رسیده است، برای تمامی مادرانی که صاحب فرزند میشوند، از فرزند اول به بعد، کمکهزینهای ماهانه برای دو سال نخست زندگی کودک در نظر گرفته میشود تا بخشی از هزینههای شیر خشک، پوشک، پوشاک و سایر نیازهای کودک تأمین شود.
دستجردی تأکید کرد: سیاستهای جمعیتی باید پایدار، قابل اجرا، امیدآفرین و به دور از ایجاد پیچیدگی و سختی برای مردم باشد تا بتوان به نتایج مطلوب در حوزه جوانی جمعیت و تحکیم خانواده دست یافت.
وی همچنین بر این موضوع تاکید کرد که باید از ظرفیتهای فرهنگی و هنری برای ترویج ازدواج و فرزندآوری بهره گرفته شود و با اشاره به همکاری مناسب میان ستاد ملی جمعیت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت: باید از ابزارها و ظرفیتهای فرهنگی، هنری و رسانهای برای تبیین اهمیت خانواده و افزایش فرزندآوری استفاده کرد.
همچنین مهتاب رضیئی، مشاور وزیر در امور اجتماعی نیز در سخنانی با تأکید بر ضرورت همصدایی و هماهنگی میان سازمانها و نهادها در مسیر پیشرو، اظهار کرد: در حوزه جوانی جمعیت، بهویژه در عرصه فرهنگ و رسانه، با رویکردی همافزا میتوان ضمن ایجاد همافزایی میان دستگاهها، اهداف تعیینشده را نیز دنبال کرد.
وی افزود: هدایت صحیح اقدامات و ایجاد موجی بزرگ و تأثیرگذار در این حوزه، نیازمند همکاری و همگرایی همه بخشهاست.
رضیئی همچنین گفت: میز کارگروه اقدامات پژوهشی درباره موضوع ستاد ملی جمعیت و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و هنری نیز در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات تشکیل شده است.
در ادامه نمایندگان دستگاهها و نهادهای مختلف حاضر در کارگروه فرهنگی و هنری ستاد ملی جمعیت هر یک به بیان دغدغهها و دیدگاههای خود پرداختند.
به گزارش ایبنا، کارگروه فرهنگی و هنری ستاد ملی جمعیت در راستای اجرای مصوبه بند 16 جلسه چهارم ستاد ملی جمعیت و با عنایت به ضرورت انسجامبخشی، هنماهنگی و سیاستگذاری یکپارچه در حوزه فرهنگ، هنر و رسانه به استناد بندهایی از سیاستهای کلی جمعیت و خانواده ابلاغی رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران و اجرایی سازی تبصره 2 ماده یک قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت با هدف برنامهریزی، هدایتگری، همافزایی و ایجاد نگاه منظومهای و همسو کردن ظرفیتهای موجود دستگاههای اجرایی کشور با هدف ترویج فرهنگ فرزندآوری، ازدواج و افزایش جمعیت با استفاده از ظرفیتهای فرهنگی – هنری تشکیل شده است.
کارگروه فرهنگی و هنری ستاد ملی جمعیت با هدف ترویج فرهنگ فرزندآوری، ازدواج و افزایش جمعیت با استفاده از ظرفیتهای فرهنگی – هنری تشکیل شد.
نظر شما