سرویس علم خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، صنایع معدنی، ستونهای پنهان تمدن مدرن هستند. از گوشی هوشمندی که در دست داریم تا جادهها، بیمارستانها، هواپیماها و نیروگاهها، همه و همه به مواد خام استخراجشده از زمین وابستهاند. اما با افزایش جمعیت جهان، کاهش عیار منابع، و نگرانیهای فزاینده زیستمحیطی، مدل سنتی معدنکاری با فشارهای بیسابقهای روبهروست.
کتاب «چالشهای جهانی نوآوری در صنایع معدنی» برای نخستینبار، با تکیه بر پایگاههای داده ثبت اختراعات و رویکردهای تحلیلی کمّی و کیفی، نقش نوآوری را در پاسخ به این چالشهای جهانی بررسی میکند. آیا فناوری میتواند معدنکاری را ایمنتر، پاکتر و کارآمدتر کند؟ چه سیاستهایی از سوی دولتها و چه سرمایهگذاریهایی از سوی شرکتها لازم است؟ این کتاب پاسخ این پرسشها را ارائه میدهد. این کتاب مرجع WIPO برای مدیران معدنی بهشمار میرود.
نوآوری در صنایع معدنی از اکتشاف تا بازیافت
کتاب در یک نگاه جامع به نوآوری درون صنعت معدن از اکتشاف تا بازیافت میپردازد و نشان میدهد که نوآوری محدود به ماشینآلات بزرگ نیست، بلکه طیف وسیعی را در بر میگیرد که از آن نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد: روشهای ژئوفیزیکی پیشرفته برای اکتشاف ذخایر جدید، فناوریهای حفاری و انفجار دقیق، اتوماسیون و هدایت کامپیوتری کامیونهای غولپیکر، فرآوری هوشمند مواد معدنی با مصرف کمتر آب و انرژی و همچنین بازیافت مواد از پسماندهای معدنی و محصولات مصرفشده.
در بخش دیگری از کتاب نقش مالکیت فکری در توسعه معدن مورد ارزیابی قرار گرفته است و نشان میدهد که کدام کشورها و شرکتها بیشترین ثبت اختراعات معدنی را دارند و چگونه سرمایهگذاری مستقیم خارجی، فناوری را به کشورهای درحالتوسعه منتقل میکند و همچنین تأثیر مقررات زیستمحیطی بر نوع و حجم نوآوریهای سبز در بخش معدن چگونه است؟
ویراستاران در این کتاب به مطالعات موردی عمیق کشورها نیز پرداختهاند و در این راستا به استرالیا و کانادا بهعنوان رهبران نوآوری در تجهیزات و فرآوری اشاره میکنند و نقش شرکتهای دولتی و خارجی در انتقال فناوری در کشورهای شیلی و برزیل را بررسی کرده و با نگاه به آفریقای جنوبی چالشهای معدنکاری عمیق و نوآوری در ایمنی را مورد ارزیابی قرار دادهاند.
این کتاب فراتر از توصیف وضع موجود، به مدیران و برنامهریزان صنایع معدنی نشان میدهد که شکاف بهرهوری میان معدن و سایر صنایع، نه یک سرنوشت محتوم، بلکه نتیجه غفلت سیستماتیک از نوآوری سازمانی و فناورانه بوده است.
صنایع معدنی در یک کتاب
با نگاهی کلی این کتاب به بررسی تحولات نوآوری در صنعت معدن در سراسر جهان میپردازد تا الگوها و روندهای بنیادین را شناسایی کند و با مرور کلی بر روندهای اخیر نوآوری در بخش معدن نشان میدهد که تحقیق و توسعه در این صنعت در مقایسه با بخشهای صنعتی دیگر پایینتر است. نقش سرمایهگذاری مستقیم خارجی در انتقال نوآوری در معدن نیز بررسی میشود و با تمرکز بر نوآوری در زنجیره ارزش معدن، فرصتهای ایجاد شده برای کشورهای معدنی را ارزیابی کرده است. باتوجه به جهانی بودن این صنعت، حملونقل مواد معدنی نیز از دید ویراستاران کتاب بررسی شده است. رابطه معدن و محیط زیست و چرخههای قیمت نیز مورد ارزیابی قرار گرفتهاند.
ویراستاران در مقدمه این کتاب، نوآوری را کلید دستیابی به اهداف متنوع و چالشبرانگیز صنایع معدنی دانسته و اضافه کردهاند: «توسعه تکنیکهایی برای کشف ذخایر جدید مواد معدنی، استخراج مقرونبهصرفه مقادیر بیشتری از این مواد و انجام این فرایندها به شیوهای مسئولانه از نظر زیستمحیطی، از اهمیت بهسزایی برخوردار است. این کتاب به بررسی چگونگی مواجهه صنعت و دولتها با این چالشها و اقداماتی که درحالحاضر باید انجام شود، میپردازد.»
در مقدمه اشاره شده که صنایع معدنی از نظر اقتصادی کوچکتر از صنعت نفت و گاز است بااینهمه صنعتی عظیم و جهانی محسوب میشوند. ویراستاران تاکید میکنند که: «در مقایسه با صنعت نفت، صنایع معدنی از نظر ماهیت بسیار متنوعتر و از نظر جغرافیایی پراکندهترند. علاوهبراین، مواد معدنی در طیف گستردهتری از محصولات بهکار میروند. درحالیکه نفت و گاز عمدتا برای مصارف انرژی استفاده میشوند، مواد معدنی در همه چیز، از ساختوساز گرفته تا پودرهای شوینده، کاربرد دارند. این مواد همچنین اجزای کلیدی سیستمهای باتری، توربینهای بادی و پنلهای خورشیدی هستند که برای تولید و ذخیره انرژی تجدیدپذیر استفاده میشوند.»
پنجرهای رو به دیدگاههای جهانی
در مقدمه مترجمان فارسی این اثر میخوانیم: «صنعت معدن بهعنوان یکی از ارکان اساسی توسعه اقتصادی، همواره با چالشهای پیچیدهای در عرصه نوآوری و برخورداری از مزیتهای آن مواجه بوده است. در فاصله سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۰ شماری از صنایع ازجمله تولید و خدمات کسبوکار، با تکیه بر نوآوری، بهبود مستمری در بهرهوری و کارایی تجربه کردهاند. درحالیکه ده شرکت بزرگ در صنایع تولیدی و خدمات کسبوکار طی ۲۵ سال گذشته بهترتیب شاهد رشد حدودا ۱۵ و ۲۵ درصدی در شاخص بهرهوری خود بودهاند، ۱۰ شرکت بزرگ معدنی در همین دوره تنها رشد ناچیزی حدود یک درصد را تجربه کردهاند.»
مترجمان این اثر دسترسی به آخرین یافتههای پژوهشی و تجربیات بینالمللی را ضرورتی انکارناپذیر دانستهاند و آن را پنجرهای به روی دیدگاههای جهانی و تحلیلهای اقتصاد نوآوری در بخش معدن میدانند.
کتاب «چالشهای جهانی نوآوری در صنایع معدنی» فقط یک منبع دانشگاهی نیست بلکه یک نقشه راه عملیاتی برای مدیرانی است که میخواهند صنعت معدن را از یک فعالیت استخراجی سنتی به یک سیستم هوشمند، پایدار و آیندهنگر تبدیل کنند. با تکیه بر دادههای عینی ثبت اختراعات و مطالعات موردی، این کتاب نشان میدهد که نوآوری تنها راه آشتی دادن رشد تولید با مسئولیتپذیری زیستمحیطی و اجتماعی است.
«چالشهای جهانی نوآوری در صنایع معدنی» نوشته آلیسا دالی، دیوید همفریز، جولیا رافو و گوئیلیا والاسچی و با ترجمه سید محمد جواد خراسانی، رویا کافی هرناشکی، سینا حاج محمدی، محمدرضا غیاثی، محمدحسین ابراهیمی، ناهیدالسادات یعقوبی در تیراژ ۵۰۰ نسخه منتشر شده است.
نظر شما