به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در کرمان، کتاب «رازهای تندرستان؛ مردم شناسی یک جشن باستانی» در روز جشن تندرستان در کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی کرمان با حضور محمدعلی گلابزاده بنیانگذار مرکز کرمانشناسی رونمایی شد.
امیررضا محمودی، نویسنده این کتاب، طی دو سال تحقیق کیفی با رویکرد مردم نگاری، این کتاب را در ۱۴۹ صفحه نوشته است. این کتاب نخستین پژوهش علمی و مستقل درباره جشن تندرستان کرمان است؛ آیینی که هر سال نهم اردیبهشتماه و ۴۰ روز پس از نوروز در دامنه کوههای شیوشگان و در جوار قلعه دختر و قلعه اردشیر برگزار میشود.
نویسنده در این اثر با بهرهگیری از روش مردمنگاری و انجام مصاحبههای عمیق با ۶۰ نفر از مردم کرمان شامل کهنسالان ۹۰ ساله محله تندرستان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی همچنین تصویربرداری و مشاهدات میدانی و تحقیقات کتابخانهای موفق شده ۱۲ آیین اصلی این جشن را احصا و مستند کند.
نویسنده این کتاب گفت: فال کوزه، زاغسوزی، دایرهزنی و شادی جمعی، پخت آش و آجیل، حضور در «اتاق چهله»، چادربری، ریختن آب چهل، شمعروشنکردن، دعا در کوه بریده، دودکردن اسپند و دریافت انرژی از کوه، از جمله این آیینها هستند.
محمودی افزود: این جشن که کهنترین جشن کرمان محسوب میشود، کارکردهایی همچون ترویج ازدواج، تحکیم بنیان خانوادهها، فرزندآوری و انجسام و همدلی و نشاط اجتماعی در کنار توجه به سلامت روح و روان دارد.
وی با بیان اینکه قدیمیترین سند مکتوب مستقیم از این جشن به سفرنامه «الا ساکس» بازمیگردد، گفت: اما تاریخ شفاهی و باورهای ریشهدار در این آیین، پیوند آن را با دوران مهرپرستی و پیش از اسلام نشان میدهد.
این پژوهشگر تصریح کرد: همچنین در کتاب «مزارات کرمان» تألیف سعید محرابی کرمانی در قرن دهم قمری از منطقه «شیوشگان» به عنوان مکانی مقدس یاد شده است.
وی ادامه داد: این مراسم صرفاً یک رویداد شاد نیست، بلکه آیینی برای شفای بیماریها، بختگشایی، باروری، بالگردانی، دعا و نیایش، تقویت بنیان خانواده، احترام به طبیعت، نشاط اجتماعی، افزایش رزق و روزی و هویتبخشی تاریخی به مردم کرمان محسوب میشده است.
محمودی یکی از وجوه کتاب را تطبیق آیینهای جشن تندرستان با نظریههای صاحبنظرانی همچون جیمز فریزر (شاخه زرین)، مارگارت مید و ناصر فکوهی میداند.
این نویسنده با استفاده از نظریه «بقایای فرهنگی» ادوارد تایلور و جیمز فریزر، نشان میدهد که چگونه این آیینها از دوران کهن تا امروز به شکل نمادین باقی ماندهاند.
وی خاطرنشان کرد: جشن تندرستان در سال ۱۳۸۸ با عنوان «چهلم بهار» در فهرست آثار ناملموس میراث فرهنگی ایران به ثبت رسیده است.
محمودی تأکید کرد: با وجود این ثبت و قدمت فرهنگی، هنوز اقدام مؤثری برای حفاظت از محوطه تاریخی تندرستان انجام نشده و این مکان در معرض تخریب و تغییرات نسلی قرار دارد.
نظر شما