به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست خبری غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، به‌مناسبت روز «روابط عمومی و ارتباطات» با حضور سیدعلیرضا دباغی، معاون اسناد ملی؛ سیدمحمود سادات، معاون پژوهش و منابع دیجیتال، رضا ملکی، معاون توسعه، مدیریت و منابع و رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی دوشنبه(۲۸ اردیبهشت‌ماه) در تالار سخن کتابخانه ملی برگزار شد.

امیرخانی با بیان اینکه در بسیاری از کشورها، دو سازمان مجزای آرشیو ملی و کتابخانه ملی وجود دارد، گفت: در ایران و ۱۹ کشور دیگر ازجمله کانادا و مصر این دو ادغام و یک سازمان واحد را تشکیل داده‌اند. وظیفه اصلی سازمان اسناد و کتابخانه ملی، حفظ، نگهداری، ساماندهی، اشاعه و اطلاع‌رسانی میراث مکتوب است که در دو بخش معاونت‌های سازمان طبقه‌بندی می‌شود؛ شامل تراوشات فکری مولفان در قالب کتاب، مجلات، پایان‌نامه که در کتابخانه ملی نگهداری و سرویس‌دهی می‌شود. بخش دوم به اسناد ملی و سوابق اداری کشور ازجمله اسناد نظام حکومتی اختصاص دارد. اسناد در بازه زمانی ۴۰ ساله به سازمان منتقل می‌شود.

وی ادامه داد: قدیمی‌ترین سند حکومتی موجود در سازمان به ۷۰۰ سال پیش؛ قرن ۸ هجری مرتبط است؛ علاوه‌براین اسناد دوره‌های افشاریه، قاجاریه، پهلوی و جمهوری اسلامی نیز در سازمان موجود است. همه اسناد، قراردادها، مکاتبات اداری ثبت شده و سند محسوب می‌شود؛ بنابراین وظیفه نگهداری از آن‌ها برعهده بخش اسناد ملی است.

در ادامه امیرخانی در پاسخ به پرسش خبرنگاران پاسخ داد.

کتابخانه‌های ملی دنیا هم شیفت شب ندارند

وی درباره برقراری دوباره شیفت شب کتابخانه ملی، بیان کرد: فردی مدعی شده بود، کتابخانه ملی ترکیه شیفت شب دارد؛ چرا در ایران این طرح تداوم پیدا نکرد؟ اما در بازدید از کتابخانه ترکیه متوجه شدیم، این کتابخانه هم طرحی به نام شیفت شب ندارد.

وی ادامه داد: کتابخانه‌های‌ ملی دنیا، سرویس‌دهی شیفت شب ندارند و معتقدیم، ایجاد این طرح از ابتدا هم اشتباه بود. پژوهشگران و دانشجویان، درخواست به حقی دارند اما با توجه به شرایط فعلی و موضوع امنیت، این طرح اجرا نمی‌شود. ضمن اینکه دیگر نهادها مانند شهرداری باید در این زمینه فعالیت کنند.

امیرخانی، با تاکید بر اینکه شیفت شب در برنامه‌های کتابخانه ملی نمی‌گنجد، افزود: شهرداری این بخش را مغفول نگه داشته است. مجموعه شهرداری می‌تواند در کنار ایستگاه صلواتی، کتابخانه شیف شب هم داشته باشد. طبق استاندارهای بین‌المللی کتابخانه‌های ملی شیفت شب ندارند.

آخرین خبر از طرح تاریخ شفاهی از زبان رئیس کتابخانه ملی

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، درباره چرایی توقف انتشار پروژه تاریخ شفاهی با تمرکز بر خاطرات رجل سیاسی دوره دوم پهلوی بیان کرد:۳۰ سال پیش، طرح تاریخ شفاهی آغاز و با ادغام سازمان اسناد و کتابخانه ملی، به معاونت پژوهش این سازمان منتقل شد.

امیرخانی افزود: با توجه به رویکرد فرهنگی و هنری، این پروژه، گفت‌وگو با رجل سیاسی دوره پهلوی دوم نیز جسته و گریخته کارهایی انجام شد؛ بنابراین ابتدای دهه ۸۰ طرح «تاریخ شفاهی پهلوی دوم»، کلید خورد که خیلی هم سر و صدا به پا کرد. پروژه مفصلی بود که پنج‌شش سال طول کشید. بخشی از مصاحبه‌ها در آمریکا و بخشی در اروپا انجام و با حدود ۴۰ نفر مصاحبه شد.

به گفته رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، چهار جلد از این مجموعه منتشر و در ادامه، سه جلد دیگر نیز به این مجموعه افزوده شد، اما به دلیل ملاحظاتی که به یکی از مجلدات وارد شده بود، انتشار آن متوقف شد.

در بحث تاریخ شفاهی، صرفاً تهیه مصاحبه مد نظر نیست؛ بلکه هر تاریخ شفاهی به بررسی پژوهشی نیاز دارد، چون ممکن است به دلیل اختلاف زمانی و کهولت سن، در بیان برخی از اطلاعات و خاطرات اشتباه شود. با این وجود مقرر شده، با تأمل بیشتر، انتشار مجلدات دیگر این مجموعه در دستور کار قرار گیرد.

امیرخانی، درباره تقویت ارتباط‌های فرهنگی با کتابخانه‌های دیگر کشورها، بیان کرد: با کشورهای مختلفی ارتباط برقرارو این امکان فراهم شده تا سازمان بتواند، پایگاهی باشد برای مراودات فرهنگی با کشورهای منطقه و قاره‌های دیگر.

وی از تعامل نزدیک کتابخانه ملی با پژوهشگران و دانشجویان گفت و ادامه داد: به‌عنوان بزرگترین کتابخانه کشور، حدود ۲۱ سال است که در خدمت قشر فرهیخته و فرهنگی هستیم و روزانه به حدود ۲هزار عضو خدمت‌رسانی می‌شود.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، افزود: متاسفانه گفتن این جمله درست نیست اما کتابخانه ملی، فعالیت‌های خوبی انجام می‌دهد که نباید انجام بدهد. در همه دنیا کتابخانه ملی، وظایف خاصی دارد و درصد محدودی از پژوهشگران به دلایل خاصی به کتابخانه ملی مراجعه می‌کنند. خدمت‌رسانی به آحاد مردم، جزو وظایف کتابخانه‌های عمومی است، اما در ایران، به دلیل تعداد کم کتابخانه‌های عمومی استاندارد، کتابخانه ملی این خدمت‌رسانی را عهده‌دار است. در حالی که جزو وظایف اصلی کتابخانه ملی نیست.

امیرخانی ادامه داد: باید کتابخانه‌های عمومی استاندارد داشته باشیم تا کتابخوان‌ها به آنجا مراجعه کنند و کتاب امانت بگیرند. متولیان امر باید این شرایط را برای متقاضیان فراهم کنند. طی ۲۰ سال اخیر، چند کتابخانه استاندارد ساخته شده است؟ فکر می‌کنم تعداد آن صفر باشد. عموم کتابخانه‌ها قبل از انقلاب و یا از سوی شهرداری در دهه ۷۰ ساخته شده‌اند؛ که متاسفانه استانداردهای قابل توجهی ندارند.

وی، با اشاره به شرایط نگهداری ویژه اسناد در کتابخانه ملی، بیان کرد: از همه افرادی که سندی دارند می‌خواهیم به برای حفظ و نگهداری به کتابخانه منتقل کنند و یا برای شیوه درست نگهداری با مسئولان کتابخانه مشورت داشته باشند.

امیرخانی، درباره حفظ آرشیو کتابخانه ملی در ایام جنگ تحمیلی، گفت: طبق پروتکل بین‌المللی آرشیو کتابخانه ملی مانند بیمارستان باید مصون باشد؛ اما متاسفانه با کشوری وحشی و کودک‌کش روبه‌رو هستیم که به هیچ چیز پایبند نیست. بنابراین در کتابخانه ملی، تمهیدات لازم را در نظر گرفته‌ایم. خوشبختانه کتابخانه ملی از شرایط پایداری برخوردار است. اسناد در زیرزمین نگهداری می‌شود و در شرایط بحرانی اقدامات لازم را انجام خواهیم داد.

به گفته وی، به زودی بخش آرشیو کتابخانه ملی با انجمن مستندسازان و سینمای مستند تفاهم‌نامه‌ای را امضا می‌کند و تعاملات نزدیکی با سازمان سینمایی دارد.

امیرخانی افزود: مجموعه‌ای که به عنوان تپه‌های عباس‌آباد شناخته می‌شود از درایت رهبر شهید است. از افتخارات جمهوری اسلامی است که این تپه‌ها را به کتابخانه ملی، باغ کتاب، فرهنگستان علوم، فرهنگستان زبان و بنیاد دایرالمعارف اسلامی تبدیل کرد.

شهرابی، معاون کتابخانه ملی، با این توضیح که کتابخانه ملی میراث‌دار نسخ خطی به‌عنوان میراث مکتوب است، افزود: در این زمینه بسیار پی‌گیر است و به جمع‌آوری نسخ فارسی از طریق خرید و اهدا به کتابخانه می‌پردازد.

وی با بیان اینکه یکسری نسخ فارسی در کشور هند و پاکستان وجود دارد، گفت: این نسخ منابع غنی هستند که در ادوار مختلف نسبت به ضبط آن‌ها اقدام شده است. آخرین اقدام یک کتابخانه در کشور پاکستان است که ۱۷ هزار نسخ خطی دارد.

در ادامه، رضا ملکی، معاون توسعه مدیریت و منابع، درباره مبادله اسکن فهرست نسخ خطی با تاجیکستان و ازبکستان، بیان کرد: فهرست نسخ خطی ملی ایران را در ۴۵ جلد منتشر کرده‌ایم و به کشورهای که حوزه میراث مشترک داریم ارسال شده است.

وی درباره بازگشایی ساختمان قدیمی کتابخانه ملی در خیابان ۳۰ تیر، گفت: با انتصاب غلامرضا امیرخانی، به سمت ریاست کتابخانه، در برنامه‌ها گنجانده شد که کتابخانه ۳۰ تیر، شعبه کتابخانه ملی باشد. در این ساختمان دو نهاد وجود داشت. موزه علوم و فنون و کتابخانه مجلس، طبق رایزنی‌های انجام شده بحث موزه حل شد و به مکانی دیگر انتقال پیدا کرد و طبق صحبت‌های انجام شده با مدیران کتابخانه مجلس این مکان تا ماه آینده در اختیار کتابخانه ملی قرار می‌گیرد.

تکمیل می‌شود...