سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، عبدالحسین آذرنگ در کتاب «مبانی نشر کتاب» در تعریف «نشر بنا به نیاز» آورده است:
این اصطلاح، برابرهای دیگری هم دارد، مانند «چاپ بنا به نیاز»، «نسخه بنا به نیاز» «کتاب بنا به نیاز» یا «اثر درخواستی». منتشر کردن یا چاپ و تکثیر کردن اثر به تعداد لازم، درخواست شده، و نیز بر هر رسانه ممکنی که درخواستکننده بخواهد، معنای ساده نشر بنا به نیاز است.
اثر، آماده و انباشتشده در انباشتگاههای رایانهای موجود است، اما زمانی تکثیر یا منتشر میشود که خواستاری یا خواستارانی بخواهند، و نوع رسانه و شمار آن را تعیین کنند.
نشر بنا به نیاز، که تحولات و دستاوردهای الکترونیکی به آن امکان ظهور و رواج داد، از عمدهترین مسائل نشر امروز جهان است. این نشر تاثیرها و پیامدهای گستردهای دارد و آن را نمیتوان به یک روش یا یک دستاورد، محدود کرد. برای مثال، تا پیش از «نشر بنا به نیاز»، از این فرمول پیروی میشد:
۱. چاپ کن
۲. پخش کن
۳. بفروش و برشمار خوانندگان بیفزا
اما این فرمول در «نشر بنا به نیاز» تغییر کرده و به این صورت درآمده است:
۱. خبر بده/ اطلاعرسانی کن/بازاریابی کن/ ۲. امکان فروش پیدا کن/سفارش بگیر ۳. تکثیر کن/چاپ کن ۴. اثر را به دست نیازمند/متقاضی آن برسان
این تغییر در فرمول، پیامدهای گستردهای دارد که ازجمله میتوان به این جنبهها اشاره کرد:
- صرفهجویی در زمان مراحل نشر
- صرفهجویی در هزینهها، که مهمترین قلم آن حذف هزینههای انبارداری، حمل و نقل، پست، پخش و مانند آنهاست.
- صرفهجویی در کاغذ و ابزارها و مواد مصرفی دیگر
- صرفهجویی در وقت خواننده و در هزینههای او
- امکان تماس مستقیم میان پدیدآورنده و خواننده
- حذف شدن عوامل غیرلازم و سودجو از روند نشر
- امکان تجدید نظر مداوم و پدیدآورنده و روزآمد کردن اثر
- امکان دسترسی جهانی و نشر در هر نقطهای که ابزارهای لازم آن دستیاب باشد.
- مجال دادن به تکثیر موضوعها و مباحث.
هرکدام از اینها بهتنهایی میتواند تاثیرها و پیامدهای گستردهای در قلمرو خود داشته باشد و سرجمع تاثیرهای تکتک اینها، اثر بزرگ «نشر بنا به نیاز» در عرصه ارتباطات جهان امروز است.
«نشر بنا به نیاز» به ابزارهای جدید انباشت، شبکههای اینترنتی و فناوریهای تکثیر در وهله نخست متکی است و کشورهایی که زیرساختهای لازم و متناسب را فراهم آورند، میتوانند زمینههای گسترش و شکوفایی آن را در جامعه خود ایجاد کنند.
از آنجا که تجربه نشان داده است نهتنها در اطلاعفروشیها، کتابفروشیها، کتابخانهها، بلکه حتی درهتلها، فرودگاهها، پایانهها و بسیاری از دکههای معمولی تکثیر میتوان اثری را بر رسانههای دلخواه و به شیوه «نشر بنا به نیاز» به آسانی ثبت و تکثیر کرد، این فناوری در نشر بهعنوان نشری چالشگرانه، نشری خلاف روشهای سنتی، نشری سهل و پُرامکان، در کانون بحثهای نظری و عملی نشر قرار گرفته است و احتمال میرود در سالهای نزدیک شاهد رواج گستردهتر آن در جامعه خودمان نیز باشیم، حتی به رغم مخالفتهای شدید شماری از ناشران سنتی که به خطا گمان میکنند این شیوه نشر تهدیدی به حال کسب و کار آنهاست.
نظر شما